I OSK 832/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-06-18
Skład orzekający: Jan Kacprzak, Roman Ciąglewicz, Anna Łukaszewska - Macioch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, przyznając dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z dozorem pojazdu oraz wynagrodzenie za dozór, ma obowiązek ustalić te koszty w oparciu o konkretne, udokumentowane wydatki poniesione przez dozorcę, czy też może zastosować metodę porównawczą opartą na stawkach rynkowych lub opiniach biegłych?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny ma obowiązek przyznać dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzenie za dozór, jednakże to na dozorcy spoczywa ciężar wykazania tych konkretnych, poniesionych kosztów wraz ze sposobem ich obliczenia. W przypadku braku takiego udokumentowania przez dozorcę, organ może zastosować metodę porównawczą, opierając się na stawkach rynkowych lub opiniach biegłych, aby ustalić wysokość należnego wynagrodzenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku przedsiębiorcy o zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za dozór nad pojazdem, który przeszedł na własność Skarbu Państwa. Organ administracji przyznał wynagrodzenie w niższej kwocie, opierając się na stawkach rynkowych i opinii biegłego, uznając, że przedsiębiorca nie udokumentował wystarczająco swoich faktycznych wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę przedsiębiorcy, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko organu i WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak (spr.) Sędziowie NSA Roman Ciąglewicz NSA Anna Łukaszewska - Macioch Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. S. - P.U.H. [...] z siedzibą w E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 marca 2008 r. sygn. akt III SA/Lu 28/08 w sprawie ze skargi I. S. - P.U.H. [...] z siedzibą w E. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 marca 2008 r. sygn. akt III SA/Lu 28/08 oddalił skargę I. S. - P.U.H. [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie po rozpatrzeniu zażalenia I. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.U.H. [...] na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie z dnia [...] września 2007 r. w sprawie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...] sprawowany od dnia [...] maja 2003 r. do dnia [...] stycznia 2005 r. w kwocie [...] zł - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] listopada 2002 r. Policja wydała dyspozycję usunięcia w/w samochodu, stanowiącego własność Z. P., a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. orzeczono o przejęciu jego na rzecz Państwa.
W dniu [...] listopada 2006 r. skarżący skierował do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie wniosek o przyznanie wynagrodzenia w wysokości [...] zł za dozór sprawowany nad przedmiotowym samochodem w okresie od dnia [...] maja 2003 r. do dnia [...] stycznia 2005 r., w uzasadnieniu którego wskazano, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie jako organ likwidacyjny uiścił na rzecz wnioskodawcy tytułem zwrotu kosztów sprawowanego przez niego dozoru nad tym pojazdem kwotę [...] zł obejmującą wynagrodzenie za dozór sprawowany w okresie od dnia [...] stycznia 2005 r. do dnia odbioru pojazdu z parkingu strzeżonego. W związku z tym skarżący domagał się przyznania wynagrodzenia za pozostały okres sprawowanego nad tym pojazdem dozoru, a więc od dnia jego przejścia na własność Skarbu Państwa do dnia [...] stycznia 2005 r.
W przedmiotowej sprawie Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie kilkakrotnie wydawał postanowienia, które następnie były uchylane przez Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie.
W dniu [...] września 2007 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie postanowieniem przyznał skarżącemu kwotę [...] zł brutto z tytułu zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu.
Rozpoznając zażalenie, Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie wskazał, że skarżący mimo wezwania nie przedstawił zestawienia koniecznych wydatków ani dokumentów ich dotyczących, lecz wyjaśnił, iż wskazaną we wniosku stawkę podał w oparciu o swój cennik, sporządzony w lutym 2002 r. w oparciu o wytyczne Wojewody Lubelskiego, kalkulację biegłych rzeczoznawców Polskiego Związku Motorowego, kalkulację Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Właścicieli Pomocy Drogowej w Warszawie oraz wyliczeń własnych. Cennik został także dostosowany w ramach współpracy do wymogów Komendanta Miejskiego Policji w Lublinie.
