IV SA/Wa 2447/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2008 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) października 2007 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - oddala skargę - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) października 2007r., po rozpatrzeniu odwołania E. D., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił decyzję Wojewody Śląskiego z dnia (...) kwietnia 2006 r. i jednocześnie umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji, uznając, iż organem właściwym do rozpatrzenia niniejszej sprawy jest właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji podano, iż Prezydent Miasta B. decyzją nr (...) ( bez daty), wydaną na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych ( Dz. U. Nr 3, poz. 14 ze zm.), przejął na rzecz Państwa nieruchomość rolną położoną w B., obejmującą działki nr (...) o łącznej pow. (...) ha, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, stanowiącego współwłasność Z. i F. K. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpiła E. D. następczyni prawna pierwotnych właścicieli. Ustawa z dnia 24 stycznia 1968r. o przymusowym wykupie nieruchomości utraciła moc obowiązującą z dniem 1 lipca 1982 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz. U. Nr 11, poz. 79 ze zm.). Przepis art. 45 tej ostatniej ustawy początkowo przyznawał kompetencje w sprawach przymusowego wykupu gruntów rolnych przyznawał naczelnikowi gminy, a następnie terenowemu organowi administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia podstawowego. Na mocy art. 3 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach (....) oraz o zmianie innych ustaw ( Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) sprawy z zakresu ww. art. 45 ustawy z dnia 26 marca 1982r. przeszły do właściwości organów gminy jako zadania zlecone. Z dniem 1 stycznia 1992 r. przepis ten przestał obowiązywać, ponieważ został skreślony art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz. U. Nr 114, poz. 494). Od tego czasu przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie przypisują kompetencji określonych ww. art. 45 ustawy z dnia 26 marca 1982r. żadnemu organowi, dlatego też na podstawie art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591) należało, zdaniem organu odwoławczego, przyjąć domniemanie kompetencji gminy, a w świetle art. 17 pkt 1 kpa jako organ wyższego stopnia wskazać samorządowe kolegium odwoławcze. W skardze na powyższą decyzję E. D. podniosła zarzut naruszenia art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591) w zw. z art. 17 pkt 1 kpa poprzez błędne wskazanie, iż organem wyższego stopnia wobec organu, którego decyzji unieważnienia żąda, jest samorządowe kolegium odwoławcze, podczas gdy w pouczeniu tej decyzji jako organ wyższego stopnia wskazano wojewodę. Skarżąca nadto zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 8, art. 9 i art. 10 kpa. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż nie jest przekonana do stanowiska organu, że instytucja przymusowego wykupu nieruchomości na gruncie ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. została przeniesiona do art. 45 ustawy z 26 marca 1982r. ( że są tożsame), a więc czy ma też zastosowanie art. 3 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań ( ) oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 34, poz. 198). Również wątpliwości skarżącej budzi stanowisko organu co do właściwości samorządowego kolegium odwoławczego, skoro przez okres 14 lat prowadzonego w tej sprawie postępowania żaden organ nie doszedł do takiego wniosku. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269) Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów, przy czym stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) nie jest związany zarzutami i granicami skargi. Oznacza to, że Sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego z urzędu bierze pod uwagę także okoliczności nie podniesione w skardze. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiło podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji ( por. postanowienie NSA z dnia 3.01.2003r. sygn. I SA 3120/01, LEX nr 81672). W przypadku zmian strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ , na który przeszła właściwość organu w danych sprawach, a dopiero potem na podstawie art. 17 kpa określa się organ wyższego stopnia ( B. Adamiak / J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydaw. C.H. Beck , Warszawa 2000, str.674). W niniejszej sprawie, kontrolowana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzja nr (...) Wiceprezydenta Miasta B. ( bez daty) została wydana na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych ( Dz. U. Nr 3, poz. 14 ze zm.), która utraciła moc z dniem 1 lipca 1982r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz. U. Nr 11, poz. 79). Od tego czasu przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie określają do właściwości jakich organów należy obecnie omawiana kategoria spraw. Stosownie do treści art. 157 § 1 kpa właściwym organem do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. O tym, jakie są organy wyższego stopnia przesądza przepis art. 17 kpa. Jednak z jego treści nie można wprost ustalić właściwości organu wyższego stopnia wobec nie istnienia już w obowiązującym systemie prawnym organu, który wydał kontrolowaną decyzję i równocześnie nie istnieją podstawy materialnoprawne na jakich ta decyzja została oparta. W takim przypadku jako kryterium właściwości należy przyjąć domniemanie kompetencji gminy wynikające z art. 1 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U Nr 34, poz. 198)- w myśl którego do właściwości organów gminy przeszły - jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej - jako zadania własne, określone w ustawach zadania i odpowiadające im kompetencje należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. W myśl art. 17 pkt 1 kpa, w jego brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 grudnia 1998r. o zmianie niektórych ustaw i w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej ( Dz. U. Nr 162, poz. 1126) organami wyższego stopnia są samorządowe kolegia odwoławcze chyba, że ustawy szczególne stanowią inaczej. Oznacza to, że organem wyższego stopnia właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nr (...) wydanej przez Wiceprezydenta Miasta B. w przedmiocie przymusowego wykupu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego jest samorządowe kolegium odwoławcze, bowiem brak jest przepisu, który stanowiłby o właściwości wojewody w tych w sprawach jako organu wyższego stopnia. Podzielić należy pogląd skarżącej, iż organ odwoławczy błędnie przyjął, że instytucja przymusowego wykupu nieruchomości regulowana przepisami ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych ( Dz. U. Nr 3, poz. 14 ze zm.) po uchyleniu tej ustawy z dniem 1 lipca 1982 roku została uregulowana w art. 45 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz. U. Nr 11, poz. 79), przy czym, w ocenie Sądu , błąd ten nie miał wpływu na wynik sprawy. Zważywszy na podane powyżej przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) -orzekł jak w sentencji.