I OSK 879/08

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-11-28

Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Anna Lech, Małgorzata Pocztarek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylając decyzję organu nadzorczego odmawiającą stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji, naruszył zasady związane z mocą wiążącą prawomocnego wyroku sądu administracyjnego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 153 i art. 170 P.p.s.a., ignorując moc wiążącą swojego wcześniejszego, prawomocnego wyroku, który oddalił skargę na rozkaz personalny dotyczący odmowy wypłaty uposażenia. Uchylenie decyzji organu nadzorczego, który prawidłowo zastosował się do poprzedniego wyroku, było niedopuszczalne.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty uposażenia i innych świadczeń pieniężnych dla T. B. za okres od 1 sierpnia 2002 r. do 31 grudnia 2002 r. Po odmowie organu, T. B. wniosła skargę, która została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 7 marca 2006 r. Następnie T. B. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji w trybie nadzorczym, co również zostało odmówione przez Szefa ABW. WSA w Warszawie uchylił decyzję organu nadzorczego, co zostało zaskarżone przez Szefa ABW do NSA.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędzia NSA : Anna Lech Sędzia NSA: Małgorzata Pocztarek Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 2178/07 w sprawie ze skargi T. B. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] października 2005 r. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2178/07 po rozpatrzeniu skargi T. B., uchylił rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] i poprzedzający go rozkaz personalny z dnia [...] sierpnia 2007 r. w przedmiocie prawa do uposażenia i innych świadczeń pieniężnych. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego odmówił T. B. stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia oraz innych świadczeń pieniężnych za okres od dnia 1 sierpnia 2002 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia [...] października 2007 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej powoływany jako kpa), swój poprzedni rozkaz utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wskazał, iż w sprawie niniejszej nie zachodzi żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności zakwestionowanej decyzji. Podstawę prawną decyzji odmawiającej wypłaty funkcjonariuszowi uposażenia stanowił art. 121 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 dalej: ustawa o ABW i AW), który przewiduje, że "prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa". Organ zobowiązany był zatem do wypłaty tych należności i obowiązek ten w pełni wykonał. Powyższą decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego T. B. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie tej decyzji oraz powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2004 r. sygn. akt K 45/02. W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym wyrokiem z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2178/07, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. – dalej powoływanej jako P.p.s.a.) uchylił zaskarżony rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz poprzedzający go rozkaz personalny z dnia [...] sierpnia 2007 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji zauważył przede wszystkim, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2004 r. sygn. akt K 45/02, stwierdził niezgodność z Konstytucją RP przepisów art. 230 ust. 1 pkt 2 i 7 powołanej ustawy o ABW i AW. Zgodnie z ich treścią Szefowie ABW i AW, każdy w granicach swojego działania, w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, uwzględniając kwalifikacje zawodowe funkcjonariusza, jego przydatność do służby w ABW albo AW, a także wysokość posiadanych limitów zatrudnienia i środków budżetowych oraz planowaną strukturę organizacyjną, poinformują funkcjonariusza o wypowiedzeniu stosunku służbowego (art. 230 ust. 1 pkt 2 ustawy o ABW i AW). Wobec funkcjonariusza, o którym mowa w ust. 3 i 4 nie stosuje się przepisów art. 60 ust. 4 oraz art. 63 (art. 230 ust. 7). Powyższe przepisy stanowiły podstawę do rozwiązania stosunku służbowego ze skarżącą. Stwierdzenie niekonstytucyjności powyższych przepisów spowodowało konsekwencje w zakresie stosowania art. 230 ust. 4 ustawy o ABW i AW, zgodnie z którym stosunek służbowy funkcjonariusza, któremu wypowiedziano stosunek służbowy w trybie określonym w ust. 1 pkt 2, ulega rozwiązaniu w terminie 1 miesiąca liczonym od dnia doręczenia temu funkcjonariuszowi pisma o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Powoływany wyrok Trybunału Konstytucyjnego skutkował utratą mocy wiążącej art. 230 ust. 1 pkt 2 i 7 ustawy o ABW i AW. Nie oznacza to jednak, że rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. i utrzymujący