Organ likwidacyjny wystąpił do właścicieli parkingów, przechowujących na terenie miasta Lublina pojazdy zabezpieczone w trybie art. 130 a ustawy Prawo o ruchu drogowym, o udzielenie wyjaśnień na temat wydatków oraz wynagrodzenia za dozór sprawowany nad przechowywanymi pojazdami i uzyskał odpowiedź, iż stawka za dobę parkowania przedmiotowych samochodów w większości przypadków wynosi 10 zł brutto. Stawka 10 zł brutto jest również respektowana przez organy administracji publicznej, o czym świadczy uchwała Rady Miejskiej w Lublinie z dnia 24 kwietnia 2003 r. nr 146/VI/2003 oraz uchwała Rady Powiatu w Lublinie z dnia 6 lipca 2004 r. nr XXII/212/04. Ponadto Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie jako materiał porównawczy wykorzystał opinię biegłego z dnia [...] maja 2007 r. Opinia ta została sporządzona na wniosek innego organu likwidacyjnego (Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie) i przy rozpatrywaniu innego wniosku skarżącego o zwrot koniecznych wydatków i przyznanie wynagrodzenia za dozór przyczepy jednoosiowej, ale może służyć w niniejszej sprawie jako materiał porównawczy. Opracowano ją na podstawie informacji uzyskanych od właścicieli parkingów strzeżonych z terenu Lublina i Bychawy przechowujących pojazdy, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa. Biegły określił wynagrodzenie za dozór z uwzględnieniem zakresu obowiązku dozorcy i okoliczności przechowywania samochodów osobowych i przyczep w wysokości 10 zł brutto.
W toku postępowania skarżący przesłał dodatkowe dokumenty w tym: ocenę techniczną Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego Oddział w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2000 r., cennik usług obowiązujących w P.U.H. [...] od dnia 1 marca 2000 r., umowę zlecenia z dnia [...] czerwca 1996 r., decyzję Prezesa UOKiK z dnia [...] marca 2004 r., uchwałę nr 111/11/02 Rady Powiatu Mińskiego z dnia 18 grudnia 2002 r., załącznik do uchwały nr 211/XXXIX/2002 Rady Powiatu w Legionowie z 24 stycznia 2002 r., kopie faktur VAT, co do których organ orzekł, że nie obrazują one faktycznie poniesionych przez skarżącego kosztów związanych z dozorem pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa. Mogłyby one jedynie stanowić materiał porównawczy w stosunku do wyliczeń skarżącego, których jednak nie przedstawiono. Organ odwoławczy uznał, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie, opierając się na odpowiednio zgromadzonym materiale dowodowym i materiale porównawczym zgromadzonym w toku postępowania zasadnie orzekł o przyznaniu zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia w wysokości [...] zł brutto za dozór sprawowany nad przedmiotowym pojazdem od dnia [...] maja 2003 r. do dnia [...] stycznia 2005 r.
Na powyższe postanowienie wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której domagano się uchylenia postanowienia w całości, któremu zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania - przepisu art. 7, 8, 9 i 11 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. - polegające na dowolnej i wybiórczej ocenie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w szczególności zaś odmiennej ocenie tej samej sytuacji faktycznej i prawnej i w rezultacie przyznania innej stawki wynagrodzenia w sytuacji, gdy dozór nad ruchomością we wskazanych wyżej okresach wykonywany był przez ten sam podmiot, w takim samym zakresie, w takich samych warunkach i na niezmiennych zasadach;
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 k.p.a., przejawiające się w bezpodstawnej odmowie przyznania mocy dowodowej dokumentom przedstawionym przez skarżącego w toku postępowania w sytuacji, gdy dokumenty te istotnie przyczyniają się do wyjaśnienia sprawy;
3. rażące naruszenie przepisu art. 32 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP - polegające na różnym traktowaniu tego samego podmiotu prawnego, w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek uzasadnienia takiego zróżnicowania.
