I OZ 561/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 90/08 odmawiające przyznania J. W. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty za wydanie karty pojazdu postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 20 maja 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania J. W. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty za wydanie karty pojazdu. W uzasadnieniu stwierdzono, że skarżąca nie znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania wskazanego w art. 246 par. 1 pkt 2 prawa pomocy w zakresie częściowym. Podano, że przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania i nie może być stosowane powszechnie. Na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnione jest odstępstwo od powyższej zasady. Wskazano, że wysokość miesięcznych stałych dochodów rodziny skarżącej kwotę ok. 15 tys. zł. Ponadto skarżąca wspólnie z mężem oraz trojgiem dorosłych dzieci zgromadziła wymieniony we wniosku PPF majątek w postaci m.in. domku, kilku samochodów, ciągników oraz oszczędności w wysokości 325 tys. zł. Sąd stwierdził, że posiadany majątek oraz uzyskiwane miesięczne dochody nie pozwalają na przyjęcie, iż wnioskująca nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd stwierdził też, że samo wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony jest niewystarczające. W zażaleniu zarzucono Sądowi I instancji, że rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy badał sytuację materialną całej rodziny skarżącej, nie ustalił natomiast dokładnie stanu majątkowego skarżącej. Wskazano, że posiadane przez rodzinę, jej męża i dzieci określonych składników majątkowych nie musi i nie oznacza, iż jej sytuacja materialna jest dobra. Dzieci skarżącej bowiem, przebywają blisko 500 km od niej i nie korzystają oni wspólnie ze wszystkich wymienionych w oświadczeniu pojazdów czy domów. Niedokładne ustalenia Sądu natomiast co do stanu Sygn. akt I OZ 561/08 majątkowego skarżącej doprowadziły, zdaniem autora zażalenia, do naruszenia prawa skarżącej do uzyskania prawa pomocy. Wniesiono o uchylenie bądź zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie, która wykaże, ze nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym wówczas gdy skarżący wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z treści powyższych przepisów ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w powyższych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, iż strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca wspólnie z mężem oraz trojgiem dorosłych dzieci zgromadziła majątek w postaci m.in. oszczędności w wysokości 325 tys. zł. oraz że wysokość miesięcznych stałych dochodów rodziny skarżącej wynosi kwotę ok. 15 tys. zł. Wskazać należy, że Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy . bierze nie tylko sytuację majątkową strony, ale również możliwości finansowe współmałżonka oraz innych osób z rodziny zobowiązanych do alimentacji. Małżonkowie bowiem mają wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych, a Sygn. akt I OZ 561/08 obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Pozostawanie wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem, usprawiedliwia ocenę możliwości płatniczych w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny. Obowiązek niesienia pomocy spoczywa również na innych członkach rodziny - zwłaszcza rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87). Mając na względzie okoliczność, ze skarżąca wraz z mężem i dziećmi pozostaje, jak wynika z wniosku PPF, we wspólnym gospodarstwie domowym oraz biorąc pod uwagę wskazany przez nią majątek oraz uzyskiwane miesięczne dochody rodziny stwierdzić należy, iż J. W. jest w stanie uiścić kwotę 100 zł tytułem wpisu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W takiej sytuacji stwierdzić należy, że żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest oczywiście bezzasadne. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sad Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.