IV SA/Wr 16/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia WSA - Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia prawa do świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w D., w oparciu o art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 175 ze zm.) oraz art. 104 kpa, stwierdził, że chor.sztab. L. P. ma prawo do świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby stanowiącego różnicę pomiędzy należnym w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej uposażeniem w wysokości 40.050,00 zł, a wypłaconym w dniu 31 stycznia 2004 r. uposażeniem w kwocie 28.237,80 zł. W decyzji wskazano, że uposażenie zasadnicze w dniu 30 września 2007 r. kształtuje się następująco: U-8 - 2.670,00 zł; dodatek za wysługę lat 25 % - 667,50 zł. Uzasadniając swe stanowisko Dowódca Jednostki wskazał, iż chor. sztab. L. P., żołnierz zawodowy, pełnił służbę wojskową od dnia 1 kwietnia 1980 r. do dnia zwolnienia z niej rozkazem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia [...] r., tj. do dnia 30 września 2007 r. Tym samym na podstawie art. 95 ust. 1 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nabył uprawnienie do świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Żołnierz, na podstawie art. 96 ust. 5 tej ustawy, może je pobrać jednorazowo z góry za cały należny okres. Wyżej wymienioną należność wypłaca Wojskowe Biuro Emerytalne. Jednocześnie na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych organem właściwym w sprawach uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych jest dowódca jednostki wojskowej w stosunku do żołnierzy pełniących służbę wojskową w podległej mu jednostce wojskowej. W odwołaniu od tej decyzji strona wskazała, że nabyła uprawnienia do świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby w wysokości 40.050,00 zł, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Stwierdziła, że w uzasadnieniu decyzji brak jest podstawy prawnej stwierdzającej możliwość potrącenia jej części uposażenia. Odwołujący się podniósł, iż wskutek wydania unieważnionej decyzji poniósł rzeczywistą szkodę w postaci utraconych zarobków. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego, na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 95 pkt 1, art. 96 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję. W jej motywach wskazał, że chor. szt. L. P., pełniący zawodową służbę wojskową w Jednostce Wojskowej [...] w D. na stanowisku szefa kompanii medycznej, został zwolniony z tej służby z dniem 30 września 2007 r. Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego wskazał, że: - odwołujący się zgodnie z rozkazem Szefa Sztabu Generalnego WP Nr [...] z dnia [...] został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 września 2007 r., na podstawie art. 111 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, tj. wskutek upływu terminu wypowiedzenia przez niego stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej; - powyższa decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej żołnierza była już drugą decyzją o zwolnieniu, przy czym pierwsza została prawomocnie uznana za nieważną. Pierwsza decyzja o zwolnieniu została wydana kiedy zajmował on stanowisko chorążego sekcji mobilizacji i administracji rezerw w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w J. G., pozostającej na zaopatrzeniu finansowym w Wojewódzkim Sztabie Wojskowym we W. Zwolnienie żołnierza dokonane z powodu likwidacji stanowiska służbowego, miało miejsce w dniu 31 stycznia 2004 r. i było realizacją zapisów decyzji Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...]. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność powyższej decyzji Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego; - na okoliczność wcześniejszego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2004 r. Wojskowe Biuro Emerytalne we W., zgodnie z informacją zawartą w piśmie Dyrektora WBE we W. Nr [...], wypłaciło odwołującemu się świadczenie pieniężne należne przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby w kwocie brutto 28.237,80 zł; - chor. szt. L. P. pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową od dnia 1 kwietnia 1980 r. do dnia 30 września 2007 r., czyli przez okres 27 lat i 6 miesięcy; - uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne w ostatnim dniu pełnienia przez niego służby wynosiło 3.337,50 zł (uposażenie zasadnicze wg grupy uposażenia U-8 - 2.670,00 zł i dodatek za długoletnią służbę wojskową po 25 latach - 667,50 zł). Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego podzielił stanowisko chor. szt. rez. L. P., iż uzasadnienie decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w D. Nr [...] z dnia [...] nie w pełni odpowiada przyjętemu w niej rozstrzygnięciu. Wada ta, zdaniem organu II instancji, nie powoduje jednak konieczności jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. W myśl art. 96 ust. 1 tej ustawy świadczenie to przysługuje żołnierzowi, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową (rozumianą jako nieprzerwana czynna służba wojskowa z wyłączeniem okresów, o których mowa w art. 94 ust. 3 tej ustawy) przez okres co najmniej piętnastu lat, przy czym art. 96 ust. 4 wskazuje na przypadki zwolnień, w których wyżej wspomniane świadczenie nie przysługuje. Jej art. 96 ust. 7 ustala między innymi, iż wypłaty tego świadczenia pieniężnego dokonuje wojskowy organ emerytalny właściwy dla adresu zameldowania żołnierza (po złożeniu stosownego wniosku w WBE), przy czym zgodnie z zapisami art. 96 ust. 4-6: - w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pieniężnego i świadczenia emerytalnego żołnierzowi przysługuje, według jego wyboru, tylko jedno z tych świadczeń, - żołnierz, który posiada uprawnienia do świadczenia pieniężnego może je pobrać jednorazowo z góry za cały należny okres. Tak więc, Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego mając na względzie powyższy stan faktyczny i prawny stwierdził, iż chor. szt. L. P., z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w dniu 30 września 2007 r., przysługuje prawo do świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby w wysokości różnicy pomiędzy uposażeniem należnym w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w kwocie 40.050,00 zł., a uposażeniem wypłaconym w dniu 31 stycznia 2004 r. w kwocie 28.237,80 zł. Na powyższe stanowisko organu II instancji w zakresie wysokości świadczenia pieniężnego należnego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wpływ miał fakt jednorazowości jego wypłaty, związany jedynie z faktycznym zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Uznanie, iż odwołujący się żołnierz nie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2004 r., na skutek późniejszego stwierdzania nieważności decyzji o jego zwolnieniu, prowadzi również do wniosku, że ustalenie i zrealizowanie przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego we W. prawa do tego świadczenia, z powyższą datą, miało charakter przedwczesny. W konsekwencji wypłata ta stała się pewnego rodzaju zaliczką na poczet świadczenia przysługującego stronie dopiero w dniu 30 września 2007 r. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu L.P. zarzucił organom wojskowym brak podstaw prawnych do uznania świadczeń przez niego otrzymanych w 2004 r. za świadczenia nienależne, a co za tym idzie, brak podstaw prawnych do obniżenia świadczeń przysługujących mu w dniu 30 września 2007 r. W ocenie skarżącego, zarówno decyzja organu I instancji, jak też utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego, nie spełniają wymogów formalnych decyzji administracyjnej, o których mowa w art. 107 § 1 i 3 kpa. Powołane podstawy prawne oraz uzasadnienia decyzji nie wskazują przepisów prawa pozwalających uznać wcześniej pobrane przez niego świadczenia za nienależne oraz "pozwalających na arbitralne potrącenie ich ze świadczeń bieżących". Skarżący zarzuca przedmiotowym decyzjom to, iż "zmierzają one do ominięcia ustawy". Twierdzi bowiem, że naruszają one jego prawo wynikające z art. 77 w związku z art. 73 ust. 1 pkt 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z treścią tych przepisów należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, pobrane przez żołnierza zawodowego i przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Niewątpliwym zdaniem skarżącego jest, że świadczenia pobrane przez niego w dniu 31 stycznia 2004 r. przysługiwały mu według zasad obowiązujących w dniu ich wypłaty, zaś ich płatność nastąpiła w oparciu o prawomocne decyzje administracyjne. Zaskarżone decyzje pozbawiają zatem skarżącego prawa do sądowej oceny, czy były to świadczenia nienależne. Nadto wskazuje, iż dokonane potrącenia naruszają także postanowienia art. 103 powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym odprawa przysługująca żołnierzowi zawodowemu z tytułu zwolnienia ze służby podlega egzekucji wyłącznie na zaspokojenie zaległych roszczeń alimentacyjnych, zaś potrącenia dokonywane z niej i z innych świadczeń mogą nastąpić w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, w szczególności w art. 87 Kodeksu pracy. Jak argumentuje, nienależne świadczenia, do których organy wojskowe zaliczyły odprawę i ekwiwalent za urlop wypłacony w 2004 r., nie mieszczą się w żadnej kategorii należności pracowniczych podlegających potrąceniu w tym trybie. Skarżący kwestionuje zatem sposób dokonania potrąceń, tj. od kwot brutto, podczas gdy zgodnie z przywołanym wyżej przepisem potrąceń winno się dokonywać po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy. Reasumując, skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podjęte zostały bez podstawy prawnej i nie spełniają wymogów formalnych wskazanych w art. 107 § 1 i 3 kpa. Na tej podstawie domaga się uchylenia decyzji II instancji i zmiany decyzji organu I instancji przez przyznanie mu odprawy i ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy w pełnej wysokości. W odpowiedzi na skargę Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2003 r., Nr 179, poz. 1750 ze zm.). Bezspornym jest, że rozkazem szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] Nr [...] z dniem 30 września 2007 r. skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia przez niego stosunku służbowego oraz to, że w związku ze zwolnieniem ze służby dokonano ze skarżącym rozliczeń finansowych, których prawidłowość ten kwestionuje. Bezspornym w sprawie jest również to, że pierwotne zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej nastąpiło dnia 31 stycznia 2004 r. z powodu likwidacji stanowiska służbowego, jakie zajmował. Jednakże prawidłowość decyzji wydanej w tym przedmiocie została zakwestionowana wobec czego Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] Nr [...] stwierdził jej nieważność. Z niewątpliwego stanu faktycznego rozważanej sprawy wynika, że w oparciu o podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia skarżącego w roku 2004 ze służby wojskowej, wypłacono mu świadczenie pieniężne należne przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby w kwocie 28.237,80 zł. Mając na względzie skutki prawne, jakie niesie ze sobą instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przewidziana w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie, że decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej uchyla wszelkie skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nieważnej, a organ nadzoru wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności jedynie potwierdza ten fakt swoim rozstrzygnięciem (por. Komentarz do art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I i II, Zakamycze 2005), powiedzieć trzeba, że w efekcie skarżący nie został z dniem 31 stycznia 2004 r. skutecznie zwolniony ze służby wojskowej. A więc, pełnił tę służbę, aż do skutecznego z niej zwolnienia we wrześniu 2007 r. Tym samym, zabrakło podstawy prawnej uzasadniającej dokonaną wówczas wypłatę skarżącemu kwoty 28.237, 80 zł. Niemniej jednak, nie uległa ona zwrotowi i skarżący rozdysponował ją według swego uznania. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, że organ decyzyjny dokonując ze skarżącym rozliczeń finansowych, w związku ze zwolnieniem go w dniu 30 września 2007 r. z zawodowej służby wojskowej, zaliczył na ich poczet wypłaconą w roku 2004 kwotę 28.237,80 zł, gdy tymczasem on, powołując się na brzmienie art. 77 ustawy stanowiącej materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, który stanowi, że uposażenie i inne należności, o jakich mowa w art. 73, pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, domaga się wypłaty bez takowego potrącenia. Z dokonanej wykładni przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, które znalazły zastosowanie w będącej przedmiotem osądu sprawie, niewątpliwie da się odkodować, że świadczenia pieniężne należne za okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, mają charakter jednorazowy i nie można powielać ich wypłat. Tak więc, wobec skutków prawnych, jakie niesie ze sobą stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej należy wyraźnie zaznaczyć, iż fakt uzyskania przez skarżącego ówcześnie z tego tytułu świadczenia pieniężnego, również jest nimi objęty. Nie może przecież dojść do sytuacji, kiedy skarżącemu zostałyby wypłacone dwa świadczenia pieniężne w wyniku jednego zdarzenia, jakim jest zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Uzupełnienie kwoty należnej, jakie de facto miało u miejsce, biorąc pod uwagę brzmienie przepisów art. 95 ust. 1 oraz art. 96 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, było jak najbardziej uzasadnione, a wyliczenia dokonane w tym zakresie przez organy decyzyjne, zgodne z regułami obowiązującego w tym zakresie prawa. Przy czym, chybiony jest wspomniany już wcześniej zarzut dotyczący naruszenia przez organy orzekające art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ponieważ nie domagano się zwrotu wypłaconej skarżącemu w 2004 r. kwoty, a jedynie ją uzupełniono, tak aby jej wysokość spełniała wymogi kwoty należnej, zwalnianemu z trwającej nieprzerwanie od 27 lat i 6 miesięcy zawodowej służby wojskowej, żołnierzowi. Nie znajdują również uzasadnienia pozostałe stawiane przez skarżącego zarzuty. Wobec powyższego Sąd nie znalazł żadnych podstaw do tego, aby zaskarżoną decyzję wyeliminować z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd stanął na stanowisku, iż wniesiona skarga nie zawiera uzasadnionych zarzutów i przy braku naruszeń prawa, które należałoby uwzględnić z urzędu, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).