W uzasadnieniu podniesiono, że w toku postępowania pomiędzy stronami doszło już do częściowego rozliczenia z tytułu dozoru sprawowanego przez skarżącego nad opisanym pojazdem, przy zastosowaniu stawki 18,30 zł brutto dziennie. W ocenie skarżącego nie ma podstaw do zmiany stawki stosowanej przy określaniu zwrotu wydatków i przyznawaniu wynagrodzenia za dozór. Skarżący zarzuca również organom niekonsekwencję w wywodach. Wskazano także, że oparcie się na kryterium wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach nie wymaga szczegółowego udowodnienia kosztów poniesionych z tytułu sprawowania dozoru. Jest to bowiem odesłanie do średnich, najczęściej stosowanych stawek. Dopiero przy braku takiego odesłania zasadne byłoby twierdzenie, że rozstrzygając o wysokości należnego wynagrodzenia należy szczegółowo ustalić między innymi koszty poniesione przez danego dozorcę.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę ustalił, iż bezsporne jest, że przedmiotowy samochód przeszedł na własność Skarbu Państwa w dniu [...] maja 2003 r. i pozostawał pod dozorem skarżącego do dnia [...] stycznia 2005 r. Ponadto uznał w oparciu o art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, że organ egzekucyjny przyznaje, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, a zadaniem Sądu kontrolującego zaskarżone postanowienie nie jest ustalanie wysokości opłaty lecz badanie, czy ustalenie tej wysokości nie narusza prawa.
W ocenie Sądu organy wywiązały się ze swego zadania prawidłowo, zebrany materiał dowodowy jest wystarczający dla uznania, że zachowały obiektywizm i należycie ustaliły istotne okoliczności w sprawie. Kwota wskazana przez organy (10 zł. brutto za dobę) jako podstawa do ustalenia wynagrodzenia jest stosowana przez przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, nie można więc podzielić poglądu skarżącego, że stawka objęta postanowieniem ma charakter uznaniowy. Podobna stawka obowiązywała na mocy uchwały Rady Miejskiej w Lublinie z dnia 24 kwietnia 2003 r. nr 146NI/2003 która nie była kwestionowana przez lokalnych przedsiębiorców. Stawki te dla tego rodzaju pojazdów bywały wręcz o wiele niższe (4 zł ustalone uchwałą Rady Powiatu w Lublinie z dnia 6 lipca 2004 r. nr XXIl/212/04), ale organy nie oparły się na niższej możliwej stawce. Ponadto Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie jako materiał porównawczy wykorzystał opinię biegłego z dnia [...] maja 2007 r. sporządzoną na wniosek Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż nie jest rolą organów badanie rentowności i szacowanie zysków przedsiębiorstw. W ocenie Sądu, badanie poziomu nakładów na parking czy kosztów jego utrzymania nie powinno mieć miejsca, dlatego też wywody skarżącego w tym zakresie są bezzasadne. Należało zbadać jedynie, jakie stawki były zwykle stosowane przez tego i innych przedsiębiorców. Organy sięgnęły zatem do metody porównawczej i ustaliły, na ile mogły, poziom stawek innych przedsiębiorców zajmujących się tego rodzaju działalnością. Jest to podejście prawidłowe, jako zmierzające do ustalenia wynagrodzenia za usługę "przyjętego w danych stosunkach" zgodnie z art. 836 § 1 K.c.
Zwrócono uwagę na fakt, że ustalona kwota mieści się raczej w dolnych widełkach deklarowanych przez przedsiębiorców stawek. Należy jednak wziąć pod uwagę również to, że wartość przechowywanego pojazdu - porzuconego, całkowicie zużytego i unieruchomionego [...], do którego nikt nie rościł sobie pretensji - odpowiadała wartości złomu, a tym samym i ryzyko gospodarcze dozorcy związane z odpowiedzialnością za utratę, pogorszenie lub zniszczenie dozorowanego przedmiotu było znikome. Zgodnie zaś ze słuszną tezą z wyroku NSA z dnia 16 lutego 1999 r. sygn. I SA/Wr 2390/97 (opubl. w ONSA 2000/1/28), przy określaniu wynagrodzenia, o którym mowa wart. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, należy uwzględnić zakres obowiązków dozorcy, okoliczności towarzyszące przechowaniu, warunki sprawowania pieczy oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości. Także czas przechowywania pojazdu był kilkuletni. Inaczej są kalkulowane stawki przy usłudze jedno - czy kilkudniowej, inaczej zaś przy stałych zleceniach, w dodatku świadczonych obok innych zleceń pochodzących od tego samego podmiotu. Tym bardziej zastrzeżenia skarżącego nie wydają się usprawiedliwione i trudno dopatrzyć się jego pokrzywdzenia działaniami organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się ze stanowiskiem organu, iż jednokrotne zapłacenie wyższej stawki za krótki okres czasu na podstawie faktury, nie może być podstawą domagania się, by podmiot ten (Skarb Państwa) w każdym przypadku płacił już tę stawkę niezależnie od innych okoliczności, a w szczególności bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Dlatego zarzut naruszenia art. 32 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP polegający na różnym traktowaniu tego samego podmiotu prawnego w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej nie zasługiwał na uwzględnienie. Podniesiono, że skarżący mimo wezwania organu nie przedstawił zestawienia koniecznych wydatków ani dokumentów ich dotyczących związanych z prowadzeniem parkingu. Strona postępowania administracyjnego nie może czuć się zwolniona od współdziałania z organem w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza jeżeli nieudokumentowanie określonej czynności faktycznej może prowadzić do niekorzystnych dla niej rezultatów. Organ nie miał bowiem nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów potwierdzających wysokość kosztów wykonanego dozoru jeżeli sam zainteresowany zignorował wezwanie organu w tym zakresie.
Od powyższego wyroku na podstawie art. 176 p.p.s.a. w związku z art. 174 p.p.s.a złożono skargę kasacyjną, w której zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. - polegające na braku kontroli postanowienia pod kątem zgodności z art. 7, 8, 9, i 11 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w sytuacji, gdy skarga opierała się między innymi na tychże podstawach i właśnie w przekroczeniu przez organ zasady swobodnej oceny dowodów skarżący upatrywał zasadność skargi;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. - polegające na braku odniesienia się Sądu w treści uzasadnienia do zarzutów podniesionych w skardze, w szczególności zarzutów co do prawidłowości oceny dowodów dokonanej przez organ w kontrolowanym postanowieniu oraz braku dostatecznego uzasadnienie w części dotyczącej nieuwzględnienia podniesionego zarzutu naruszenia przepisu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP;
3. naruszenie prawa materialnego tj. przepisu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP - polegające na jego błędnej wykładni przejawiającej się w przyjęciu, iż jednorazowe uwzględnienie roszczeń skarżącego i wypłata wynagrodzenia za dozór po wskazanej przez niego stawce, bez przeprowadzania postępowania administracyjnego, nie rodzi po stronie skarżącego prawa do domagania się analogicznego potraktowania w tej samej sprawie przy niezmiennym stanie faktycznym i prawnym;
4. naruszenie przepisów postępowania tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) p.p.s.a. poprzez odmowę jego zastosowania, tj. odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji - w sytuacji, gdy z w/w w powyższych zarzutach względów miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, zarówno przez organ I jak i II instancji, które nie tylko mogło, lecz także miało istotny wpływ na wynik sprawy;
5. naruszenie przepisów postępowania tj. przepisu art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, będące wynikiem błędnego przyjęcia, iż zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy - w sytuacji, gdy mając na uwadze podniesione powyżej zarzuty skarga winna zostać uwzględniona.
Na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od organu na rzecz skarżącego według norm przepisanych.
W obszernym uzasadnieniu podniesiono, iż trafnie Sąd wskazał, że zadaniem Sądu kontrolującego zaskarżone postanowienie nie jest ustalenie wysokości opłaty, lecz badanie, czy ustalenie tej wysokości nie narusza prawa. Zdaniem skarżącego, Sąd I instancji bezpodstawnie zaniechał zbadania, czy postępowanie administracyjne ustalające wysokość dobowej stawki wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków za dozór nad ruchomością, zostało przeprowadzone w sposób zgodny z prawem, gdyż z pisemnych motywów rozstrzygnięcia wynika, iż faktyczną przyczyną oddalenia skargi było uznanie przez WSA, iż stawka wynagrodzenia za dozór została ustalona na odpowiednim poziomie 10 zł brutto, a tymczasem skarżący nie kwestionował wprost wysokości stawki, a tym bardziej nie wywodził zasadności skargi ze swojego pokrzywdzenia, ale z naruszenia konkretnych przepisów postępowania, a także Konstytucji RP, podważając legalność prowadzenia postępowania, które doprowadziło do jej ustalenia. Faktycznie bowiem skarżący kwestionował prawidłowość rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania (zarzuty pkt 1 i 2 skargi do WSA), jak również zarzucał organowi przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów. Dla skarżącego obowiązkiem Sądu była weryfikacja legalności przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w szczególności pod tym kątem zarzutów podniesionych przez skarżącego.