go w mocy rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. o rozwiązaniu ze skarżącym stosunku służbowego przez wypowiedzenie nie wywołał skutków prawnych w postaci ustania stosunku służbowego. Stosunek ten ustał, jednakże nie w terminie jednego miesiąca od daty zapoznania funkcjonariusza z treścią rozkazu (art. 230 ust. 4 ustawy o ABW i AW), lecz w terminie określonym w art. 60 ust. 4 ustawy o ABW i AW, to jest po upływie sześciu miesięcy od daty wejścia w życie ustawy o ABW. Jak wywiódł Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyżej wyroku, wypowiedzenie stosunku służby lub złożenie propozycji nowych warunków służby na podstawie art. 230 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy wiąże się ze zniesieniem Urzędu Ochrony Państwa i utworzeniem w to miejsce dwóch Agencji. Zniesienie UOP było zmianą organizacyjną, a nie strukturalną i w ocenie Trybunału Konstytucyjnego nie wyłączało stosowania przepisów ochronnych, w stosunku do niektórych funkcjonariuszy ABW i AW. Reorganizacja jednostki Agencji, o której mowa w art. 230 ust. 4 ustawy o ABW i AW, oznacza zatem likwidację poprzednika ABW tzn. Urzędu Ochrony Państwa. Konsekwentnie więc jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło w trybie art. 230 ust. 1 pkt 2 ustawy o ABW i AW, to rozwiązanie stosunku służbowego nie mogło nastąpić wcześniej niż po upływie sześciu miesięcy od dnia likwidacji UOP. Ponieważ instytucja ta została zniesiona na mocy art. 221 ustawy o ABW i AW, to chwilą, w której rozpoczął swój bieg sześciomiesięczny okres ochronny, przewidziany w art. 60 ust. 4, jest dzień wejścia w życie wskazanej ustawy, czyli dzień 29 czerwca 2002 r. Przyjąć zatem trzeba, że sześciomiesięczny okres ochrony funkcjonariuszy UOP, którzy z chwilą wejścia w życie ustawy o ABW stali się funkcjonariuszami ABW, zwalnianymi we wskazanym trybie, upływał dnia 29 grudnia 2002 r. i to z tym dniem skuteczny stał się rozkaz personalny Szefa ABW z [...] lipca 2002 r. nr [...] o wypowiedzeniu skarżącej stosunku służbowego oraz zwolnieniu ze służby. Z powyższych względów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, należy uznać, iż w stosunku do skarżącej ma zastosowanie art. 60 ust. 4 ustawy o ABW i AW przewidujący rozwiązanie stosunku służbowego po upływie sześciu miesięcy. Fakt ten ma zaś znaczenie dla określenia roszczeń przysługujących skarżącej od ABW, tj. wypłaty uposażenia i pozostałych świadczeń pieniężnych. Oznacza to, że organ błędnie przyjął, że przy wydaniu rozkazu personalnego z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] i utrzymującego go w mocy rozkazu personalnego z dnia [...] października 2005 r. nr [...] nie doszło do rażącego naruszenia prawa, wobec niezastosowania powołanego przepisu ustawy o ABW i AW. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2178/07 złożył Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając orzeczenie w całości, oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Powyższemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej powoływanej jako P.p.s.a.) Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego zarzucił naruszenie: • art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 13/06 oddalającym w skargę T. B. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] października 2005 r. w przedmiocie odmowy wypłacenia uposażenia za okres od 1 sierpnia 2002 r. do 31 grudnia 2002 r. • art. 170 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że sąd nie jest związany prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 13/06 oddalającym w tożsamej sprawie skargę T. B. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] października 2005 r. w przedmiocie odmowy wypłacenia uposażenia za okres od 1 sierpnia 2002 r. do 31 grudnia 2002 r. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że sprawa uposażenia T. B. została ostatecznie rozstrzygnięta rozkazem personalnym z dnia [...] października 2005 r. nr [...], a skargę na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił prawomocnym wyrokiem z 7 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 13/06. Oceniając legalność zaskarżonego wówczas rozstrzygnięcia Szefa ABW z dnia [...] października 2005 r., WSA w Warszawie badał nie tylko zarzuty przedstawione w sprawie przez stronę, ale zgodnie z art. 134 P.p.s.a.- nie będąc związanym zarzutami strony- z urzędu miał obowiązek kontroli decyzji pod kątem wystąpienia w decyzji wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że Sąd oceniał także, czy w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności badanych decyzji. Żadnych takich uchybień wówczas nie stwierdzono. Tym samym uznać należy, iż zaskarżony obecnie wyrok Sądu I instancji został wydany z naruszeniem art. 170 i art. 153 P.p.s.a. Przepisy te wyłączają bowiem możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, której legalność prawomocnie skontrolował już sąd administracyjny. W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę, że żaden organ administracji państwowej, ani inny wojewódzki sąd administracyjny nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązane są do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie. Ewentualne zaś próby stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez Sąd są w istocie niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną T. B. wniosła o jej oddalenie w całości. Wskazała przy tym, że błędne jest stanowisko organu, iż tożsama sprawa została już rozpatrzona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 13/06 z dnia 7 marca 2006 r. Zdaniem T. B. sprawa niniejsza dotyczy stwierdzenia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa nieważności decyzji administracyjnej ze względu na wydanie jej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, natomiast powoływanym orzeczeniem WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2006 r. oddalił skargę na wydany w trybie zwykłym rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, "nie podając żadnych przyczyn oddalenia tej skargi". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy i zasługuje na uwzględnienie. Autor rozpoznawanej skargi kasacyjnej trafnie na jej wstępie przypomniał, że Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy swój poprzedni rozkaz personalny z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] o wypowiedzeniu T. B. stosunku służbowego i zwolnieniu jej ze służby na podstawie art. 230 ust. 1 pkt 2 ust. 4 i ust. 7 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (Dz. Nr 74, poz. 676). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 lipca 2004 r. sygn. akt II SA/Wa 784/04 uchylił powyższe decyzje Szefa Agencji Bezpieczeństwa, powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2004 r. sygn. K 45/02, którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził między innymi, że art. 230 ust. 1 powołanej ustawy w zakresie, w jakim przewiduje, na podstawie pkt 3 tego przepisu, możliwość wypowiedzenia funkcjonariuszowi stosunku służbowego, jest niezgodny z art. 7 i art. 60 Konstytucji, natomiast art. 230 ust. 7 omawianej ustawy, w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisów art. 60 ust. 4 oraz art. 63 tejże ustawy do funkcjonariusza, o którym mowa w art. 230 ust. 4 ustawy, jest niezgodny z art. 32 i art. 60 Konstytucji oraz jest niezgodny z art. 25 lit. c Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977r, Nr 38, poz. 167). Następnie Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2005 r., utrzymanym w mocy rozkazem personalnym z dnia [...] października 2005 r., odmówił T. B. wypłaty uposażenia oraz innych świadczeń pieniężnych za okres od 1 sierpnia 2002 r. do 31 grudnia 2002 r. wraz z odsetkami. Skargę T. B. na rozstrzygnięcia Szefa ABW Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił prawomocnym wyrokiem z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 13/06. Skarżąca w tej sprawie skargi kasacyjnej nie złożyła. Po upływie ponad roku wystąpiła natomiast o weryfikację wskazanych decyzji w trybie nadzorczym. Szef ABW rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], utrzymanym w mocy rozkazem personalnym z dnia [...] października 2007 r., odmówił stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia [...] października 2005 r., zwracając między innymi uwagę na fakt oddalenia przez WSA w Warszawie skargi na tę decyzję oraz obowiązek podporządkowania się przez organ ocenie prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku tego Sądu z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 13/06. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 marca 2008r sygn. akt II SA/Wa 2178/07 uchylił zaskarżoną przez T. B. decyzję Szefa ABW z dnia [...] października 2007 r. i utrzymaną w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r., kwestionując stanowisko tego organu o braku podstaw do stwierdzenia nieważności jego rozkazu z dnia [...] października 2005 r. w przedmiocie odmowy wpłacenia skarżącej uposażenia i innych należności za okres od dnia 1 sierpnia 2002 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. W związku z powyższym – jak wynika z zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia - podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie ma kwestia dopuszczalności weryfikacji decyzji administracyjnej po oddaleniu skargi przez sąd administracyjny. Zagadnienie to niewątpliwie należy rozważyć w płaszczyźnie prawomocności wyroku, powagi rzeczy osądzonej, a także granic postępowania sądowoadministracyjnego. W pierwszej kolejności należy zatem zwrócić uwagę na rozwiązania przyjęte w art. 153 i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym ostatnim przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zaś z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W