II OZ 477/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. W. i Z. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 863/07 o zwolnieniu skarżących w 3/5 części od wpisu sądowego i oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów w pozostałej części (I) i oddaleniu wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu (II) w sprawie ze skargi K. W. i Z. W. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2007 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie pozwolenia na rozbiórkę postanawia: - oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 863/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwolnił skarżących K. W. i Z. W. w 3/5 części od wpisu sądowego, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie Sąd oddalił wniosek o ustanowienie na rzecz skarżących adwokata z urzędu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że łączny miesięczny dochód skarżących z tytułu emerytur wynosi [...] zł. Według oświadczeń skarżących ponoszą oni miesięczne wydatki w wysokości około 530 zł. Dodatkowo skarżący przeznaczają na lekarstwa i prywatną służbę zdrowia kwotę około 700 zł miesięcznie. Wynika z tego, iż co miesiąc pozostaje skarżącym kwota do wydatkowania, po odjęciu uśrednionych kosztów opału i zakupu żywności, w wysokości około 1400 zł. Sąd przyjął również, iż skarżący spłacają pożyczkę zaciągniętych u krewnych, którą przeznaczyli na zakup okularów i aparatu słuchowego (500 zł na m-c). Sąd wskazał, że niektóre wyjaśnienia skarżących budzą istotne wątpliwości, gdyż oświadczyli oni, iż nie posiadają żadnych nieruchomości, natomiast we wcześniejszym wniosku z dnia 29 października 2007 r. podali, że posiadają połowę domu o powierzchni [...] m2 oraz działkę o powierzchni [...] m2. Sąd stwierdził, że na ogrzewanie domu, za korzystanie z energii elektrycznej, gazu i wody skarżący ponoszą wydatki, co oznacza, że zataili posiadane nieruchomości. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił wniosek jedynie częściowo wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli K. W. i Z. W., podnosząc, że wyliczenie Sądu pierwszej instancji nie uwzględnia wydatków ponoszonych przez nich na odpłatną pomoc w wysokości 100 zł miesięcznie. Skarżący podnieśli, iż mają na utrzymanie po 400 zł na osobę miesięcznie, zgodnie z wyliczeniem Sądu pierwszej instancji (po odjęciu ww. kwoty 100 zł), która to kwota nie wystarcza na sfinansowanie stosowania diety cukrzycowej. Jeżeli idzie natomiast o stwierdzone zatajenie posiadania nieruchomości, to skarżący wyjaśnili, że nie są właścicielami żadnej nieruchomości, gdyż przekazali połowę domu wraz z działką córce zamieszkałej poza Limanową i obecnie zamieszkują w domu córki ponosząc jedynie koszty eksploatacyjne (ogrzewanie, prąd, gaz, woda, kanalizacja, telefon, śmieci). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy Sąd może na wniosek osoby fizycznej przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest zatem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Taka możliwość zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż jakkolwiek skarżących nie stać na poniesienie pełnych kosztów postępowania, to jednak są oni w stanie – jak zasadnie wywiódł Sąd pierwszej instancji – pokrywać koszty sądowe w części oraz ewentualnie pokryć koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, wskazać należy, iż wyliczenia Sądu dokonane w oparciu o przedstawione przez stronę dokumenty zawsze mają charakter przybliżony, co jednak nie prowadzi do uznania, iż analiza sytuacji majątkowej i finansowej strony jest przeprowadzona nierzetelnie. W szczególności należy wskazać, iż Sąd ten uwzględnił w swoim wyliczeniu koszty wyżywienia skarżących, zatem, zażalenie w żaden sposób nie podważa prawidłowości tej analizy. Należy też stwierdzić, iż kwestia tytułu prawnego do nieruchomości nie ma w tej sprawie rozstrzygającego znaczenia, skoro skarżący mają możliwość zamieszkiwania we wzmiankowanym domu i ponoszą wydatki na jego utrzymanie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.