II SA/Wa 1969/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędzia WSA Bronisław Szydło, Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2008 r. sprawy ze skargi C. J. na decyzję Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego: 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. C. J. jest funkcjonariuszem Straży Więziennej. Pełni służbę w Areszcie Śledczym w R. Mieszka w mieszkaniu swojej matki w R., natomiast jego żona E. J. J. zamieszkuje w S. w budynku przy ul. [...], gdzie jest zameldowana od 1997 r. Aktem notarialnym z dnia 24 maja 2007 r. E. J. J. w wyniku umowy zniesienia współwłasności nieruchomości stała się wyłączną właścicielką nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] położonej przy ul. [...] w S. Na działce tej znajduje się część domu mieszkalnego. W akcie notarialnym zawarto informację o powierzchni domu (80 m kw.) i jego przedwojennych stropach. W dniu 6 lipca 2007 r. C. J. złożył wniosek na uzyskanie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego, przy ul. [...] w S., miejscowości pobliskiej w stosunku do miejsca pełnienia służby. Wskazał na kserokopie dokumentów dotyczących rozbudowy domu jednorodzinnego z maja 2007 r., w tym ekspertyzę techniczną z grudnia 2004 r. dotyczącą oceny stanu technicznego istniejącego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S. i pozwolenie na tą budowę z 2005 r. (decyzja nr [...]) oraz wyżej wspomniany akt notarialny. Dyrektor Aresztu Śledczego w R. decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r., odmówił przyznania funkcjonariuszowi pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Organ, powołując się na treść art. 91 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 90 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) i § 2 pkt 1, § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2003 r. Nr 132, poz. 1235), uznał, iż skoro małżonka funkcjonariusza nabyła w drodze zniesienia współwłasności prawo własności nieruchomości zabudowanej częścią domu mieszkalnego to funkcjonariuszowi nie można przydzielić lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a zatem funkcjonariuszowi nie można także przyznać pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub na budowę domu jednorodzinnego. C. J. w odwołaniu od powyższej decyzji podkreślił, iż dom przy ulicy [...] w S. będzie współwłasnością jego i jego żony, bowiem wspólnie go budują. Dalej wskazał, że przedmiotem tej budowy jest rozbudowa już istniejącego domu. W jego ocenie organ zastosował wadliwą wykładnię art. 91 ustawy pragmatycznej. Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w W., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2007 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując argumentację organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, C. J. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w W. i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Decyzji zarzucił wadliwą wykładnię art. 90 ust. 1 w zw. z art. 85 i art. 91 ustawy pragmatycznej, polegającą na niewłaściwym zastosowaniu pojęcia "dom jednorodzinny". W uzasadnieniu wskazał, iż obecny dom przy ul. [...] w S. nie nadaje się do zamieszkania, jest w rozbudowie i dopóki rozbudowa ta nie zakończy się, nie będzie można w nim zamieszkać. W jego ocenie dom będący przedmiotem notarialnej umowy zniesienia współwłasności z dnia 24 maja 2007 r., nie jest domem mieszkalnym. Na rozprawie skarżący przyznał, że w postępowaniu administracyjnym nie przedstawił ekspertyzy o niemożności użytkowania przedmiotowego domu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniach obu decyzji. Wskazał nadto, na znajdujące się w aktach sprawy administracyjnej poświadczenie zameldowania w domu przy ul. [...] żony funkcjonariusza i innych osób. W ocenie organu dokument ten przeczy twierdzeniu, że dom, który uzyskała E. J. J. nie nadaje się do zamieszkania. Organ podkreślił, iż pomoc finansowa, o udzielenie której skarżący wnosił, nie może być przyznana na rozbudowę domu mieszkalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga jest uzasadniona, jednakże nie z przyczyn w niej podniesionych. O ile wykładnia przepisów art. 91 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 90 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej i § 2 pkt 1, § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego zastosowana przez organy w obu decyzjach jest prawidłowa, to poważne wątpliwości budzi ustalenie stanu faktycznego - przedmiotu inwestycji budowlanej rozpoczętej przez C. J. Brak rzetelnych ustaleń w tym zakresie uniemożliwia dokonanie weryfikacji zaskarżonej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Dokładne ustalenie przedmiotu inwestycji budowlanej ma bowiem wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Według przepisów prawa budowlanego, budową jest zarówno przebudowa, rozbudowa danego domu mieszkalnego jak i jego budowa od podstaw. Jednakże z punktu widzenia przepisów ustawy pragmatycznej, regulujących przyznawanie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego, rozbudowa istniejącego już domu mieszkalnego jest czymś innym, niż jego budowa. Dlatego też skarżący powinien w swoich wszystkich pismach składanych w postępowaniu administracyjnym (wniosek, odwołanie) dokładnie określać przedmiot podjętej przez niego inwestycji budowlanej. Niestety takiej klarowności w sprawie nie ma. We wniosku z dnia 6 lipca 2007 r. skarżący twierdzi, że buduje dom jednorodzinny przy ul. [...] w S. i jednocześnie składa między innymi ekspertyzę techniczną z grudnia 2004 r., dotyczącą oceny stanu technicznego istniejącego budynku mieszkalnego w S. przy ul. [...] (k. 1-4 akt administracyjnych). Z wniosków końcowych tej ekspertyzy wynika, że stan techniczny budynku jest częściowo niezadowalający i w celu bezpieczeństwa użytkowania obiektu, należy rozebrać określone jego elementy (tu podano przedmiot rozbiórki). Nie wiadomo jednak czy opis ten dotyczy uzyskanej przez małżonkę funkcjonariusza części budynku, czy też dotyczy innej jego części. Następnie w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący twierdzi między innymi, że przedmiotem tej budowy jest rozbudowa już istniejącego domu, a w skardze, że obecny dom przy ul. [...] w S. nie nadaje się do zamieszkania, jest w rozbudowie i dopóki rozbudowa ta nie zakończy się nie będzie można w nim zamieszkać. Tak więc, każde pismo skarżącego to inny przedmiot inwestycji i inny opis starego budynku oraz jego stanu przy ul. [...] w S. Organ poniekąd aprobuje taki stan, nie zakreśla C. J. terminów do konkretnego sprecyzowania swojego wniosku, przez co pogłębia stan niejasności przedmiotu rozpoczętej przez małżonków J. inwestycji budowlanej. Takim działaniem organ naruszył zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7, art. 8, art. 9 Kpa. Wada ta uniemożliwia dokonanie właściwej kontroli merytorycznej podjętej decyzji i w rezultacie musi skutkować uchyleniem decyzji organu II instancji. Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w W., ponownie rozpatrując sprawę powinien zakreślić funkcjonariuszowi termin do ewentualnego przedstawienia rzetelnego planu podziału nieruchomości dokonanego aktem notarialnym z dnia 24 maja 2007 r., ze wskazaniem jaką cześć nieruchomości uzyskała E. J. J. i jak konkretna część istniejącego na tej nieruchomości budynku jej przypadła. C. J. powinien wykazać także, że sam posiada prawa współwłasności do powstałej po podziale nieruchomości (np. udział darowany przez małżonkę itp.). Jest to o tyle istotne, gdyż ewentualna pomoc finansowa może być przyznana na budowę domu jednorodzinnego, który będzie choćby w jakiejś części własnością funkcjonariusza. Pomoc ta nie może być bowiem przyznana na budowę domu przez małżonkę funkcjonariusza, który to dom stanie się wyłącznie jej majątkiem osobistym w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Należy także sprecyzować wniosek, czy dotyczy on budowy nowego budynku, czy rozbudowy części już istniejącego budynku. Jeżeli w rachubę wchodzi ta druga możliwość, funkcjonariusz powinien nadto dokładnie określić, skoro twierdzi, iż uzyskana przez żonę część budynku nie nadaje się do zamieszkania, z czego fakt taki wyprowadza i przedstawić konkretne dowody – ekspertyzy dotyczące tej właśnie części budynku, wyraźnie stwierdzające niemożność jego zamieszkania. Z ekspertyzy z grudnia 2004 r., przedstawionej do wniosku o udzielenie pomocy finansowej, nie wynika czy dotyczy ona uzyskanej przez żonę funkcjonariusza części budynku. Na marginesie niniejszych rozważań warto wyraźnie podkreślić, iż rzetelne ustalenia przedmiotu inwestycji budowlanej są bardzo istotne dla prawidłowego rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na cele mieszkaniowe. Pomoc taka nie może być przyznane na rozbudowę istniejącego i zdatnego do zamieszkania domu jednorodzinnego (gdy celem inwestycji jest polepszenie warunków mieszkalnych). Jest ona przyznawana na wybudowanie nowego mieszkania, wzniesienia nowego domu jednorodzinnego. Jednakże w bardzo ściśle określonych sytuacjach, gdy dawny dom mieszkalny nie nadaje się do zamieszkania, może być wyjątkowo przyznana na uzdatnienie takiego budynku do zamieszkania (porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 1999 r. w sprawie sygn. akt I SA 1461/1998 – publ. LEX nr 281293). Reasumując, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyżej opisane naruszenie prawa, a w szczególności przepisów postępowania administracyjnego, miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Dlatego też, mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.