II FZ 126/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 617/07 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 7 listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 617/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił wniosek M. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że wyrokiem z dnia 13 marca 2008 r. oddalono skargę M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 7 listopada 2007 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został skarżącej doręczony w dniu 31 marca 2008 r. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2008 r. przyznano M. D. prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Pismem z dnia 28 października 2008 r. Krajowa Rada Doradców Podatkowych wyznaczyła doradcę podatkowego A. K. do reprezentowania strony. Wnioskiem z dnia 5 lutego 2009 r. pełnomocnik, przedkładając pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą w dniu 20 stycznia 2009 r., wystąpił o udostępnienie pełnych akt sprawy w celu zapoznania się z ich treścią. W dniu 18 lutego 2009 r. akta administracyjne i sądowe zostały udostępnione doradcy podatkowemu występującemu w imieniu skarżącej. Następnie w dniu 10 marca 2009 r. pełnomocnik strony złożył skargę kasacyjną od wyroku z dnia 13 marca 2008 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W treści żądania doradca podatkowy podniósł, że nie ponosi winy w opóźnieniu, gdyż materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, udostępniony w dniu 18 lutego 2009 r., jest bardzo obszerny, a jego dokładna analiza oraz czas niezbędny do wywiedzenia i sporządzenia skargi kasacyjnej w pełni uzasadnia termin dokonania czynności w dniu 10 marca 2008 r. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął, że zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej powinien zostać złożony w terminie siedmiu dni od chwili, w której umożliwiono pełnomocnikowi zapoznanie się z aktami sprawy (18 lutego 2009 r.), to jest do dnia 25 lutego 2009 r. Z tego względu Sąd uznał, że żądanie zgłoszone w dniu 10 marca 2009 r. było spóźnione. W zażaleniu M. D. reprezentowana przez pełnomocnika A. K. domagała się uchylenia powyższego postanowienia. Doradca podatkowy wyjaśnił, że w dniu 3 listopada 2008 r. został poinformowany przez Przewodniczącego Krajowej Rady Doradców Podatkowych o wyznaczeniu jego osoby jako pełnomocnika skarżącej. Mimo licznych prób skontaktowania się z M. D. stosowne pełnomocnictwo umocowujące go do działania w niniejszej sprawie otrzymał dopiero w dniu 21 stycznia 2009 r. W dalszej części pisma pełnomocnik powtórzył dotychczasową argumentację podkreślając, że czas między zapoznaniem się z aktami sprawy a wniesieniem skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu był niezbędny do dokonania analizy sprawy i sporządzenia środka odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela prezentowanego w kontrolowanym postanowieniu poglądu, zgodnie z którym wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać złożony w terminie siedmiu dni od momentu zapoznania się z aktami sprawy przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika. Przyjęcie tak restrykcyjnego stanowiska mogłoby w praktyce uniemożliwić prawidłowe sporządzenie środka odwoławczego i prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji pełnomocników wyznaczonych z urzędu i pełnomocników z wyboru, dysponujących trzydziestodniowym terminem do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 177 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozwiązanie proponowane przez Sąd pierwszej instancji mogłoby tym samym wpływać w sposób niekorzystny na realizację prawa do sądu. Z tego względu w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że mimo iż art. 87 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zastrzega, że żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, to uwzględnienia wymaga, iż zgodnie z § 4 art. 87 cytowanego Prawa równocześnie z wnioskiem strona jest zobowiązana dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W konsekwencji uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym doradca podatkowy (adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II FZ 47/07, niepubl.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowana koncepcja z jednej strony gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, z drugiej zaś nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 i n. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożony przez doradcę podatkowego A. K. był spóźniony i jako taki podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje przy tym, że okres jaki upłynął od chwili zapoznania się z aktami sprawy (18 lutego 2009 r.) do dnia wniesienia środka zaskarżenia (10 marca 2009 r.) był niezbędny do sporządzenia skargi kasacyjnej. Dostrzec jednak trzeba, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu nastąpiło po upływie ponad czterech miesięcy od momentu, w którym doradca podatkowy - w dniu 3 listopada 2008 r. - dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem strony. Okoliczność, że A. K. uzyskał stosowne pełnomocnictwo dopiero w dniu 21 stycznia 2009 r. pozostaje w rozpatrywanym przypadku bez wpływu na rozstrzygnięcie. Z treści wniosku o przywrócenie terminu i zażalenia nie wynika, aby nie było możliwe wcześniejsze umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu skarżącej. Za niewystarczające należy bowiem uznać zawarte w zażaleniu lakoniczne stwierdzenia, że niezwłoczne uzyskanie pełnomocnictwa było utrudnione z uwagi na brak kontaktu ze skarżącą oraz "stan zdrowia" mocodawczyni. Fakt, że skarżąca zwlekała z udzieleniem umocowania do dnia 20 stycznia 2009 r. obciąża stronę negatywnymi konsekwencjami jej postępowania i nie może usprawiedliwiać przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.