II SA/Lu 50/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Leszek Leszczyński,, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 marca 2008 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. przyznaje [...] L. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie w kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) podatku od towarów i usług; IV. nakazuje ściągnąć od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 500 (pięćset złotych) tytułem wpisu od skargi, od uiszczenia którego skarżący był zwolniony. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. (Nr ...) – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2, oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.-Prawo budowlane (tekst jednolity w Dz. U. Nr 207 poz. 2016 z 2003r. ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. G. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. znak: [...], nakazującej P. G. oraz J. G. rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach 6,0m x 9,0m, wybudowanej bez pozwolenia na budowę, zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...] przy ul. [...] w zakresie: - fundamentów - ścian zewnętrznych i wewnętrznych piwnic i nadziemia - stropu nad piwnicą i parterem - konstrukcji dachu wraz z pokryciem - rynien i rur spustowych - wykonanej części instalacji wodociągowej uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej skierowania nakazu rozbiórki na J. G. i umorzył w tym zakresie postępowanie I instancji, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej nakazania P. G. rozbiórki rozbudowanej części budynku mieszkalnego na działce Nr ewid. [...]. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że przedmiotową decyzję wydał rozpatrując odwołanie J. G. która podniosła, że nie jest inwestorem rozbudowy i z tego powodu nie powinna być obciążona kosztami rozbiórki. Jednocześnie organ II instancji podkreślił, że z ustaleń prawidłowo przeprowadzonego postępowania w tej sprawie wynika, iż na przedmiotowej działce Nr ewid. [...] położonej przy ul. [...], P. G. dokonuje rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Jest to dobudowana część obiektu o wymiarach 6,0m x 9,0m, wykonana została jako podpiwniczona, parterowa z poddaszem użytkowym. Posiada ona dach o konstrukcji drewnianej pokryty blachą trapezową ocynkowaną, zaś ściany piwnic i nadziemia murowane z bloczków betonowych i gazobetonowych. Ponadto strop nad piwnicą i parterem jest żelbetowy monolityczny jak i osadzono stolarkę okienną, zamontowano rynny i rury spustowe i wykonano część instalacji wodociągowej. Ponadto organ odwoławczy stwierdził również, że P. G. posiada decyzję z dnia [...]r., znak: [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną na działce Nr ewid. [...], która była ważna do dnia 31 grudnia 2003 r. Natomiast Wydział Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego, pismem z dnia [...] r., znak: [...] poinformował, iż nie udzielał decyzji o pozwoleniu na budowę obiektów i urządzeń w stosunku do działki Nr ewid. [...]. Jednocześnie, co wynika z pisma Wójta Gminy z dnia [...]., znak: [...], teren na którym znajduje się działka Nr ewid. [...] nie posiada obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Natomiast, podkreślił organ odwoławczy w świetle z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane, legalizacja samowoli budowlanej jest możliwa, jeżeli budowa o której mowa w art. 48 ust. 1 jest zgodna: 1/ z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (pkt 1 lit. a); albo ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy lub zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (pkt 1 lit b); 2/ nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem (pkt 2). Dlatego też, dodał organ II instancji z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że ustawodawca w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o ile zachodzą okoliczności określone w art. 48 ust. 2 pkt 2 (co wystąpiło w tej sprawie), zezwala na legalizację samowoli budowlanej tylko w takim przypadku, gdy inwestor w dniu wszczęcia postępowania może się wylegitymować ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i wybudowany obiekt jest zgodny z jej ustaleniami. Jednak, w przedmiotowej sprawie inwestor nie posiada takiej decyzji i dlatego nie ma możliwości legalizacji popełnionej samowoli budowlanej. Z kolei w świetle art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane, inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności związanych z rozbiórką, a nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48. Ponadto, zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego nie może dowolnie wybierać adresata decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego. Oznacza to, że w pierwszej kolejności zobowiązanym do rozbiórki jest inwestor, dopiero, gdy inwestor utracił tytuł prawny do samowolnie wybudowanego obiektu, uzasadnione jest skierowanie nakazu rozbiórki na właściciela obiektu. Natomiast w tej sprawie współwłaścicielami działki Nr ewid. [...] są P. G. i J. G. Jak wynika z akt sprawy inwestorem wykonanych robót budowlanych jest P. G., który posiada tytuł prawny do obiektu. Z kolei J. G. nie uczestniczyła w procesie budowlanym, nie mieszka razem z mężem i nie posiada żadnych dokumentów związanych z budową. Oznacza to, dodał organ odwoławczy, że właściwe jest skierowanie zaskarżonej decyzji do P. G. jako inwestora samowolnie wykonanych robót budowlanych. W skardze do Sądu P. G. wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W treści podnosi podstawowy zarzut dotyczący skierowania zaskarżonej decyzji tylko do niego, a nie wobec J. G., która także uczestniczyła w procesie inwestycyjnym. Ponadto dodał, że na rozbudowę przedmiotowego budynku mieszkalnego posiadał pozwolenie na budowę. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie dodał, że stwierdzenie skarżącego jest bezpodstawne w świetle materiału dowodowego , zgromadzonego w aktach sprawy. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że w aktach sprawy jest decyzja z dnia [...] r. znak: [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z infrastrukturą techniczną na działce Nr ewid. [...]. Oznacza to, że niecelowe byłoby wydawanie powyższej decyzji, jeżeli wcześniej na przedmiotową inwestycję udzielone było pozwolenie na budowę. Następnie, podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 26 stycznia 2007r., Sąd wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania sądowego. Nastąpiło to na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Wynikało to z tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielopolskim postanowieniem z dnia 14 czerwca 2006 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Go 597/05 wystąpił z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie zgodności art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b/ i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego rozstrzygnięcie sprawy ze skargi P. G. i ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji uzależniona jest od wyniku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Dlatego też, po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06 (Dz.U. z 2007 r. Nr 247, poz. 1844), Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 523/06 na posiedzeniu niejawnym podjął zawieszone postępowanie sądowe w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny stosownie do unormowania art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanych norm prawnych, czy normy te właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad uznawania określonych faktów za udowodnione. Skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn niż podniesione w jej treści. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wynika to z tego, że przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy, w zakresie odnoszącym się do inwestora P. G., decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującej rozbiórkę rozbudowanej, bez wymaganego pozwolenia na budowę, części jednorodzinnego budynku mieszkalnego. Organy administracji publicznej uzasadniając rozstrzygnięcie o nakazie rozbiórki jak i brak podstaw do zastosowania trybu postępowania określonego przepisem art. 48 ust. 2 i 3 cyt. ustawy Prawo budowlane, mającego na celu legalizację samowoli budowlanej stwierdziły, że decyzja z dnia [...] r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, którą legitymował się inwestor P. G., była ważna do dnia 31 grudnia 2003 r. Dlatego też, nie został spełniony warunek do legalizacji przedmiotowej rozbudowy obiektu budowlanego z art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b/ cyt. ustawy Prawo budowlane, w sytuacji braku obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Natomiast Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt P 37/6 (Dz.U. z 2007 r. Nr 247, poz. 1844) orzekł, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b/ i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170 , poz. 1217 oraz z 2007 r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665 i Nr 127, poz. 880), w częściach obejmujących wyrażenie " w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W przedmiotowej sprawie oznacza to, że nastąpiła utrata mocy obowiązującej art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b/ cyt. ustawy Prawo budowlane, w świetle którego inwestor musiał legitymować się już w dniu wszczęcia postępowania administracyjnego - ostateczną decyzją o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu – w przypadku braku obowiązującego planu miejscowego będącą ustawową przesłanką wymaganą do legalizacji także przedmiotowej samowoli budowlanej. Natomiast prawidłowo organ II instancji ustalił, że inwestorem rozbudowy danego budynku mieszkalnego jest P. G. także w świetle art. 18 cyt. ustawy Prawo budowlane. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd wydał na podstawie art. 152 p.p.s.a. Natomiast o wynagrodzeniu adwokata z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. Wysokość tego wynagrodzenia określono zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c/ w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. 2002 r. nr 163, poz. 1348 ze zm.). Ponadto pkt IV sentencji wyroku uzasadnia treść art. 223 § 2 p.p.s.a.