II FZ 141/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp. z o.o. z siedzibą w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 929/07 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 4 września 2007 r., (...) w przedmiocie straty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 929/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił "E." sp. z o.o. w K. na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji podniósł, iż spółka nie przedstawiła dokumentów źródłowych i stosownych oświadczeń, do których złożenia została wezwana w trybie art. 255 p.p.s.a. (pismem z dnia 28 grudnia 2007 r.), co uniemożliwiło zbadanie sytuacji finansowej spółki. Zdaniem Sądu, pełnomocnik spółki miał możliwość zgromadzenia wymaganej dokumentacji do momentu wniesienia sprzeciwu na postanowienia z dnia 30 stycznia 2008 r., zatem do dnia 18 lutego 2008 r. (data nadania pisma będącego sprzeciwem) oraz przedłożenia jej wraz ze złożeniem sprzeciwu, czego jednak nie uczynił. Sąd podkreślił, iż dokumenty wskazane w wezwaniu referendarza sądowego, w szczególności sprawozdanie finansowe za rok 2006, w tym: bilans, rachunek zysków i strat oraz informacja dodatkowa, odpisy bądź kserokopie deklaracji podatkowych za okres ostatnich trzech miesięcy (VAT, CIT), odpis bądź kserokopia raportu kasowego z okresu ostatnich trzech miesięcy, są dokumentami podstawowymi, które - zgodnie z regulacją art. 9 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) oraz ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 76, poz. 694 ze zm.) - winien posiadać i przechowywać podmiot prowadzący działalność w formie spółki handlowej. Ponadto Sąd zaakcentował, iż pełnomocnik spółki nie przedłożył stosownych dokumentów wskazujących na obecny stan prowadzonych w stosunku do skarżącej egzekucji, a także potwierdzających fakt prowadzonego przed Sądem Rejonowym w K. postępowania o ogłoszenie upadłości spółki, a także protokołu zajęcia przez komornika majątku spółki w kwocie 350.000 zł. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy i dokonania ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym, wnosząc jednocześnie o uchylenie tegoż postanowienia oraz o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spółka wywodził, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych ze względu na prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz zajęcie przez komornika majątku spółki w kwocie 350.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie strony skarżącej nie jest zasadne i w związku z tym podlega oddaleniu. Skarżąca spółka nie przedstawiła żadnego argumentu wskazującego, iż postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach narusza prawo. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie prawnej, może nastąpić jedynie gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady zawartej w treści art. 199 u.p.p.s.a., że strony zobowiązane są do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie, w oparciu o treść art. 255 u.p.p.s.a. Sąd wezwał pełnomocnika spółki pismem z dnia 28 grudnia 2007 r. do przedstawienia niezbędnych dokumentów, które wskazywałyby, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest uzasadniony. Pełnomocnik dnia 18 stycznia 2008 r. wystosował do Sądu pismo o przedłużenie terminu do złożenia konkretnych dokumentów "ze względów technicznych", a zatem wypowiedział się już po upływie 7 – dniowego terminu zakreślonego w wezwaniu referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2007 r. Z uwagi na fakt nie przedstawienia żądanych dokumentów brak było przekonywujących podstaw do stwierdzenia, iż sytuacja skarżącej spółki wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. O ile zatem nie przeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Dopiero w zażaleniu pełnomocnik złożył stosowne oświadczenia i część wymaganych dokumentów, co jednak, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie podważa oceny dokonanej w zaskarżonym orzeczeniu. Ta została bowiem oparta na ustaleniach faktycznych i zebranym materiale dowodowym, co powoduje, że brak jest podstaw do jej kwestionowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.