III SA/Wa 2149/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Asesor WSA Artur Kot (sprawozdawca), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi K.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia zryczałtowanego podatku dochodowego z tytułu sprzedaży nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz K.R. kwotę 2.846 zł (słownie: dwa tysiące osiemset czterdzieści sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1.1. Decyzją z [...] października 2007 r., po rozpatrzeniu odwołania K. R., Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] czerwca 2007 r., określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2001 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał przepisy art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 220 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), a także art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) – c), art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) oraz art. 28 ust. 1 – 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm. – dalej: "u.p.d.o.f."). 1.2. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wyjaśnił, że 28 lutego 2001 r. skarżący dokonał odpłatnego zbycia nieruchomości położonej w C., tj. przed upływem pięciu lat od jej nabycia. Uzyskał z tego tytułu przychód w kwocie 150.000 zł. Złożył następnie oświadczenie, o którym mowa w art. 28 ust. 2 u.p.d.o.f., że przychód ze sprzedaży nieruchomości przeznaczy na remont i rozbudowę budynku mieszkalnego. Odpowiadając na wezwanie organu I instancji z 20 września 2005 r. skarżący przedstawił decyzję Prezydenta Miasta W. z [...] grudnia 2002 r. wydaną dla W R. (matki skarżącego), zatwierdzającą projekt budowlany i pozwolenie na rozbudowę budynku mieszkalnego położonego w W., przy ulicy [...]. Przedstawił nadto dowody (rachunek uproszczony i faktury) dokumentujące wydatki poniesione przez niego na zakup materiałów budowlanych oraz związane ze sprzedażą nieruchomości położonej w C.. Organ I instancji przyjął, że skarżący poniósł mające wpływ na zwolnienie od podatku wydatki w kwocie 37.788,22 zł, sfinansowane przez niego w okresie dwóch lat od dnia dokonania odpłatnego zbycia nieruchomości, czyli wydatki poniesione przez skarżącego w okresie od 1 marca 2001 r. do 28 grudnia 2003 r. Decyzją z [...] maja 2006 r. określił skarżącemu zobowiązanie podatkowe w kwocie 11.221 zł. 1.3. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Podniósł, że przedstawił dokumenty potwierdzające jego zdaniem poniesienie wydatków w łącznej kwocie 53.077,33 zł i w tej wysokości przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości powinien być zwolniony od podatku. Organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Dopatrzył się bowiem uchybień procesowych dotyczących ustalania przez organ stanu faktycznego sprawy. Polecił zbadanie, czy skarżący posiadał tytuł prawny do budynku, którego rozbudowę i remont sfinansował. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji ustalił, że właścicielem rozbudowanego przez skarżącego budynku jest jego matka. W konsekwencji nie uwzględnił wydatków poniesionych przez skarżącego na rozbudowę i remont budynku mieszkalnego, który służył zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych. Określił skarżącemu zobowiązanie podatkowe w kwocie 14.625 zł. Również z tym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, a organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję zalecając jednocześnie przeprowadzenie przez organ I instancji uzupełniającego postępowania dowodowego. 1.4. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji ustalił, że właścicielem budynku mieszkalnego rozbudowanego przez skarżącego jest jego matka (W.R. która jest nadto wieczystym użytkownikiem gruntu, na którym został wzniesiony przedmiotowy budynek. Wynika to między innymi z wypisu z księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości, ewidencji gruntów oraz uchwały nr 636 Zarządu Gminy W. z 20 listopada 2001 r., potwierdzonej umową z 14 lutego 2002 r. sporządzoną w formie aktu notarialnego. Mając na względzie powyższe, organ I instancji decyzją z [...] czerwca 2007 r. ponownie określił skarżącemu zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości położonej w C. na kwotę 14.625 zł. 1.5. Również z tym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, który pismem z 20 czerwca 2007 r. wniósł od niego odwołanie, stawiając zarzuty naruszenia przepisów postępowania (w tym naruszenia art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej) oraz naruszenia przepisów prawa materialnego. Podniósł, że istnieją wątpliwości co do tego, czy jego matka była jedyną właścicielką przedmiotowego budynku i wieczystym użytkownikiem gruntu będącego własnością Skarbu Państwa, na którym to gruncie budynek został wzniesiony przez jego ojca. Powołał się przy tym na decyzję Prezydium Rady Narodowej Nr [...] z 29 maja 1967 r. ustanawiającą J.R. (ojca skarżącego) wieczystym użytkownikiem nieruchomości gruntowej, na której wniósł on budynek mieszkalny, wyremontowany i rozbudowany przez skarżącego (z jego środków). Ponownie oświadczył, że po śmierci ojca, stał się wspólnie z matką współwłaścicielem przedmiotowego budynku mieszkalnego oraz współużytkownikiem wieczystym gruntu. Powołał się nadto na ugodę sądową zawartą z matką 20 kwietnia 2007 r., na mocy której stał się współwłaścicielem (2/3) prawa wieczystego użytkowania nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] wraz z udziałem w prawie własności budynku mieszkalnego wzniesionego na tej nieruchomości. 1.6. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów i argumentacji skarżącego. Powołując się na treść art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) u.p.d.o.f. zauważył, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy należy przypisać kwestii posiadania przez skarżącego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Jeżeli skarżący nie posiadał prawa własności budynku mieszkalnego remontowanego i rozbudowanego z jego środków wówczas, gdy nakłady te ponosił, to poniesione przez niego wydatki nie mogą stanowić podstawy do zwolnienia od podatku. Nie ma przy tym w ocenie organu odwoławczego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy uzyskanie przez skarżącego prawa własności przedmiotowego budynku (2/3 udziałów) na podstawie ugody sądowej zawartej z jego matką [...] kwietnia 2007 r. Stwierdził nadto, że organ I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Odniósł się jednocześnie do zarzutów i argumentacji skarżącego przedstawionych w odwołaniu. 2.1. Skarżący, niezadowolony z ostatecznego w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcia organu odwoławczego, pismem z 22 listopada 2007 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, występując o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego, została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) u.p.d.o.f., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że nie posiadał on tytułu prawnego do remontowanego i rozbudowanego przez niego budynku mieszkalnego położonego w W., przy ulicy [...]. Skarżący postawił także zarzuty wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, tj.: - art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy dowodu, tj. postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z [...] grudnia 1998 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia przez niego spadku po zmarłym ojcu (1/2 części); - art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że z uchwały nr 636 Zarządu Gminy W. z 20 listopada 2001 r. wynika, iż prawo do użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oraz prawo własności budynku mieszkalnego wzniesionego przez ojca skarżącego na tejże nieruchomości gruntowej uzyskała W.R.; - art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak uzasadnienia przyczyn odmowy wzruszenia domniemania wiarygodności ksiąg wieczystych w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego. 2.2. Uzasadniając swoje stanowisko, po przedstawieniu przebiegu postępowania w sprawie, skarżący powtórzył w zasadzie argumentację faktyczną i prawną prezentowaną w trakcie postępowania podatkowego. Podkreślił, że mocą postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z [...] grudnia 1998 r. ([...]), stał się współwłaścicielem w części ułamkowej budynku wzniesionego przez jego ojca, który to budynek skarżący remontował i rozbudowywał ze środków pochodzących ze sprzedaży nieruchomości położonej w C. Wskazane przez niego dokumenty stanowią natomiast zdaniem skarżącego podstawę do wzruszenia domniemania wiarygodności zapisów w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Powołał się przy tym na art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm.) oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyrok SN z 17 czerwca 1960 r., 3 CR 328/60, OSPiKA 6/1961, poz. 162; wyrok SN z 21 marca 2001 r., III CKN 325/2000). 3. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wskazał, że rozbudowa budynku mieszkalnego nastąpiła na podstawie decyzji wydanej dla matki skarżącego. Postanowienie stwierdzające nabycie przez skarżącego spadku po zmarłym ojcu nie odnosi się do działu spadku. Skarżący nie ujawnił nadto w zeznaniu podatkowym nabycia w drodze spadku prawa wieczystego użytkowania nieruchomości gruntowej oraz prawa własności budynku mieszkalnego. Organ odwoławczy powołał się również na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym uchwały Zarządu Gminy W. a także zasadę domniemania zgodności z rzeczywistością wpisów w księgach wieczystych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako "u.p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. 4.2. W niniejszej sprawie spór dotyczy zarówno ustaleń faktycznych dokonanych przez organy podatkowe, jak i wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) u.p.d.o.f. Z dyspozycji powołanego przepisu wynika, że wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) – c), w części wydatkowanej, nie później niż w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży tejże nieruchomości, między innymi na rozbudowę albo remont lub modernizację własnego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego. Po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania oraz prawa materialnego, tj. art. 191 Ordynacji podatkowej oraz art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) u.p.d.o.f. Spełnione zostały zatem przesłanki do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) u.p.p.s.a. 5.1. Organ odwoławczy rozstrzygnął na niekorzyść podatnika wątpliwości dotyczące stanu faktycznego sprawy, naruszając tym samym art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Istniejące i podnoszone przez skarżącego – uzasadnione w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego – wątpliwości co do tego, czy jego matka była jedyną właścicielką remontowanego i rozbudowywanego z jego środków budynku mieszkalnego, organy podatkowe rozstrzygnęły na niekorzyść skarżącego. W konsekwencji, działając z naruszeniem zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika (in dubio pro tributario) organ odwoławczy przyjął, że skarżący nie spełnił jednej z przesłanek przewidzianych w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) u.p.d.o.f., niezbędnych do skorzystania w części ze zwolnienia od podatku dochodowego. 5.2. Organy podatkowe bezpodstawnie uznały, że wpływu na wynik sprawy nie mają następujące, podnoszone przez skarżącego okoliczności, wynikające ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego: - zakończony został korzystnie dla skarżącego spór co do prawa własności przedmiotowego budynku mieszkalnego wraz z prawem wieczystego użytkowania gruntu, na którym budynek ten został wzniesiony przez jego ojca, na mocy ugody sądowej z [...]kwietnia 2007 r.; - w wyniku zawarcia powyższej ugody, Sąd Okręgowy W. w W. postanowieniem z [...] maja 2007 r. umorzył postępowanie w sprawie z powództwa skarżącego przeciwko jego matce (W.R. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli lub zapłatę (sygn. akt [...]); - skarżący bezspornie nabył po ojcu spadek (1/2 części – zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z [...] grudnia 1998 r., [...]); - skarżący był nadto uznawany za współwłaściciela prawa wieczystego użytkowania nieruchomości gruntowej wraz z przedmiotowym budynkiem na niej wzniesionym (uchwała nr 291 z 16 listopada 1999 r. Zarządu Gminy W.). 5.3. W świetle powyższych okoliczności wynikających z zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy pochopnie przyjął, że wydatki poniesione przez skarżącego w przewidzianym terminie nie dają podstaw do zwolnienia w części od podatku dochodowego osiągniętych przez niego przychodów ze sprzedaży nieruchomości. Wskazane przez organy wątpliwości należało w realiach niniejszej sprawy rozstrzygnąć na korzyść skarżącego. Wskazać w tym miejscu warto, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 stycznia 1988 r. (sygn. akt III SA 964/87, ONSA 1989, nr 1, poz. 5) stwierdził, że jakiekolwiek niejasności lub wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika. Za niedopuszczalną należy zaś przyjąć praktykę rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść podatnika (in dubio pro fisco). 5.4. Pamiętając o zasadzie, że wykładni przepisów wprowadzających ulgi lub zwolnienia podatkowe, jako stanowiących wyjątek od konstytucyjnych zasad równości i powszechności opodatkowania należy dokonywać w sposób ścisły (exceptiones non sunt extendendae), należało jednak w realiach niniejszej sprawy uwzględnić fakt, iż w dniu wydawania decyzji przez organy podatkowe, skarżący był już współwłaścicielem przedmiotowego budynku mieszkalnego, który zaspokajał jego potrzeby mieszkaniowe w czasie, gdy dokonywał wydatków na jego remont i rozbudowę. 6.1. Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, skarga jest zasadna także z tej przyczyny, że organy podatkowe w wyniku dokonania zawężającej, a przez to niedopuszczalnej wykładni art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) u.p.d.o.f. bezpodstawnie uznały, że zwolnieniu od podatku dochodowego nie podlegają przychody skarżącego ze sprzedaży nieruchomości w części przeznaczonej na remont lub rozbudowę budynku mieszkalnego położonego w W., przy ulicy [...], w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży nieruchomości położonej w C. Organ odwoławczy trafnie wskazał, że w realiach niniejszej sprawy dla zwolnienia części przychodu ze sprzedaży nieruchomości konieczne było łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. przeznaczenie przez skarżącego określonej kwoty na rozbudowę lub remont budynku mieszkalnego, a także posiadanie przez niego prawa własności wyremontowanego i rozbudowanego z jego środków budynku mieszkalnego. Bezpodstawnie przyjął jednak, że z art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) u.p.d.o.f. wynika, iż w celu skorzystania ze zwolnienia od podatku dochodowego przewidzianego w powołanym przepisie konieczne było bezsporne posiadanie przez podatnika prawa własności budynku mieszkalnego w czasie, gdy dokonywał on wydatków na remont lub rozbudowę budynku mieszkalnego. 6.2. Dodać należy, że wzruszalne jest domniemanie wiarygodności danych wynikających z ksiąg wieczystych (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 lipca 2004 r., sygn. akt SK 57/03, OTK-A 2004/7/69, a także przywołane w jego uzasadnieniu poglądy prezentowane zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i prezentowane w piśmiennictwie). Skoro z art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) u.p.d.o.f. lub innych przepisów tej ustawy nie wynika, że warunkiem skorzystania ze zwolnienia od podatku dochodowego jest ujawnienie w księgach wieczystych posiadania prawa własności budynku mieszkalnego, na remont lub rozbudowę którego wykorzystywane są przychody ze sprzedaży nieruchomości, to wypis w księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości należało potraktować jako jeden z dowodów w sprawie, podlegający ocenie wraz z innymi dowodami, w granicach art. 191 Ordynacji podatkowej. 7.1. Punktem wyjścia wykładni powinien być niewątpliwie tekst prawny, poprzez który prawodawca przekazuje adresatom normy postępowania. W procesie stosowania prawa należy zatem w pierwszej kolejności dokonywać wykładni językowej przepisu, oczywiście w granicach sensu danych słów, uzupełnionej jednak wykładnią systemową i celowościową (zob. R. Mastalski, Prawo podatkowe I – część ogólna, Warszawa 1998, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 85 – 86). Dokonując zatem wykładni przepisów prawa podatkowego należy stosować równocześnie wykładnię językową, jak też wykładnię systemową i celowościową. W procesie stosowania prawa poszczególnych rodzajów wykładni nie należy bowiem traktować w sposób odrębny, lecz jako części składowe tego samego procesu. Tylko w taki sposób realizować można skutecznie postulat dokonywania wykładni prawa w sposób kompleksowy, prowadzący w konsekwencji do prawidłowego (zgodnego z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i zdrowego rozsądku) ustalenia normy prawnej mającej zastosowanie na tle określonego stanu faktycznego. 7.2. Poddając wykładni przepis art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) u.p.d.o.f., Sąd uznał, że sposób jego zredagowania, sens użytych w nim słów, pozwala na zastosowanie zwolnienia od podatku dochodowego wydatków poniesionych przez podatnika na remont lub rozbudowę budynku mieszkalnego przed potwierdzeniem posiadania przez niego prawa własności do tegoż budynku, jeżeli w dniu wydawania stosownej decyzji podatnik wykaże, że posiada prawo własności do remontowanego lub rozbudowanego z jego środków budynku. Tym bardziej, gdy prowadząc spór dotyczący prawa własności budynku mieszkalnego dokonywał wydatków na jego remont lub rozbudowę w celu zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych oraz w celu spełnienia przesłanki poniesienia wydatków w przewidzianym w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) u.p.d.o.f. terminie. 8. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy obowiązany będzie zatem przyjąć, że skarżący spełnił przesłankę przewidzianą w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) u.p.d.o.f., dotyczącą posiadania prawa własności remontowanego i rozbudowywanego budynku mieszkalnego. Określając skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów z odpłatnego zbycia nieruchomości położonej w C. organ obowiązany będzie uwzględnić jako zwolnione od podatku te przychody, które skarżący wykorzystał w przewidzianym terminie na rozbudowę i remont budynku mieszkalnego wzniesionego na gruncie położonym w W., przy ulicy [...]. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c), art. 134 § 1, art. 135, art. 152 oraz art. 200 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 u.p.p.s.a. w związku z § 6 pkt 5 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), gdyż strona skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez radcę prawnego.