świetle wskazanych regulacji nie budzi wątpliwości, że Sąd, nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest zbadać zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, czyli ustalić w pełnym zakresie przestrzeganie przepisów prawa. Oznacza to, że sąd bada zaskarżoną decyzję nie tylko pod kątem podniesionych w skardze zarzutów, ale także z urzędu ocenia, czy decyzja ta ewentualnie nie jest dotknięta także innymi niewskazanymi w skardze naruszeniami prawa. Nie ma przy tym znaczenia, że skoro strony nie złożyły wniosku przewidzianego w art. 141 § 2 P.p.s.a., to sąd nie sporządził pisemnego uzasadnienia swego orzeczenia, ograniczając się do podania ustnie zasadniczych powodów rozstrzygnięcia (art. 139 § 3 P.p.s.a.). Każdy bowiem wyrok oddalający skargę dowodzi, że sąd nie stwierdził jakichkolwiek wad prawnych uzasadniających uchylenie kontrolowanej decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Taka ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu jest wiążąca zarówno dla organu administracji jak i sądu, każdorazowo, ilekroć sprawa będzie rozpoznawana, chyba, że uległby zmianie stan prawny, który stanowił podstawę wyrażonej oceny, bądź sam wyrok został uchylony. Przedmiotowa zasada ma zastosowanie również w postępowaniu nadzorczym, w tym odnosi się także do organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji. Dlatego w orzecznictwie i piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że oddalenie skargi na niezgodność z prawem decyzji zamyka organowi administracyjnemu - ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu - drogę do stwierdzenia nieważności decyzji (por. B.Adamiak, J.Borkowski "Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne" Wydawnictwo LexisNexis Wydanie 5 str.309, wyrok NSA z 18 grudnia 1992 r. I SAB 63/92, powołany między innymi w: J. Borkowski, B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wyd. CH Beck 1998r, s. 792 oraz wyrok NSA z 10 lutego 2003r sygn. IISAB 815/01 LEX nr 156362 ). W sprawie dochodzonych przez skarżącą roszczeń finansowych decydujące znaczenie ma wyrok z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 13/06, którym WSA w Warszawie, jak wskazano wcześniej, oddalił skargę T. B. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego dnia [...] października 2005 r. w przedmiocie odmowy wpłacenia skarżącej uposażenia i innych należności za okres od dnia 1 sierpnia 2002 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. Powołane orzeczenie –wobec niewniesienia przysługującego od niego środka zaskarżenia - stało się formalnie prawomocne (art. 168 § 1 P.p.s.a.). Nabyło ono też przymiot prawomocności materialnej na podstawie art. 170 P.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Prawomocność materialna charakteryzuje się dwoma aspektami. Pierwszy z nich odnosi się do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia, drugi zaś przejawia się w mocy wiążącej jako określonym walorze prawnym rozstrzygnięcia zawartego w treści orzeczenia. Orzeczenie prawomocne pociąga za sobą ten skutek, że nikt nie może negować ani faktu istnienia ani określonej treści tego orzeczenia (por. B.Adamiak w glosie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998r sygn.III RN 130/97, OSP 1999/5/101). Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, rozpoznając wniosek T. B. o stwierdzenie nieważności jego rozkazu personalnego w dnia [...] października 2005 r. i nie dopatrując się podstaw do wzruszenia w tym trybie powyższej decyzji, w istocie dostosował się do oceny prawnej wynikającej z prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 13/06. Natomiast WSA w Warszawie w zaskarżonym obecnie wyroku z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2178/07 zignorował zarówno fakt istnienia, jak i określoną treść swojego wcześniejszego orzeczenia. Niedopuszczalne było bowiem uchylenie przez Sąd I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., nadzorczych decyzji Szefa ABW w sytuacji, gdy Sąd poprzednio prawomocnym wyrokiem oddalił wcześniejszą skargę na rozkaz personalny wydany w trybie zwykłym, nie dopatrując się w nim żadnych istotnych naruszeń prawa, w tym istnienia wad kwalifikowanych, obligujących go do stwierdzenia nieważności tego aktu administracyjnego. Dodać także należy, że nawet zamiar przywołania nowych argumentów prawnych przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy w żaden sposób nie uzasadnia odstąpienia od zasady związania oceną prawną sądu. Zawarta w prawomocnym wyroku ocena prawna nie podlega kontroli i nie może być weryfikowana przez sąd przy kolejnym rozpatrzeniu danej sprawy. Z powyższych względów podzielić należy pogląd autora skargi kasacyjnej, iż zaskarżony wyrok został wydany z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 170 i art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło