I OZ 402/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludwik Żukowski, , , po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 818/07 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi T. B. na orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 818/07 odmówił skarżącemu T. B. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej z dnia [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podniósł, że w myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Uwzględnienie wniosku możliwe jest jednak tylko wtedy, gdy strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W przypadku, gdy skarżący reprezentowany jest przez pełnomocnika, okoliczności dotyczące braku zawinienia odnosi się do działań pełnomocnika (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2000 r., sygn. akt II CKN 554/00, Lex nr 51986). W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu adwokat wskazał na fakt niezdolności do pracy pracownika kancelarii adwokackiej w ostatnich czterech dniach biegu terminu do wniesienia skargi oraz niemożność samodzielnego działania w tym okresie wobec wykonywania innych czynności służbowych, poza Ł. Sąd wskazał, że adwokat należy do podmiotów, które zajmują się reprezentowaniem interesów, prowadzeniem cudzych spraw w sposób profesjonalny. Należy zatem przyjmować wobec adwokata wyższy niż przeciętny miernik staranności. Sąd za niewystarczające uznał podane okoliczności dotyczące niemożności samodzielnego działania wobec odbywania podróży służbowych. Adwokat, zgodnie z art. 4 a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 ze zm.) zobowiązany jest do prowadzenia działalności m.in. w formie kancelarii, czy spółki adwokackiej, a więc w sposób zapewniający ciągłość w obsłudze klientów, terminowe wykonywanie czynności, nawet w razie czasowej niemożności dopełnienia tym obowiązkom osobiście. Do istoty prowadzonych zawodowo przez adwokata działań należy podejmowanie czynności procesowych w terminach nakreślonych przepisami oraz stosownymi decyzjami organów prowadzących postępowanie. Prowadzenie działalności adwokackiej wymusza zatem posługiwanie się innymi osobami. Sąd podkreślił, że za działania (zaniechania) zatrudnionych pracowników kancelarii odpowiedzialność ponosi na zasadzie ryzyka sam adwokat, niezależnie od nawet obiektywnej niemożliwości samodzielnego działania oraz braku winy w wyborze pracownika. Może się on zwolnić od odpowiedzialności tylko wtedy, gdy wykaże, że za działanie pracownika nie tylko nie można przypisać winy pracownikowi, ale także że nie można by tej winy przypisać jemu samemu, gdyby działanie zostało dokonane przez niego osobiście. Pogląd taki wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 stycznia 1956 r., sygn. akt IV CO 58/55 (OSNCK 1956/4/106). Wyręczenie się pracownikiem w sytuacji, gdy bieg terminu do wniesienia skargi zbliżał się ku końcowi świadczy o zawinieniu pełnomocnika w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu choroba pracownika spółki adwokackiej, której to osobie adwokat powierzył do wysłania skargę nie może stanowić okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt I OZ 806/07, niepubl.). Sąd Wojewódzki uznał zatem, że uchybienie terminu do złożenia skargi nie było następstwem obiektywnej okoliczności dotyczącej samego pełnomocnika lecz skutkiem wadliwego wyboru osoby, której powierzył on wykonanie czynności wysłania skargi do sądu. Choroba pracownika kancelarii nie może świadczyć o braku winy strony w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. B., wnosząc o jego uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 86 § 1 P.p.s.a. wyrażające się w błędnym przyjęciu, że okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie uprawdopodobniły braku winy pełnomocnika strony w niedochowaniu terminu. Pełnomocnik skarżącego wbrew stanowisku Sądu uznał, że choroba pracownika spółki adwokackiej, któremu powierzono wysłanie skargi stanowi okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Pełnomocnik powierzając wysłanie skargi, nie miał informacji, że osoba ta jest chora. Nieuzasadniony jest także pogląd, że wyręczenie się pracownikiem w sytuacji, gdy bieg terminu do wniesienia skargi zbliżał się ku końcowi świadczy o zawinieniu pełnomocnika. Ponadto nieuprawnione jest stanowisko Sądu, że adwokat za działania (zaniechania) zatrudnionych w kancelarii pracowników odpowiada na zasadzie ryzyka. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a. uchybiony termin do dokonania określonej czynności procesowej Sąd może przywrócić na wniosek strony, jednakże wniosek ten musi spełniać określone przepisami warunki. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie siedmiu dni od momentu ustania przyczyny uchybienia, dokonać uchybionej czynności, uprawdopodobnić okoliczność wskazując na brak winy w uchybieniu terminu. Wymogi te muszą być spełnione łącznie, brak któregokolwiek z nich uniemożliwia przywrócenie terminu. Z treści art. 87 § 2 P.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa powinność przytoczenia we wniosku faktów i okoliczności, które jej zdaniem przemawiają za brakiem winy w uchybieniu. Za brakiem winy w uchybieniu przemawiać może wyłącznie sytuacja, która (pomimo zachowania przez stronę należytej staranności w swoich działaniach) uniemożliwiła terminowe dokonanie czynności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie podniósł, że jeżeli strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić także wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Jak słusznie wskazał Sąd, stronę reprezentowaną przez pełnomocnika obciążają skutki działań tego pełnomocnika, jak również skutki czynności osób, którymi pełnomocnik posłużył się przy dokonywaniu czynności procesowych. Brak winy w uchybieniu terminu nie jest wykazany w sytuacji, w której skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych. Osoba działająca przez pełnomocnika działa bowiem w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Skarżącego obciąża zatem odpowiedzialność związana z wyborem jednostki, której zlecił pomoc prawną, a skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę. Sąd Wojewódzki prawidłowo stwierdził, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku nie było następstwem obiektywnej przeszkody dotyczącej samego pełnomocnika, lecz skutkiem jego wadliwego wyboru co do osoby, której powierzył wysłanie skargi. W tej sytuacji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, choroba pracownika kancelarii (trwająca od dnia 16 do 30 listopada 2007 r. - zwolnienie lekarskie - k. 25 akt), której to osobie pełnomocnik skarżącego przekazał do wysłania skargę, nie może stanowić potwierdzenia braku winy strony w uchybieniu terminu, zwłaszcza, że skarga została sporządzona przez pełnomocnika już w dniu 14 listopada 2007 r. (data na skardze). W świetle powołanych przepisów oraz okoliczności sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu uznał, że brak jest przesłanek warunkujących przywrócenie skarżącemu uchybionego terminu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.