Podniesiono także, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie pominął zarzuty podnoszone w skardze, a zdaniem skarżącego art. 134 § 1 p.p.s.a. nakłada na Sąd obowiązek wykroczenia poza granice zaskarżenia, którego niewykonanie powoduje naruszenie owego przepisu. Tymczasem w uzasadnieniu, zdaniem skarżącego, Sąd odnosi się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania w zasadzie tylko jednym lakonicznym stwierdzeniem: "W ocenie Sądu organy wywiązały się ze swego żądania prawidłowo, zebrany materiał dowodowy jest wystarczający dla uznania, że zachowały obiektywizm i należycie ustaliły istotne okoliczności w sprawie", jednakże powyższe nie zostało poparte żadną argumentacją, ani potwierdzającą prawidłowość ustaleń organu, ani też argumentacją uzasadniającą brak trafności zarzutów podnoszonych przez skarżącego.
Według skarżącego Sąd zamiast dokonać prawidłowości oceny dowodów dokonanej przez organ dokonał samodzielnie oceny zebranego materiału dowodowego, do czego nie były uprawniony. Zasadne jest zatem twierdzenie, iż uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia jednoznacznie wskazuje, iż Sąd nie dokonał kontroli legalności kwestionowanego postanowienia nawet w zakresie wskazanym przez skarżącego. Dla skarżącego argumentacja Sądu jest w istocie tylko powtórzeniem wywodów zawartych w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia, których trafność kwestionował, wskazując na ich wewnętrzną sprzeczność i brak oparcia w obowiązujących przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.
Na marginesie wskazano, że zupełnie niezrozumiałe jest twierdzenie Sądu o bezzasadności wywodów skarżącego odnośnie badania rentowności i szacowania zysków przedsiębiorstw, albowiem badanie poziomu nakładów na parking czy kosztów jego utrzymania nie powinno mieć miejsca w rozpoznawanej sprawie. Skarżący bowiem właśnie taką tezę forsował od początku trwającego postępowania - wobec odmiennych zapatrywań Dyrektora Izby Skarbowej. Twierdzenie to jest o tyle zastanawiające, iż referując zarzuty i argumenty przedstawiane na ich poparcie przez skarżącego Sąd trafnie zauważa, że: "Skarżący wskazuje, że oparcie się na kryterium wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach nie wymaga szczegółowego udowodnienia kosztów poniesionych z tytułu sprawowania dozoru". Dla skarżącego na etapie rozstrzygania o zasadności skargi uszło uwadze Sądu, iż jest to jeden z kluczowych argumentów, który w ocenie skarżącego przemawia za zasadnością skargi, albowiem w ocenie organu fakt, iż skarżący nie przedstawił dowodów dotyczących faktycznie poniesionych kosztów (wydatków i ich wielkości związanych z dozorem ruchomości) wyklucza możliwość ustalenia wysokości wynagrodzenia w kwocie dochodzonej przez skarżącego.
Nie zgodzono się z twierdzeniami Sądu, iż bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 w zw. z art. 8 Konstytucji, bowiem zasada równości wobec prawa jest jednoznaczna i nie przewiduje wyjątków oraz należy interpretować ją ściśle oraz zarzut, że jednokrotne zapłacenie "wyższej stawki" na podstawie faktury, nie może być podstawą domagania się, aby organ w każdym przypadku płacił już tę stawkę "niezależnie od nowych okoliczności, a w szczególności bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego", gdyż podmiot, którego sprawa została w określony sposób rozstrzygnięta ma prawo oczekiwać, iż ponownie w identycznym stanie faktycznym i prawnym zostanie rozstrzygnięta w taki sam sposób niezależnie od tego, czy wcześniej została załatwiona kilkakrotnie w określony sposób, czy tylko jeden raz. Takie uprawnienie podmiotu nie tylko wynika z powołanej zasady równości wobec prawa, ale jest także emanacją zasady państwa prawa, określającej jasne reguły postępowania w relacji państwo - obywatel. Podkreślono, iż nie pojawiły się żadne nowe okoliczności, które uzasadniałyby odmienne rozstrzygnięcie, na które jednak za organem powołuje się Sąd, nie podając jakie to konkretne okoliczności zaistniały. Dla skarżącego wobec niezmienności stron, stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, przyjęcie przez Sąd, iż zasada wynikająca z art. 32 ust. 1 Konstytucji, nie ma w niniejszej sprawie zastosowania - jest wynikiem błędnej wykładni powołanego przepisu, który winien mieć w niniejszej sprawie zastosowanie.
Ponadto uznano za nietrafiony argument związany z brakiem poprzedzenia wcześniejszego rozstrzygnięcia postępowaniem administracyjnym, gdyż skarżący nie ma obowiązku ponoszenia negatywnych konsekwencji ewentualnych błędów, czy też niedopatrzeń organu administracji a działając w zaufaniu do organów prowadzących postępowanie ma prawo oczekiwać, iż działają one zgodnie z prawem. Innymi słowy podmiot ma prawo oczekiwać, iż załatwienie jego sprawy odbyło się w sposób prawidłowy a więc jeżeli rozstrzygnięcie nie było poprzedzone postępowaniem administracyjnym, czy też wyjaśniającym to oznacza to tylko tyle, że nie było takiej potrzeby albowiem wszystkie okoliczności istotne dla załatwienia sprawy są jednoznaczne i niesporne.
Wskazano także, iż kryterium czasu dozoru, jako element, który należy uwzględnić przy ustalaniu wysokości stawki wynagrodzenia wprowadził Sąd. Argument ten nie jest powoływany przez organ w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia i nie ma on znaczenia przy dokonywaniu przez organ "selekcji faktur" mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczności tej nie uwzględnił również biegły, który sporządził opinię wykorzystaną jako materiał porównawczy. Podkreślono, iż przez cały okres sprawowania dozoru nad pozostawionymi pod pieczą skarżącego ruchomościami intensywnie zabiegał on o odbiór pojazdu przez właściwe Urzędy Skarbowe, które pozostawały bierne na kierowane do nich wezwania w tej sprawie.
Zasadne jest zatem twierdzenie, iż Sąd nie tylko przyjął za własną argumentację przedstawioną w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia, odstępując od dokonania kontroli legalności rozstrzygnięcia, ale również dostrzegł jej wadliwość na tym odcinku i starał się ją niejako konwalidować w uzasadnieniu wyroku.
Zarzucono również naruszenie między innymi zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasady przekonywania i informowania, argumentując, iż zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania między innymi dlatego, że z treści uzasadnienia nie wynika w oparciu o jakie kryteria ostatecznie organ ustalił wysokość stawki, upatrując w tym naruszenia art. 7,8,9 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według obowiązujących norm. Podniesiono, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane zgodnie z prawem a podniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał jaki wpływ na wynik sprawy mogły mieć wskazane naruszenia przepisów postępowania.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Przechodząc do meritum należy wskazać, iż nie są zasadne zarzuty naruszenia wskazanych przepisów postępowania, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zgodnie z kompetencjami skontrolował postanowienie i prawidłowo dokonał oceny postępowania dowodowego. Za bezsporne w niniejszej sprawie należy uznać, iż organ zwracał się do skarżącego o przekazanie dokumentów (informacji) wskazujących na konieczne wydatki poniesione przy sprawowaniu dozoru pojazdu marki [,...] nr rej. [...]. Jak wynika z akt sprawy skarżący takich stosownych dokumentów i informacji ilustrujących owe wydatki nie przedstawił.
Stosownie zaś do art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 11, poz. 23 ze zm.), zwaną dalej ustawą o egzekucji "organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór (...)" Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, iż zwrot powyższego wynagrodzenia następuje w momencie wykazania koniecznych wydatków poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu - w tym przypadku pojazdu marki [...] nr rej. [...]. Dodatkowo to na dozorcy ciąży obowiązek wykazania owych poniesionych kosztów. Zatem dyspozycja w art. 102 § 2 ustawy o egzekucji nie zakłada ustalenia wydatków odpowiadających przeciętnym wydatkom związanym z dozorowaniem rzeczy danego rodzaju tylko chodzi tu o konkretne wydatki.
Na takim stanowisku stoi również utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym przyjęto, iż wydatki konieczne związane z wykonywaniem dozoru muszą być konkretne i muszą odnosić się do danego dozorcy i określonego pojazdu (vide. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 62/08, wyrok NSA z dnia 20 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 1797/06, wyrok NSA z dnia 8 września 2006 r. sygn. akt I OSK 1185/05). Ponadto z dyspozycji owego art. 102 § 2 ustawy o egzekucji wynika, iż dozorca nie tylko wskazuje konkretne konieczne wydatki poniesione na dozór konkretnego pojazdu, ale musi również przedstawić w jaki sposób kwoty te zostały obliczone.
Naczelny Sąd Administracyjny, po wnikliwej analizie akt sprawy stwierdza, iż w przedmiotowej sprawie skarżący nie wskazał jakie konieczne wydatki związane z dozorem samochodu marki [...] nr rej. [...] poniósł - nie przedstawił stosownych dokumentów (informacji), ani też nie pokazał sposobu ich wyliczenia. W takim przypadku organ nie miał możliwości jakiejkolwiek ich oceny. Działania skarżącego sprowadzają się do negacji ustaleń i materiału dowodowego przedstawionego przez organ, który sam musiał ustalić te wydatki i zrobił to sięgając do metody porównawczej, która pozwoliła na określenie poziomu stawek innych przedsiębiorców zajmujących się tego rodzaju działalnością. Można by było mówić o naruszeniach w działaniu organu, gdyby ten nieprawidłowo ocenił stosowne dokumenty przedłożone przez skarżącego, których ten jednak, jak już wyżej wspomniano, nie przedstawił a powinien. Należy dodać, iż wprawdzie skarżący przedstawił dokumenty - faktury i cennik z wysokością opłat, ale dotyczyły one zupełnie innych stosunków umownych, a nie kosztów koniecznych poniesionych za dozór przedmiotowego pojazdu. W związku z powyższym, wobec braku udokumentowania rzeczywistych kosztów poniesionych na dozór konkretnego pojazdu zarzut skarżącego co do nieprawidłowości ustaleń poczynionych przez organ należało uznać za bezzasadny.
Również zarzuty podniesione w pkt 2 i 3 skargi kasacyjnej są nieuzasadnione, bowiem art. 141 § 4 P.p.s.a. określa składniki jakie winno posiadać uzasadnienie wyroku tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W niniejszej sprawie wszystkie te elementy, które są niezbędne uzasadnienie wyroku zawiera: zarówno część historyczną, w której podano wszystkie istotne okoliczności sprawy jak i merytoryczne stanowisko Sądu, które wskazuje z jakich przyczyn Sąd wydał rozstrzygnięcie nie uwzględniające skargi. Wskazany wyżej przepis stanowi przede wszystkim o konstrukcji uzasadnienia. Dlatego też, nie ma podstaw do przyjęcia aby Sąd pierwszej instancji dopuścił się uchybień przy jego konstruowaniu. Z faktu, iż skarżący nie zgadza się z ustaleniami Sądu nie można kwestionować prawidłowości uzasadnienia.
Całkowicie chybiony jest również zarzut naruszenia art. 32 ust 1 w związku z art. 8 Konstytucji, gdyż zapłacenie poprzednich faktur bez przeprowadzenia postępowania weryfikującego nie oznacza, jak słusznie Sąd pierwszej instancji podniósł, iż organ jest pozbawiony możliwości jego późniejszego przeprowadzenia i ustalenia zgodnie z art. 102 § 2 ustawy o egzekucji rzeczywistych kosztów dozoru. Zapłacenie faktury bez jej weryfikacji świadczy tylko o braku zastosowania przysługującego organowi prawa. Weryfikacja faktur przez przeprowadzenie postępowania w trybie w/w przepisu jest wyrazem stosowania prawa a nie naruszeniem konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.
Za niezasadne należało również uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) P.p.s.a. oraz art. 151 P.p.s.a., które to zarzuty są pochodną w stosunku do zarzutów merytorycznych skargi kasacyjnej. Jeżeli bowiem Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się wskazanych w nich naruszeń i zasadnie oddalił skargę, to z oczywistych względów prawidłowo zastosował art. 151 P.p.s.a. i nie było już podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, a więc zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.
Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 oraz 209 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Przy czym oddalając wniosek Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, Sąd uznał, iż organ nie wykazał, aby takie niezbędne koszty w tym postępowaniu poniósł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło