II SA/Kr 1266/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie NSA Izabela Dobosz (spr.) AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant: Joanna Obrał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2008r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] orzekł na rzecz J. J. - inwestora robót budowlanych polegających na budowie słupowej stacji transformatorowej zlokalizowanej w [...] w rejonie mostu na rzece [...] od strony odpowietrznej prawego wału przeciwpowodziowego w bezpośrednim jego pobliżu, na działce nr [...] o nakazie rozbiórki wymienionego obiektu jako wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994 r. - Prawo Budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] r. zostało z urzędu wszczęte postępowanie w sprawie zgodności z prawem budowy słupowej stacji transformatorowej zlokalizowanej na działce nr [...]. W dniu [...] r. organ I instancji przeprowadził oględziny, w trakcie których ustalono, że na działce nr [...] zlokalizowana jest słupowa stacja transformatorowa wykonana z dwóch sztuk energetycznych strunobetonowych żerdzi wirowanych [...] i [...] o maksymalnej wysokości około 10 m ponad fundament. Na tej konstrukcji zamontowany jest transformator. Żerdzie zakotwione są w fundamencie żelbetowym o kształcie stopowym z częścią górną stopy w formie walca. Fundament posadowiony jest na podsypce tłuczniowej, nie jest zagłębiony w gruncie. W świetle art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane przedmiotowa stacja transformatorowa jest budowlą tj. wolno stojącym urządzeniem technicznym. Art. 28 ust 1 prawa budowlanego nakłada obowiązek uzyskania przed rozpoczęciem robót budowlanych ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a żaden z wyjątków od tej zasady, przewidzianych w art. 29 - 31 prawa budowlanego, nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. J. J., będąca inwestorem przedmiotowej stacji transformatorowej, nie posiada na jej wykonanie pozwolenia na budowę. Inwestor dokonał zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej budowy przedmiotowej budowli, jednak do zgłoszenia tego wniesiono sprzeciw. Sankcją za prowadzenie robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia jest nakaz jego rozbiórki (ar. 48 ust. 1 prawa budowlanego), chyba, że zachodzą okoliczności pozwalające na legalizację obiektu. Zgodnie z art. 48 ust. 2 prawa budowlanego legalizacja taka jest możliwa jeżeli inwestycja jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W [...], na terenie gdzie zlokalizowana jest działka nr [...] nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a dla tej działki nie wydawano decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. W ocenie organu I instancji przedmiotowa inwestycja narusza przepisy ustaw normujących problematykę planowania i zagospodarowania przestrzennego, w szczególności art. 85 ust. 1 pkt 4 prawa wodnego, który stanowi, że dla zapewnienia szczelności i stabilności wałów przeciwpowodziowych zabrania się wykonywania obiektów budowlanych, kopania studni, sadzawek, dołów oraz rowów w odległości mniejszej niż 50m od stopy wału po stronie odpowietrznej. Przedmiotowy obiekt zlokalizowany jest około 2,5 m od odpowietrznej stopy wału przeciwpowodziowego rzeki [...], a więc w obszarze na którym zabronione jest wykonywania obiektów budowlanych, zatem niemożliwa jest legalizacja tego obiektu. Jeżeli na podstawie art. 48 ust. 2 prawa budowlanego nie ma możliwości legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, należy orzec na podstawie ust. 1 tego przepisu o rozbiórce tego obiektu budowlanego. Od powyższej decyzji odwołała się J. J. domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego, względnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podniosła, że nie jest inwestorem w zakresie robót polegających na montażu słupowej stacji transformatorowej, które jej zdaniem nie są robotami budowlanymi. Nieruchomość, na której znajduje się stacja transformatorowa została przez nią wydzierżawiona i nie może ona ingerować w działalność na tej nieruchomości osób trzecich. Podważyła również ustalenie organu I instancji, że przedmiotowa stacja transformatorowa stanowi wolno stojące urządzenie techniczne, a tym samym jest obiektem budowlanym. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] r. znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 prawa budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce orzekł: na rzecz J. J. prowadzącej działalność gospodarczą Firmę Handlowo-Usługową "[...]" - inwestora robót budowlanych polegających na budowie słupowej stacji transformatorowej zlokalizowanej w [...] w rejonie mostu na rzecze [...] od strony odpowietrznej prawego wału przeciwpowodziowego w bezpośrednim jego pobliżu, na dz. nr [...] o nakazie rozbiórki w/w obiektu jako wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że w ramach postępowania odwoławczego, działając na podstawie art. 136 k.p.a. pismem z dnia [...] r. zwrócił się do PINB w [...] o uzupełnienie materiału dowodowego o dowód potwierdzający wykonywanie przez J. J. przedmiotowych robót budowlanych, wypis i wyrys z rejestru gruntu dla działki, na której zlokalizowany jest przedmiotowy obiekt oraz o ustalenie, czy J. J. występuje w niniejszym postępowaniu jak osoba fizyczna, czy reprezentuje Firmę Handlowo-Usługową "[...]". Pismem z dnia [...] r. organ I instancji przekazał uzupełniony materiał dowodowy. Oceniając prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenie organu I instancji, że przedmiotowa stacja transformatorowa stanowi obiekt budowlany w postaci budowli tj. wolno stojące urządzenie techniczne, jak również ustalenie, że jej budowa wymagała ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Inwestor nie posiadał pozwolenia na budowę. W dniu [...] r. inwestor dokonał w Starostwie Powiatowym w [...] zgłoszenia zamiaru przystąpienia do "wybudowania stacji transformatorowej słupowej... " Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Starosta [...] wniósł jednak sprzeciw od dokonanego zgłoszenia. Na podstawie powyższych ustaleń [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ocenił, że prawidłowym do załatwienia niniejszej sprawy jest tryb art. 48 ustawy Prawo budowlane. Jednocześnie stwierdził brak możliwości zalegalizowania obiektu w trybie przewidzianym w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Brak jest bowiem obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu, na którym obiekt został wykonany, jak również inwestor nie posiadał w dniu wszczęcia przez PINB postępowania w przedmiotowej sprawie ostatecznej decyzji WZiZT dla realizacji wymienionego obiektu budowlanego. Skoro brak jest podstaw do legalizacji przedmiotowej stacji transformatorowej, to prawidłowym było wydanie decyzji na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, nakazującej jej rozbiórkę. Jednakże w ocenie organu odwoławczego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] błędnie ustalił inwestora przedmiotowych robót. [...] WINB ustalił, iż inwestorem przedmiotowych robót nie jest J. J. jako osoba fizyczna, ale J. J. prowadząca działalność gospodarczą Firma Handlowo - Usługowa "[...]". Wskazują na to następujące dokumenty: zgłoszenie wykonania robot budowlanych oraz wymieniona wcześniej decyzja Starosty [...] o sprzeciwie, pismo Kierownika Posterunku Energetycznego [...] z dnia [...] r., znak: [...] , decyzja Dyrektora [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] z dnia [...] r., znak: [...] oraz dokument spedycji nr [...]. Z tego względu [...]WINB w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy dokonał reformacji w zakresie wskazania zobowiązanego do wykonania nakazanych czynności, również z uwzględnieniem nowego adresu strony. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. J. wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Zastosowanie sankcji, o której mowa w art. 48 prawa budowlanego oznacza, że zdaniem organów nadzoru budowlanego stacja transformatorowa jest obiektem budowlanym wymagającym pozwolenia na budowę. Skarżąca zakwestionowała to ustalenie podnosząc, że przedmiotowa stacja transformatorowa stanowi samodzielne urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 ust. 9 prawa budowlanego, gdyż jest urządzeniem technicznym związanym z obiektem budowlanym, zapewniającym możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Przedmiotowa stacja transformatorowa służy bowiem do korzystania ze znajdujących się na nieruchomości obiektów budowlanych. Skarżąca zarzuciła, że organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły dlaczego uznają przedmiotową stację transformatorową za obiekt budowlany, którego budowa wymaga pozwolenia na budowę Jest to okoliczność kluczowa dla rozstrzygnięcia, bowiem w przypadkach innych niż określone w art. 48 zastosowanie mają art. 50 i 51 prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) sąd administracyjny kontroluje działalność administracji i stosuje środki przewidziane ustawą. Sądowa kontrola nie wykazała naruszenia prawa. Wbrew twierdzeniom skarżącej organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 48 ust. 1 prawa budowlanego nakazując skarżącej rozbiórkę słupowej stacji transformatorowej zlokalizowanej w [...] na działce nr [...]. Słusznie zakwalifikowano przedmiotową stację transformatorową jako obiekt budowlany - budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 prawa budowlanego i prawidłowo ustalono, że inwestorem robót budowlanych polegających na budowie tego obiektu była skarżąca. Sąd podziela również stwierdzenie organów nadzoru budowlanego, że nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 48 ust. 2 prawa budowlanego, a tym samym nie ma możliwości zalegalizowania spornego obiektu. Nie można zgodzić się ze skarżącą, że przedmiotowa stacja transformatorowa stanowi urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 obiektu budowlanego, a więc nie jest obiektem budowlanym i nie może podlegać nakazowi rozbiórki, o którym mowa w art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. Przede wszystkim należy wskazać, że urządzenia techniczne, jeżeli są związane z obiektem budowlanym i zapewniają możliwość użytkowania tego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki) stanowią urządzenia budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 prawa budowlanego. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. "a" i "b" prawa budowlanego takie urządzenia stanowią część budynku lub budowli, bowiem przepis ten stanowi, że obiektem budowlanym jest budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi oraz budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. Inny rodzaj urządzeń technicznych został wymieniony w art. 3 pkt 3 jako przykładowa kategoria budowli. Do budowli, a więc również do obiektów budowlanych zaliczają się wolno stojące urządzenia techniczne. Kryterium rozróżnienia pomiędzy urządzeniami budowlanymi (art. 3 pkt 9) a wolno stojącymi urządzeniami technicznymi (art. 3 pkt 3) jest to, czy dane urządzenie jest związane z obiektem budowlanym stanowiąc wraz z nim całość techniczno-użytkową, czy też ma charakter samodzielny. Urządzenia będące budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 prawa budowlanego stanowią wyodrębnioną technicznie całość, natomiast w odróżnieniu od tych urządzeń określone w art. 3 pkt 1 lit. a) i lit. b) instalacje i urządzenia techniczne są związane z budynkami lub budowlami ("Prawo budowlane. Komentarz" pod red. Zygmunta Niewiadomskiego, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2006 r., komentarz do art. 3). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 maja 2003 r., sygn. IV SA 2948-2950/01 (niepubl.) uznał, że stacja bazowa telefonii komórkowej jest obiektem budowlanym na którego wykonanie, niezależnie od tego, czy jest wykonana na budynku, czy też jako wolno stojące urządzenie, niezbędne jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Projektowana na budynku przychodni zdrowia stacja bazowa telefonii komórkowej nie jest elementem wyposażenia budynku przeznaczonego na pobyt ludzi. Nie jest też urządzeniem związanym z nim funkcjonalnie. Stanowi odrębny od budynku obiekt budowlany (tj. budowlę), składający się z urządzenia przekaźnikowego, wieży antenowej i anten sektorowych. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy ocenić, że stacja transformatorowa jest wolno stojącym samodzielnym urządzeniem technicznym, bowiem nie stanowi całości techniczno-użytkowej z jakimkolwiek obiektem budowlanym, nie jest elementem wyposażenia takiego obiektu, nie jest też związana funkcjonalnie z obiektem budowlanym. Wskazuje na to opis w protokole oględzin z dnia [...] r. wraz ze szkicem sytuacyjnym i materiałem zdjęciowym. Na takim stanowisku stanął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 24 kwietnia 2006 r. sygn. akt II SA/Po 310/05 (niepublikowany), gdzie stwierdzono, że "wybudowanie przez skarżącego słupowej stacji transformatorowej tj. obiektu budowlanego stanowiącego budowlę w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b w związku z ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.) wymagało uzyskania pozwolenia na budowę". W skardze znalazło się stwierdzenie: "jednocześnie z ustaleń faktycznych i oświadczeń stron w postępowaniu wynika, że przedmiotowa stacja nie służy po to aby sobie po prostu wisiała na słupie i jak twierdzi [...] WINB powodowała zagrożenie powodziowe, lecz służy do korzystania ze znajdujących się na nieruchomości obiektów budowlanych, w sposób który zapewnia ich użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem". Odnosząc się do tego zarzutu należy stwierdzić, że jedyna strona postępowania - skarżąca J. J. w postępowaniu administracyjnym nie składała żadnych oświadczeń. Nie brała również udziału w oględzinach, a swoje stanowisko przedstawiła wyłącznie w odwołaniu od decyzji I instancji, w którym nie wskazywała na istnienie jakichkolwiek obiektów budowlanych, do korzystania z których służyłaby przedmiotowa stacja transformatorowa. Również postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organy administracji z urzędu nie wykazało istnienia obiektów budowlanych, do korzystania z których miałaby służyć przedmiotowa stacja transformatorowa. Natomiast z pism [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] z dnia [...] r. oraz Prokuratury Rejonowej w [...] wynika, że wykonana stacja transformatorowa miała służyć zaopatrzeniu w energię elektryczną wznoszonej bez stosownych pozwoleń sortowni kruszywa położonej w międzywalu rzeki [...]. W tych okolicznościach nie można podzielić cytowanego zarzutu skargi, lecz trzeba zgodzić się z organami nadzoru budowlanego, że przedmiotem niniejszego postępowania jest budowla, której postawienie wymagało wcześniejszego uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Sąd podziela również ustalenie organu odwoławczego, że inwestorem przedmiotowych robót budowlanych wykonanych bez pozwolenia na budowę była J. J. prowadząca działalność gospodarczą Firmę Handlowo-Usługową "[...]". [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] szczegółowo zanalizował wskazujące na tę okoliczność dowody. Ustalenia dokonane na ich podstawie nie budzą zdaniem Sądu żadnych wątpliwości. Stwierdzenie skarżącej zawarte w odwołaniu, iż będąc właścicielką nieruchomości wydzierżawiła ją osobom trzecim, które wybudowały przedmiotową stację nie zostały natomiast poparte żadnymi dowodami. Dowody zebrane w sprawie wskazują jednoznacznie, że nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ani też nie była wydawana decyzja ustalająca warunki zabudowy dla działki nr [...] w [...]. Legalizacja obiektu nie jest możliwa również z tego powodu, że art. 85 ust. 1 pkt 4 prawa wodnego zabrania wykonywania obiektów budowlanych, kopania studni, sadzawek, dołów oraz rowów w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału po stronie odpowietrznej. Powyższe argumenty prowadza do wniosku, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są prawidłowe. Z tego względu skarga J. J. podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).