II OSK 972/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 710/07 o odrzuceniu skargi R. J. na zarządzenie Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w R. z dnia [...], zn. [...] w przedmiocie przedłożenia rocznego sprawozdania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie Postanowieniem z dnia 22 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę R. J. na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w R. z dnia [...], zn. [...] w przedmiocie przedłożenia rocznego sprawozdania. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd stwierdził, że podmiotowi będącemu adresatem zarządzeń pokontrolnych nie przysługuje prawo ich zaskarżania do sądu administracyjnego, ponieważ nie stanowią one decyzji, postanowienia ani nie należą do innych aktów lub czynności wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., nie mają one bezpośredniego wpływu na prawa i obowiązki, ponieważ nie przewidują żadnej sankcji za ich niewykonanie, sankcjom podlega tylko niewykonanie obowiązku poinformowania organu Inspekcji Ochrony Środowiska o zakresie wykonania zarządzeń pokontrolnych lub poinformowanie niezgodne z prawdą o wykonaniu zarządzeń pokontrolnych lub przeprowadzeniu postępowania służbowego lub innego przewidzianego prawem, a także nie poinformowanie o przeprowadzeniu postępowania służbowego lub innego przewidzianego prawem postępowania przeciwko osobom winnym dopuszczenia się uchybień. Zdaniem Sądu I instancji sprawa nie należy zatem do właściwości sądu administracyjnego. W skardze kasacyjnej od tego postanowienia R. J. zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 3 § 2 pkt 4 i przyjęcie, że zarządzenia pokontrolne nie mieszczą się w kategorii aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia i odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W związku z tym wniósł o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd błędnie przyjął, odnosząc się wyłącznie do przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska, iż zarządzenia pokontrolne nie dotyczą bezpośrednio praw i obowiązków skarżącego wynikających z przepisów prawa, nie zauważając rzeczywistych skutków zarządzeń. Obowiązujące przepisy nie znają innego, niż prowadzone przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska i zakończone zarządzeniami pokontrolnymi, postępowania, weryfikującego sposób liczenia poziomów odzysku i recyklingu i jedynie skarżąc ten akt skarżący może poddać kontroli prezentowane stanowisko organu, które pozbawia skarżącego uprawnienia do zaliczenia masy części z listy Rozporządzenia MI do osiąganych w stacji demontażu poziomów odzysku i recyklingu. Tymczasem na mocy art. 28 ust. 1 ustawy o recyklingu skarżący zobligowany jest do uzyskania minimalnych, określonych w ustawie wartości poziomów odzysku i recyklingu. Ponadto w skardze kasacyjnej wskazano, że w myśl art. 410a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627) Narodowy Fundusz udziela dopłat do demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji przedsiębiorcy, który spełni określone w tym przepisie warunki. Jednakże Fundusz nie weryfikuje prawidłowości wyliczeń uzyskanych poziomów odzysku i recyklingu, ani rzetelności i wiarygodności danych zawartych w sprawozdaniu, ograniczając się jedynie do ustalenia faktu spełnienia przez wnioskodawcę warunków formalnych. Zatem negatywny wynik kontroli, zakończonej zarządzeniami pokontrolnymi obligującymi do usunięcia nieprawidłowości jest jednoznaczny ze stwierdzeniem, iż kontrolowany nie spełnia przesłanek do uzyskania dopłat, a tym samym wpływa na jego sytuację prawną. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Wydane przez organ zarządzenie pokontrolne podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jako akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zawarte w przywołanym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2008 r. (sygn. akt II OSK 216/08), w którym stwierdzono, że nie ma podstaw do uznania, iż zarządzenia pokontrolne wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska, różnią się w tym zakresie od pozostałych form możliwych działań inspektora ochrony środowiska (decyzji administracyjnej czy wszczęcia postępowania egzekucyjnego) i nie wpływają na prawa i obowiązki kontrolowanego, skoro nie poinformowanie o zakresie wykonania zarządzeń, lub niezgodne z prawdą poinformowanie o wykonaniu zarządzeń, zagrożone jest odpowiedzialnością karną (art. 31a ust. 1 ustawy). Skoro przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska uprawniają wskazane w nich organy do wydawania zarządzeń pokontrolnych w oparciu o wyniki dokonywanych kontroli, a jednocześnie nie przewidują środka zaskarżenia tego zarządzenia do organu wyższego stopnia, to zarządzenie pokontrolne, stwierdzające istnienie po stronie obywatela jakiegoś obowiązku, a więc będące działaniem władczym, podlega zaskarżeniu do sądu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia, nie znajdując podstaw do orzeczenia w kwestii kosztów postępowania.