I SA/Bd 11/08
WyrokWSA w Bydgoszczy2008-02-19
Skład orzekający: Mirella Łent, Teresa Liwacz, Halina Adamczewska-Wasilewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy współwłasność udziału w gospodarstwie rolnym przez małżonka wnioskodawcy, nabytego w drodze spadku, stanowi przeszkodę w przyznaniu renty strukturalnej, jeśli małżonek ten nie prowadzi na tym gruncie działalności rolniczej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo posiadanie udziału we współwłasności gospodarstwa rolnego przez małżonka wnioskodawcy, nabytego w drodze spadku, nie stanowi przeszkody do przyznania renty strukturalnej, jeśli małżonek ten nie prowadzi na tym gruncie komercyjnej działalności rolniczej. Kluczowe jest faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, a nie sama współwłasność, zwłaszcza gdy nie doszło do faktycznego objęcia gospodarstwa w posiadanie i czerpania z niego pożytków.Stan faktyczny
H. K. ubiegał się o rentę strukturalną. Po przyznaniu renty wyszło na jaw, że jego żona odziedziczyła udział w gospodarstwie rolnym po swoich rodzicach. Organy uznały, że stanowi to przeszkodę w przyznaniu renty, ponieważ żona była współwłaścicielem gruntów rolnych. H. K. argumentował, że jego żona nie prowadziła działalności rolniczej na tych gruntach, nie czerpała z nich pożytków ani nie ponosiła kosztów, a sam udział spadkowy nie wszedł w skład przekazywanego gospodarstwa. Skarżący złożył skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji odmawiającej przyznania renty.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K. oraz zasądził zwrot kosztów postępowania i nienależnie uiszczonego wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 lutego 2008 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania i odmowy przyznania renty strukturalnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz H. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania 4. nakazuje zwrócić H. K. z Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwotę 300 (trzysta) zł tytułem nienależnie uiszczonego wpisu sądowego
I SA/Bd 11/08
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Dyrektor K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K. uchylającą decyzję o przyznaniu renty strukturalnej H. K. i jednocześnie odmawiającą mu przyznania renty strukturalnej.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na następujący stan faktyczny: H. K. złożył w dniu 03.03.2006 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w A. K. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Do wniosku zostały załączone m.in. wypisy z rejestru gruntów, odpis z księgi wieczystej KW Nr [...] oraz księgi wieczystej KW Nr [...], zaświadczenia KRUS Placówka Terenowa w A. K., zaświadczenie Urzędu Gminy w B., akt notarialny Repertorium A Nr [...] oraz Repertorium A Nr [...], Odpis skrócony aktu małżeństwa i oświadczenia strony.
W związku z pozytywną weryfikacją wniosku pod kątem spełnienia przesłanek określonych w § 20 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. wydał w dniu [...] postanowienie o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, z zaznaczeniem, że wnioskodawca w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania tego postanowienia winien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej.
W dniu 13 kwietnia 2006 r. H. K. przedłożył w Biurze Powiatowym dokumenty potwierdzające przekazanie gospodarstwa rolnego oraz zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Po analizie przedłożonych dokumentów, a także przeprowadzonej kontroli zebranych w toku postępowania dowodów Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. decyzją z dnia [...] przyznał H. K. rentę strukturalną.
W dniu 02 sierpnia 2007 r. H. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR i oświadczenie, iż jego żona E. K. w wyniku rozpoczętego w styczniu 2007 r. postępowania spadkowego po zmarłych rodzicach, zakończonego wydaniem postanowienia Sądu Rejonowego w A. K. o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia [...] otrzymała udział w spadku. Strona oświadczyła również, że od 1987 r. gospodarstwo po zmarłych teściach prowadził brat żony K. G. Wyjaśnił jednocześnie, iż składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej ani on ani jego żona nie byli świadomi faktu, że E. K. ma jakiś spadek po rodzicach. W związku zaś z faktem, iż do tej pory nie ma podziału gospodarstwa rolnego wnioskodawca nie zgłosił tego faktu Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w ciągu 14 dni, ponieważ zamierzał to uczynić w momencie, w którym nastąpi konkretny podział, aby można było wykazać działkę, którą przejmie żona wnioskodawcy.
W zaistniałej sytuacji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. wznowił z urzędu na postępowanie w sprawie przyznania H. K. renty strukturalnej.
Pismem z dnia 16 sierpnia 2007r. E. K. poinformowała organ I instancji, iż nie objęła spadku po zmarłych rodzicach, i że cały czas przedmiotowe gospodarstwo prowadzi jej brat K. G. oraz, że do chwili obecnej nie jest przeprowadzony dział spadku z tytułu udziału w spadku. Dodatkowo wyjaśniła, że nie otrzymała i nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia ani świadczenia w naturze i nie prowadzi żadnej działalności rolniczej ani nie opłaca żadnego podatku rolnego. Jednocześnie przedstawiła akt notarialny dotyczący umowy darowizny, w którym darowała cały nabyty w drodze spadku udział wynoszący 1/12 części swojemu synowi P. K.
Kierownik Biura Powiatowego w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy spadkowej oraz kwestii nie zgłoszenia faktu nabycia spadku wyznaczył na dzień 30 sierpnia 2007 r. termin rozprawy administracyjnej. W jej trakcie H. K. wyjaśnił, że rodzice jego żony zmarli: ojciec J. G. - 18 grudnia 1987 r., matka B. G. - 15 marca 1999 r. Dodał, że od 1987 r. przedmiotowe gospodarstwo prowadziła teściowa z synem K. G. On też po jej śmierci prowadził je w całości dalej. Wnioskodawca wyjaśnił, że jeszcze za życia teściowa wnioskodawcy przez cały czas mówiła i utwierdzała wszystkich w przekonaniu, iż gospodarstwo należy do jej jedynego żywiciela - K. G. W związku z powyższym czym H. K. ani jego żona oraz jej rodzeństwo nie brali pod uwagę faktu, że z gospodarstwa rodziców przypada im jakiś udział. Dopiero w styczniu 2007 r. najstarszy brat E. K. - S. G. zaczął regulować sprawy spadkowe konsekwencją, czego było postanowienie Sądu Rejonowego w A. K. z dnia [...] o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym ujęto dwunastu spadkobierców. Żona wnioskodawcy otrzymała 1/16 po zmarłym ojcu i 1/12 po zmarłej matce. H. K. wyjaśnił również, iż ani on ani żona nie byli świadomi faktu, że E. K. coś się należy z gospodarstwa po teściach tym bardziej, że gospodarstwo przez cały czas prowadził brat żony i nigdy w sytuacjach spotkań rodzinnych nie wspominano o podziale tego gospodarstwa czy też o uregulowaniu spraw spadkowych. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego o zakończeniu postępowania sądowego w terminie 14 dni, ponieważ nie nastąpiło faktyczne zniesienie współwłasności.
W dniu 10 września 2007 r. E. K. złożyła w Biurze Powiatowym tożsame ze złożonymi wcześnie wyjaśnienia oraz wyjaśniła, że nie poinformowała w terminie 14 dni Kierownika Biura Powiatowego o spadku ponieważ nie nastąpiło faktyczne zniesienie współwłasności gospodarstwa po rodzicach. Dodała, że zrobiła to po wydaniu przez Urząd Skarbowy decyzji o umorzeniu podatku .
Kierownik Biura Powiatowego po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w dniu [...] wydał decyzję w sprawie uchylenia decyzji Nr [...] w wyniku wznowienia postępowania i odmowie przyznania renty strukturalnej H. K.
Od tej decyzji strona złożyła odwołanie do Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniesiono, iż organ I instancji w uzasadnieniu decyzji skupił się przede wszystkim na formalnym zagadnieniu nabycia udziału w gospodarstwie rolnym przez żonę skarżącego, a nie na przesłankach materialnych, tj. faktycznym wejściu tego udziału w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego, czy też prowadzenia na nim działalności rolniczej.
H. K. wyjaśnił również, że zgodnie z § 6 pkt l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, z którego wynika, że przekazaniu podlegają wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności. W opinii strony z przepisu tego wynikało, że przekazywane użytki muszą wchodzić w skład przekazywanego gospodarstwa, co jest zgodne z definicją gospodarstwa rolnego zawartą w art. 553 Kodeksu Cywilnego. Odziedziczony przez żonę skarżącego udział we współwłasności gospodarstwa rolnego po rodzicach nigdy nie wszedł w skład jego gospodarstwa. Byłoby to możliwe w sytuacji, gdyby doszło do działu spadku i zniesienia współwłasności odziedziczonego gospodarstwa rolnego i gdyby jego żona otrzymała w związku z tym jakąś jego część, która następnie weszłaby w skład przekazywanego gospodarstwa. W związku, z czym nabycie przez E. K. udziału we współwłasności gospodarstwa rolnego nie przesądzało wykonania obowiązku powiadomienia o tym fakcie Kierownika Biura Powiatowego, a także naruszenia przepisu § 6 pkt l rozporządzenia, gdyż przekazane zostały wszystkie użytki rolne wchodzące w skład przedmiotowego gospodarstwa.
Strona podkreśliła również, iż nabycie udziału przez jego żonę w gospodarstwie rolnym swoich rodziców nie przesądzało o tym, że nie spełniła warunku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Samo nabycie udziału spadkowego w gospodarstwie rolnym nie przesądzało według niej o prowadzeniu działalności rolniczej o której można by mówić dopiero w sytuacji gdyby weszła w posiadanie ww. udziału.
Organ odwoławczy po przeanalizowaniu sprawy utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego. W uzasadnieniu organ wskazał na art. 924 Kc oraz 925 Kc Stwierdził, że zarówno w dniu złożenia wniosku, w dniu przekazania gospodarstwa oraz w dniu wydania decyzji w przedmiocie przyznania renty żona skarżącego była współwłaścicielem gruntów rolnych, na które uzyskała postanowienie sądu o nabyciu spadku dopiero w dniu [...]. Zdaniem organu II instancji H. K. składając wniosek o przyznanie renty miał obowiązek poinformować organ I instancji o nieuregulowanych sprawach własności ziemi jego żony. Zapis o takim obowiązku widnieje w decyzji o przyznaniu renty strukturalnej.
Organ podniósł również, że producent rolny, który ubiega się o rentę strukturalną ma obowiązek przekazać wszystkie użytki rolne, które stanowią jego własność, nawet, jeżeli nie prowadził na nich działalności rolniczej.
Odnosząc się do postawionego w odwołaniu zarzutu, iż samo nabycie udziału spadkowego w gospodarstwie rolnym nie przesądza o prowadzeniu działalności rolniczej, gdyż nie prowadzi się działalności na gruncie, którego się nie posiada, organ stwierdził, że zarzut ten jest bezzasadny. Posiadaczem rzeczy jest, zgodnie z treścią art. 336 Kc zarówno ten kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Zgodnie z treścią art. 337 Kc, posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne. E. K., zgodnie z postanowieniem sądu w A. K. była współwłaścicielem gruntów rolnych odziedziczonych po zmarłych rodzicach. Warunek przekazania gospodarstwa uważa się za spełniony wtedy, gdy producent nie jest w posiadaniu użytków rolnych przekraczających 0,5 ha. E. K. nie była posiadaczem a współwłaścicielem odziedziczonych gruntów, tym samym przysługiwało jej w ramach przedmiotowych nieruchomości szersze prawo. Podkreślił, że umowa darowizny na rzecz syna P. K. została sporządzona w dniu 16.08.2007 r., a zatem po upływie 6 miesięcznego okresu wymaganego przepisami prawa. Organ wskazał, iż na podstawie § 20 ust. 7 przedmiotowego rozporządzenia w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej, z zastrzeżeniem § 22. Dopiero po spełnieniu tego warunku można by mówić o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej. Zdaniem organu tytuł współwłasności żony skarżącego w nieruchomości w postaci udziału w gospodarstwie rolnym, musi być rozumiany jako posiadanie lub współposiadanie, o którym mowa w § 9 pkt 1 cytowanego rozporządzenia. Stąd też legitymowanie się przez E. K. współwłasnością gospodarstwa rolnego, mimo upływu 6 - miesięcznego terminu określonego przepisami prawa stanowiło podstawę do potraktowania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR jako niespełnienie warunku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej wymaganego przez § 4 pkt 5 z związku z § 9 pkt 1 ww. rozporządzenia.
Na powyższą decyzję Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. pismem z dnia 27 listopada 2007r. H. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazano, że odziedziczony przez E. K. udział we współwłasności gospodarstwa rolnego po jej rodzicach nigdy nie wszedł w skład gospodarstwa jej męża. Było by to możliwe tylko w sytuacji, kiedy doszłoby do działu spadku i zniesienia współwłasności odziedziczonego gospodarstwa rolnego i gdyby E. K. otrzymała w związku z tym jakąś jego część, która następnie weszłaby w skład przekazywanego gospodarstwa. W związku z powyższym zdaniem skarżącego, nabycie przez współmałżonka udziału we współwłasności gospodarstwa rolnego po rodzicach nie przesądzało wykonania obowiązku powiadomienia o tym fakcie Kierownika Biura Powiatowego.
W dalszej części podniesiono również, iż organ II instancji błędnie przyjął, iż małżonkowie K. nie spełnili warunku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z § 9 powoływanego rozporządzenia. Zdaniem skarżącego, aby zaprzestać prowadzenia takiej działalności najpierw trzeba posiadać użytki rolne. Samo nabycie udziału spadkowego w gospodarstwie rolnym nie przesądza o prowadzeniu działalności rolniczej.
Skarżący zarzucił również , iż organ II instancji w zaskarżonej decyzji nie rozróżnia współposiadania od współwłasności. Własność to tytuł prawny do rzeczy, natomiast posiadanie to stan faktyczny. Zdaniem skarżącego niewątpliwym jest, że E. K. nigdy nie nabyła i nie jest współposiadaczką odziedziczonego gospodarstwa rolnego, bo nie zajmowała się nim, nie czerpała z niego pożytków i nie ponosiła w związku z nim kosztów, w tym m.in. nie płaciła za nie podatku rolnego.
Na koniec stwierdził, że rozumienie organu jest sprzeczne z zasadami logiki i racjonalnego ustawodawcy, albowiem nie można wykluczyć sytuacji, gdy po wielu latach pobierania renty strukturalnej okaże się, że uprawniony lub jego małżonek odziedziczyli gospodarstwo rolne w drodze testamentu, o czym nie wiedzieli.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ przedstawił argumentację tożsamą z zaprezentowaną wcześniej w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Sąd przyjął, że bezspornym jest to, że żona skarżącego odziedziczyła udział w gospodarstwie rolnym przed złożeniem wniosku o świadczenie. Niewątpliwie zgodnie z art. 924 Kc oraz 925 Kc spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Nabycie spadku następuje z mocy samego prawa, niezależnie od tego, kto jest spadkobiercą oraz czy i kiedy spadkobierca dowiedział się o tytule powołania do spadku i czy objął spadek. Udział ten nie został uwzględniony w postępowaniu skarżącego przy ubieganiu się o świadczenie.
Otóż w sprawie zastosowanie miały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz.1191).
Kwestia rent strukturalnych, zwanych w przepisach unijnych wcześniejszymi emeryturami, została uregulowana w rozporządzeniu Rady WE nr 1257/1999 z 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EAGGF) w art. 10 - 12. Przepisy te w sposób wyczerpujący określają przesłanki uzyskania wcześniejszej emerytury czyli renty strukturalnej. Stosownie do art. 11 rozporządzenia nr 1257/1999 dla osoby przekazującej gospodarstwo ustanowiono następujące warunki: - zaprzestanie całkowicie wszelkiej działalności komercyjnej; może ona jednak kontynuować niekomercyjną działalność rolną i zachować użytkowanie budynków; ma nie mniej niż 55 lat, ale nie osiągnęła jeszcze normalnego wieku emerytalnego w momencie przekazywania gospodarstwa, oraz prowadziła działalność rolniczą przez 10 lat poprzedzających przekazanie gospodarstwa.
Natomiast w prawie ustanowionym w kraju, warunki przyznania renty strukturalnej zostały określone w § 4 powołanego wyżej rozporządzenia.
Uznając, że skarżący nie miał prawa do renty, organ zakreślił swe działanie do dwóch z warunków, mianowicie do zapisu § 4 pkt 4) i 5) rozporządzenia RM, zgodnie z którym rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha i zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Zapisy te zostały dookreślone w zakresie sprawy w ten sposób, że stosownie do § 6 ust. 1 pkt 1) cyt. rozporządzenia RM, warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1; również dookreślono sposoby przekazania, a w § 9 pkt 1) cyt. rozporządzenia RM czytamy, iż warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego zarówno uprawniony do renty strukturalnej, jak i jego małżonek nie jest posiadaczem (współposiadaczem) użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 0,5 ha, z tym że działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach może służyć wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
Tutejszy Sąd kilkakrotnie wypowiadał się w indywidualnych sprawach opartych na podobnym stanie faktycznym. W wyroku z 2 października 2007r., sygn. akt I SA/Bd 499/07, stwierdził, że w § 6 ust. 1 pkt 1) cyt. rozporządzenia RM wyrażenie "gospodarstwo rolne" należy rozumieć w znaczeniu gruntu i obowiązek przekazania wynika z prawa własności, zatem użytki rolne z ułamkowej części gospodarstwa rolnego, mimo, że odrębnie zorganizowanego od gospodarstwa, w którym prowadził działalność rolniczą wnioskujący o rentę, musiały być przekazane stosownie do § 6 ust. 1 pkt 1) cyt. rozporządzenia RM, gdyż stanowiły jego własność, a brak przekazania całego gospodarstwa oznaczał jednocześnie, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności, gdyż posiadał użytki rolne o powierzchni przekraczającej 0,5ha. Również w wyroku z dnia 21 grudnia 2007r., sygn. akt. I SA/Bd 760/07, prowadzenie działalności połączono z samym tylko posiadaniem. Już jednak w wyroku z dnia 25 stycznia 2008r., sygn. akt I SA/Bd 789/07, Sąd stwierdził, że samo posiadanie gruntów powyżej 0,5 ha wchodzących w skład innego gospodarstwa rolnego niż przekazane następcy, nie wyłącza przyznania renty, jeżeli osoba uprawniona do renty nie prowadzi na tych gruntach komercyjnej działalności rolniczej.
Obecnie rozstrzygając sprawę Sąd stwierdził, że odczytując § 9 ust. 1 cyt. rozporządzenia w taki sposób, że legitymowanie się przez E. K. współwłasnością gospodarstwa rolnego, mimo upływu 6 - miesięcznego terminu określonego przepisami prawa stanowiło podstawę do potraktowania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR jako niespełnienie warunku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej wymaganego przez § 4 pkt 5 z związku z § 9 pkt 1 ww. rozporządzenia, mimo, że realizujące cel zmian strukturalnych wsi, nie znajduje uzasadnienia prawnego. Także jako błędne, uznano to, że w niniejszej sprawie ustalenia pozwalały na przyjęcie tego, że renta nie należy się skarżącemu, gdyż na podstawie § 20 ust. 7 przedmiotowego rozporządzenia w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej, z zastrzeżeniem § 22 i dopiero po spełnieniu tego warunku można by mówić o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej.
Takie stanowisko nie spełnia wymogu zasady, że tylko wtedy można zarzucić niedopełnienie obowiązku, gdy treść jego jest w pełni zrozumiała i istnieją realne możliwości wywiązania się z obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Treść taką wywodzi się z zasad ogólnych kpa praworządności, dochodzenia prawdy obiektywnej, czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym i pogłębiania zaufania do organów państwa (W. Chróścielewski, Z. Kmieciak, Kierunki wykładni prawa w działalności orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980 - 2005, NSA, W-wa 2005, s. 80.).
Także podstawowym standardem funkcjonującym w Unii Europejskiej jest zasada pewności prawa. Kanon ten legł u podstaw wielu wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i postrzegany jest w taki sposób, że zasada pewności prawa stanowi podstawową zasadę prawa wspólnotowego, która wymaga w szczególności, by uregulowanie było jasne i precyzyjne, tak by podlegające mu podmioty mogły ustalić w sposób jednoznaczny swoje prawa i obowiązki oraz podjąć w związku z tym odpowiednie kroki. Wymóg pewności prawa winien być przestrzegany ze szczególnym rygorem w przypadku regulacji przewidującej skutki finansowe (2006.10.26, wyrok TS C-248/04, LEX nr 224007, Koninklijke Coöperatie Cosun UA v. Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (orzeczenie wstępne)).
Odczytując § 9 w ten sposób, że zaprzestanie działalności rolniczej ograniczone zostanie do samej przesłanki posiadania użytków, doprowadziłoby do sytuacji, że w pewnych wypadkach pozbywający się źródła przychodów rolnik nie mógłby spełnić warunku do przyznania mu renty strukturalnej - traciłby do niej prawo - w sposób całkowicie niezależny od niego, na co słusznie wskazano w końcowej części skargi.
W przypadku tak skonstruowanych przepisów prawa, należy do każdej sprawy podchodzić indywidualnie i oceniać również samą możliwość spełnienia wymogów przez wnioskującego rentę. Dlatego też, w ocenie Sądu, w przypadku posiadania w rozumieniu art. 336 i 337 kc, innego gospodarstwa niż przekazywane (to, które należy przekazać stosownie do zapisów prawa) należy badać, czy osoba uprawniona do renty nie prowadzi na tych gruntach komercyjnej działalności rolniczej. Dopiero przez to można stwierdzić, czy grunty weszły w skład gospodarstwa rolnego, które należało przekazać. Konieczną jest również ocena samej prawnej możliwości zbycia udziału, co do którego nie ma jeszcze postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. W stanie faktycznym sprawy nie zakwestionowano tego, że skarżący czy jego małżonek, nie zajmowali się odziedziczonym gruntem, nie czerpali z niego pożytków czy nie ponosili w związku z nim kosztów.
Taka, pełna ocena sprawy może skutkować podjęciem decyzji o pozbawieniu rolnika prawa do renty strukturalnej.
Sąd ponownie podkreśla, że zgodnie z art.23 ust.2 lit. b) obowiązującego rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) warunkiem przyznania wcześniejszej emerytury jest to, aby przekazujący gospodarstwo zaprzestał ostatecznie wszelkiej komercyjnej działalności rolniczej. Podobny warunek zawierały poprzednio obowiązujące przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia. Art.11 ust.1 tiret pierwsze tego ostatniego rozporządzenia stanowił, że osoba przekazująca gospodarstwo powinna zaprzestać całkowicie prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej; mogła ona jednak kontynuować niekomercyjną gospodarkę rolną i utrzymywać użytkowanie budynków.
W sprawie organ nie zakwestionował twierdzeń strony o braku takiej działalności oraz nie przeprowadził wyżej wskazanej analizy, która miałaby za zadanie także eliminację ewentualnych nadużyć; a to jest wskazaniem do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia.
W takim wypadku Sąd stwierdził naruszenie § 9 ust. 1 cyt. rozporządzenia oraz art. 7 i 77 kpa i stosownie do art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.
Mając na względzie powyższe oraz art. 152 cyt. Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. Prawa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło