I OSK 976/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-07-10
Skład orzekający: Anna Lech, Joanna Banasiewicz, Leszek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje lokalizacyjne z lat 70. XX wieku mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 1972 r. dotyczącej odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego, jeśli nie istniały lub nie były znane organowi w momencie wydawania decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności?Ratio decidendi
Decyzje lokalizacyjne z lat 70. XX wieku nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jeśli nie istniały lub nie były znane organowi w momencie wydawania decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności. Ponadto, decyzje te nie mogą być utożsamiane z aktem planowania przestrzennego, który stanowił podstawę prawną odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W związku z tym, brak było podstaw do wznowienia postępowania, a co za tym idzie, do merytorycznego rozpoznania sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego na części nieruchomości w Warszawie decyzją z 1972 r. Po wieloletnich postępowaniach administracyjnych i sądowych, skarżąca A. K. wniosła o wznowienie postępowania, powołując się na nowe decyzje lokalizacyjne z lat 70. XX wieku, które miały rzekomo wykazywać, że nieruchomość była przeznaczona pod inwestycje przemysłowe, a nie tereny zadrzewień ochronnych, jak przyjmowano w poprzednich decyzjach. Minister Budownictwa odmówił uchylenia decyzji, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. na tę decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną A. K.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędzia del. NSA Leszek Leszczyński Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1589/07 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1589/07 oddalił skargę A. K. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie decyzją z dnia 24 lipca 1972 r. odmówiło ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz R. S. , I. D. i nieustalonych spadkobierców I. G. na części nieruchomości warszawskiej o powierzchni 12 600 m2 oznaczonej jako "Emfiteutyczna Kolonia we wsi W. nr [...] nr rej. hip. [...]", położonej przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że nieruchomość przeznaczona została pod inwestycję zgodnie z decyzją lokalizacyjną Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 17 maja 1972 r., nr 109/72 oraz że korzystanie przez wnioskodawcę z gruntu nie dało się pogodzić z planem zagospodarowania przestrzennego. Ministerstwo Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska decyzją z dnia 30 listopada 1972 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 lipca 1972 r.
W dniu 19 lutego 1998 r. A. K. , spadkobierczyni I. D. , jednej z dawnych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości wystąpiła do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 30 listopada 1972 r. i poprzedzającej ją decyzji podnosząc, że oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste dało się pogodzić z obowiązującym w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy (Dz.U. RP Nr 50, poz. 279), zwanego dalej dekretem, Planem Ogólnym Zabudowania m.st. Warszawy zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., który nie przewidywał przeznaczenia nieruchomości na cele publiczne. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] września 1999 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 30 listopada 1972 r., a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r., nr [...]utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]września 1999 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2001 r., sygn. akt I SA 223/2000 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1999 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...]września 1999 r. zarzucając organowi nieustalenie wszystkich następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości, którzy powinni brać udział w sprawie i w konsekwencji orzekanie bez udziału wszystkich stron postępowania. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 2001 r. ponownie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 30 listopada 1972 r. i w dniu [...] maja 2002 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2001 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 30 listopada 1972 r. nie można uznać za wydaną z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu, skoro według obowiązującego w dacie wydania kwestionowanej decyzji Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Warszawy zatwierdzonego uchwałą nr 4/25 Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 10 lipca 1969 r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenach południowo-zachodnich dzielnic przemysłowych w rejonie WE-8/ZO, przeznaczonych pod zadrzewienia ochronne i izolacyjne. Zdaniem organu, w tej sytuacji Ministerstwo Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, zasadnie przyjęło, że nie można było pogodzić sposobu korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela (uprawy rolne) z przeznaczeniem w planie, ponieważ celem ustanowienia terenów ochronnych i izolacyjnych inwestycji przemysłowej było ograniczenie negatywnego oddziaływania przemysłu na otoczenie, zwłaszcza, że przy realizacji inwestycji strefa szkodliwego oddziaływania przemysłu stanowiła zawsze integralną część obszaru objętego planem inwestycyjnym.
W dniu 7 marca 2006 r. A. K. złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2002 r., uzupełniony wnioskiem z dnia 8 marca 2006 r. W uzasadnieniu podniosła, że w dniu 8 lutego 2006 r. jej rodzice uzyskali z Archiwum Państwowego m.st. Warszawy odpis decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy nr 564/70 z dnia 4 września 1970 r. o lokalizacji szczegółowej wraz z mapą oraz odpis decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy nr 109/72 z dnia 17 maja 1972 r. o lokalizacji wraz z mapą, z których wynika, że przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z decyzją o lokalizacji ogólnej z dnia 10 lipca 1969 r. została przeznaczona pod inwestycje przemysłowe, a nie na tereny zadrzewień ochronnych i izolacyjnych. Zdaniem wnioskodawcy decyzje te stanowią nowe okoliczności faktyczne istotne dla sprawy, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Minister Budownictwa postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2002 r. Następnie, decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. odmówił uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2002 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie nie wykazano wystąpienia przesłanki wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., ponieważ przedłożone decyzje lokalizacyjne nie stanowią o przeznaczeniu nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z dnia 10 lipca 1969 r.
W dniu 16 stycznia 2007 r. A. K. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r., uzasadniając, że mimo powoływanych przez A. K. decyzji lokalizacyjnych, w dacie wydania decyzji z dnia 30 listopada 1972 r. i decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 lipca 1972 r. obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego z dnia 10 lipca 1969 r., który został uwzględniony w decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2002 r. i decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. Organ stwierdził, że o przeznaczeniu nieruchomości decydował obowiązujący w dacie wydania decyzji prawomocnie ogłoszony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Według planu zatwierdzonego w dniu 10 lipca 1969 r. przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była na tereny zadrzewień ochronnych i izolacyjnych. W ocenie Ministra nie można przyjąć, że o przeznaczeniu nieruchomości przesądzają decyzje lokalizacyjne, a nie założenia planu. Tym samym wnioskodawca nie wykazał wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 K.p.a., bowiem wskazywane zarzuty stanowią polemiczną interpretację przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości w planie.
Od decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że istota niniejszej sprawy sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy wskazane we wniosku o wznowienie postępowania decyzje lokalizacyjne nr 564/70 i 109/72 mogły stanowić dowód, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji, wydanych na podstawie przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, odmawiających ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu warszawskiego.
Sąd zaznaczył, że wskazane wyżej dowody mogłyby być podstawą do wydania przez organ decyzji merytorycznej, w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., jeżeli zostałyby łącznie spełnione następujące warunki: 1) dowody te istniały w dniu wydania decyzji nieważnościowej, 2) ujawniły się po wydaniu tej decyzji, 3) były dowodami istotnymi dla sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji, a zatem miały wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji o odmiennej treści niż decyzja dotychczasowa i 4) były nowe w tym sensie, że nie były znane organowi nadzoru w chwili wydania decyzji nieważnościowej, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy.
Analizując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd doszedł do wniosku, że powoływane przez A. K. decyzje lokalizacyjne nr 564/70 i 109/72 nie mogły stanowić podstawy do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Oceny, czy dany dowód ma istotne znaczenie w konkretnej sprawie należało bowiem dokonać na tle przepisów materialnoprawnych stanowiących podstawę prawną wydanej w sprawie decyzji. Z treści decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 lipca 1972 r. i decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 30 listopada 1972 r., kwestionowanych w postępowaniu nieważnościowym wynika, że podstawę prawną odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego stanowił przepis art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Z przepisu tego wynika, że jedynym dowodem, w oparciu o który ustalano możność pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela był plan zabudowy (plan zagospodarowania przestrzennego) zatwierdzony uchwałą przez prezydium rady narodowej i ogłoszony w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej.
W tej sytuacji zasadne jest stanowisko Ministra Budownictwa, że decyzje lokalizacyjne nie mogły mieć istotnego znaczenia dla sprawy o stwierdzenie nieważności, skoro przepis art. 7 ust. 2 dekretu nie uzależnia wydania decyzji na tej podstawie od decyzji administracyjnych wydanych w innych sprawach administracyjnych. Decyzji lokalizacyjnych wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 7, poz. 47) nie można utożsamiać z aktem planowania przestrzennego zawierającym przepisy powszechnie obowiązujące na określonym terytorium. Wspomniane wyżej decyzje lokalizacyjne nie mogły więc stanowić podstawy do wznowienia postępowania nieważnościowego, ponieważ na ich podstawie nie można było udowodnić, zakwestionować, czy obalić ustaleń organu nadzoru odnoszących się do przeznaczenia gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Nr 4/24 Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 10 lipca 1969 r. (Dz.Urz. WRN z dnia 15 września 1969 r. Nr 9, poz. 128), zawartych w decyzjach Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2002 r. i z dnia [...] października 2001 r. Na podstawie decyzji lokalizacyjnych nie byłoby również możliwe zweryfikowanie przez Ministra w fazie postępowania rozpoznawczego prawidłowości decyzji wydanych przez Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy i Ministerstwo Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska (rozstrzygnięcie sprawy co do istoty – art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.). Prowadzenie takich ustaleń wykraczałoby poza przedmiot postępowania wznowieniowego.
Sąd zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zakwestionowano praktykę organów administracji polegającą na ustalaniu przesłanki przeznaczenia gruntu z art. 7 ust. 2 dekretu na podstawie decyzji lokalizacyjnej (por. np. wyrok NSA z dnia 6 września 1999 r., sygn. akt IV SA 787/98, Lex nr 47874; wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 293/07, niepubl.; wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 754/04, niepubl.). Niezależnie od powyższego Sąd podzielił również stanowisko Ministra Budownictwa co do tego, że decyzja lokalizacyjna nr 109/72 nie miała waloru "nowości", skoro dowód ten znany był Prezesowi Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, co wynika z uzasadnień decyzji tego organu z dnia [...] maja 2002 r. i [...] października 2001 r.
Odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów Sąd I instancji zauważył, że konsekwencją stwierdzenia przez Ministra Budownictwa braku podstawy do wznowienia postępowania nieważnościowego było to, że organ orzekający w trybie wznowienia postępowania nie przeszedł do fazy postępowania rozpoznawczego i nie rozstrzygał o istocie sprawy, tj. legalności decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 30 listopada 1972 r. i decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia 24 lipca 1972 r. Wobec tego Ministrowi Budownictwa nie można było postawić zarzutu naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. w związku z art. 156 § 1 K.p.a. w zakresie niewyjaśnienia rzeczywistego przeznaczenia gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego oraz niedokonania oceny legalności decyzji odmawiających przyznania dawnym jej właścicielom części nieruchomości warszawskiej o powierzchni 12 600 m2, oznaczonej jako "Emfiteutyczna Kolonia we wsi W. nr [...]nr rej. hip. [...]".
Za nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut nieustalenia w postępowaniu wznowieniowym przedmiotu postępowania. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Urzędu Dzielnicy Wola Gminy Warszawy – Centrum z dnia 9 kwietnia 1999 r., nr GG1/7221/NW/78/99/KM oraz mapy obejmującej obręb ewidencyjny [...] z zaznaczonym na czerwono obszarem "Emfiteutycznej Kolonii we wsi W. nr [...]" wynika, że grunt ten stanowi obecnie część działek ewidencyjnych nr [...] Wątpliwości w tym zakresie nie miał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekający w sprawie o sygn. akt 1983/04 (fakt znany Sądowi z urzędu). To zaś, że decyzjami z dnia 30 listopada 1972 r. i z dnia 24 lipca 1972 r. została objęta tylko część tego gruntu o powierzchni 12 600 m2 i ocena tak ustalonego przedmiotu postępowania w kontekście art. 156 § 1 K.p.a. nie mogło podlegać analizie w niniejszej sprawie. Z przepisu art. 149 § 2 K.p.a. jasno wynika, że postępowanie wznowieniowe nie mogło przejść do fazy rozpoznawczej (kontroli legalności decyzji odmawiających przyznania użytkowania wieczystego), skoro nie ziścił się warunek istnienia podstawy do wznowienia postępowania. Podnoszone zaś w skardze rozbieżności pomiędzy treścią decyzji lokalizacyjnych i zapisami planu zagospodarowania przestrzennego, co do rzeczywistego przeznaczenia gruntu, mogłyby mieć znaczenie w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji lokalizacyjnych.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., oddalił skargę.
Od powyższego wyroku A. K. wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
I. Naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a w szczególności:
A) nierozpoznanie istoty sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, poprzez zaniechanie ustosunkowania się przez ten Sąd do licznych zarzutów zawartych w skardze na decyzję Ministra Budownictwa mających istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, a w szczególności:
(I) zarzutu zaniechania prawidłowego ustalenia przedmiotu postępowania, tj. wskazania (z zaznaczeniem na mapie ewidencyjnej) konkretnej części nieruchomości objętej wnioskiem dekretowym, której dotyczy zaskarżona decyzja;
(II) zarzutu niewyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności poprzez zaniechanie przeprowadzenia całościowego postępowania wyjaśniającego odnośnie rzeczywistego przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego i ustalenia w świetle zaistniałych wątpliwości (istotne rozbieżności pomiędzy treścią decyzji lokalizacyjnych a planem zagospodarowania przestrzennego), czy objęta wnioskiem nieruchomość przy ul. [...] została przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego na inwestycje przemysłowe, czy na tereny zadrzewień ochronnych i izolacyjnych lub inne cele budowlane;
B) uniemożliwienie skarżącej (nie biorącej udziału w postępowaniu nieważnościowym) podniesienia w postępowaniu wznowieniowym zarzutu braku ustalenia przedmiotu postępowania, a w szczególności jaka część nieruchomości i gdzie położona stanowiła przedmiot postępowania;
C) art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, podczas gdy skarga powinna być uwzględniona, gdyż organ administracji błędnie odmówił uchylenia zaskarżonej decyzji odmawiającej uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] albowiem skarżone orzeczenie wydane zostało z naruszeniem prawa, a to:
(I) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż informacje odnośnie przeznaczenia nieruchomości zawarte w decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy Nr 564/70 o lokalizacji szczegółowej z dnia 4 września 1970 r. oraz w decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy Nr 109/72 o lokalizacji z dnia 17 maja 1972 r. nie stanowią nowej okoliczności faktycznej ani nowego dowodu w sprawie, lecz jedynie interpretację skarżącej, podczas gdy z treści powyższych obu decyzji wprost wynika, iż cel na jaki została przeznaczona nieruchomość przy ul. [...] w planie zagospodarowania przestrzennego na dzień wydania decyzji nacjonalizacyjnej z 1972 r. (inwestycje przemysłowe), jest całkowicie odmienny od tego, który ustalił Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w dotychczasowym postępowaniu (tereny zadrzewień ochronnych i izolacyjnych) i który stał się podstawą merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiających przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego), a kwestia przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia ww. powyższego wniosku, a nadto
(II) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaniechał ustalenia najważniejszej okoliczności w sprawie, a mianowicie samego przedmiotu postępowania, a w szczególności nie wyjaśnił której konkretnie części nieruchomości dotyczyły orzeczenia nacjonalizacyjne z 1972 r., albowiem decyzje te dotyczą wyłącznie części nieruchomości (o pow. 12 600 m2) – nie wiadomo jednak której i gdzie usytuowanej, podczas gdy wniosek dekretowy o przyznanie prawa własności czasowej dotyczył nieruchomości, której powierzchnia wynosiła 18 218,14 m2, a nie 12 600 m2;
(III) Organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych prowadzących do stwierdzenia, iż skarżąca bezpodstawnie wywodzi z powyższych decyzji lokalizacyjnych, iż przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod inwestycje przemysłowe, a nie na tereny zadrzewień ochronnych i izolacyjnych, podczas gdy z treści tych decyzji bezspornie wynika, iż nieruchomość przeznaczona została pod inwestycje przemysłowe (baza sprzętowo magazynowa wraz z parkingami, odtworzenie Warszawskich Zakładów [...]), choć zgodnie z brzmieniem obowiązujących w momencie wydania przedmiotowych decyzji lokalizacyjnych przepisów prawa, każda decyzja lokalizacyjna musiała być zgodna z postanowieniami właściwych planów miejscowych zagospodarowania przestrzennego (rozbieżności tej organ zaniechał wyjaśnić);
(IV) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności poprzez uznanie, iż załączone przez wnioskodawczynię decyzje lokalizacyjne nie mają wartości dowodowej w przedmiotowej sprawie i zaniechanie ustalenia rzeczywistego przeznaczenia nieruchomości będącej przedmiotem sprawy oraz brak wyjaśnienia powodów rozbieżności pomiędzy treścią powołanych wyżej decyzji lokalizacyjnych, a postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dacie wydania przedmiotowych decyzji;
(V) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez brak ustalenia przez organ administracji okoliczności, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, będący podstawą zaskarżonej decyzji, został uchwalony oraz ogłoszony w sposób zgodny z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa i czy tym samym może on stanowić podstawę do wydania decyzji administracyjnych rozstrzygających o roszczeniach obywateli;
(VI) art. 156 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez zaniechanie dokonania oceny legalności orzeczenia administracyjnego b. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 lipca 1972 r. oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 30 listopada 1972 r. podczas gdy
– orzeczenie administracyjne zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), albowiem dawnej właścicielce odmówiono przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości, pomimo spełnienia przesłanek z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy (Dz.U. RP Nr 50, poz. 279), obligujących organ do pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności pomimo braku uzasadnienia wskazującego na niemożność korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela w zgodzie z przeznaczeniem tego gruntu w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego (co stanowi rażące naruszenie art. 7 tego dekretu oraz art. 44 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341 ze zm.);
– orzeczenie administracyjne zostało wydane bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem art. 99 Konstytucji RP z 17 marca 1921 r., albowiem pozbawienie kogokolwiek prawa własności mogło nastąpić tylko na podstawie ustawy, podczas gdy dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy nie posiadał rangi ustawy w znaczeniu konstytucyjnym, jako wydany przez organ nieznajdujący umocowania w Konstytucji i bez zachowania wymaganego prawem trybu ustawodawczego;
– w treści orzeczenia nie zostały prawidłowo określone strony, orzeczenie zostało skierowane m.in. do bliżej nieokreślonego podmiotu "spadkobierców I. G. " oraz nie zostało doręczone wszystkim właścicielom nieruchomości, co już samodzielnie przesądza o konieczności wyeliminowania ww. decyzji z obrotu prawnego, a to wskutek rażącego naruszenia art. 107 § 1 k.p.a.;
– zarówno w decyzji b. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie, jak i w utrzymującej ją w mocy decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska nieprawidłowo został ustalony przedmiot postępowania, albowiem decyzje te dotyczą jedynie części nieruchomości (o pow. 12 600 m2), podczas gdy wniosek o przyznanie prawa własności czasowej dotyczył całej nieruchomości, której powierzchnia wynosiła 18 218,14 m2, przy czym żaden z organów administracji zajmujących się sprawą nie ustalił położenia tej części nieruchomości;
(VII) naruszenie innych przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, 8, 12, 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez pominięcie istotnych dla oceny legalności orzeczenia administracyjnego z dnia 24 lipca 1972 r. oraz decyzji z dnia 30 listopada 1972 r. okoliczności stanu faktycznego oraz niedokonanie wyczerpującego ustalenia treści obowiązującego planu zabudowania w odniesieniu do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...].
D) art. 33 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwe przyjęcie, iż Spółka B. Polska Sp. z o.o. może być uczestnikiem w niniejszym postępowaniu i w konsekwencji uwzględnienie wniosku tej Spółki o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika, w sytuacji gdy B. Polska Sp. z o.o. nie wykazała, że wynik postępowania uruchomionego skargą A. K. dotyczy interesu prawnego tej Spółki, albowiem nie wykazała, aby przedmiot postępowania dotyczył działki ewidencyjnej nr 59, której jest wieczystym użytkownikiem, albowiem przedmiot postępowania dotyczył wyłącznie części nieruchomości o pow. 12 600 m2 z ogólnej powierzchni 18 218,14 m2, lecz nie wiadomo gdzie usytuowanej;
E) art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 145 § 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i 156 k.p.a. poprzez wybiórcze i sprzeczne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie przedstawienie stanu sprawy, błąd w ustaleniach faktycznych i akceptacja nieprawidłowości dokonanych przez organ administracyjny ustaleń faktycznych, a w szczególności poprzez:
– błędne przyjęcie, iż nieruchomość – Emfiteutyczna Kolonia we wsi W. nr [...] stanowi obecnie część działek ewidencyjnych o nr [...], podczas gdy w rzeczywistości przedmiotowa nieruchomość została podzielona na 7 działek o nr: [..}
– błędną ocenę, że decyzje lokalizacyjne nr 564/70 oraz 109/72 nie mogły stanowić podstawy wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, podczas gdy odnosiły się do obowiązującego w 1972 r. planu zagospodarowania przestrzennego;
– wyrażenie błędnej opinii, iż na podstawie decyzji lokalizacyjnych nie można było obalić ustaleń organu nadzoru odnoszących się do przeznaczenia gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego, w sytuacji gdy istnieją ewidentne rozbieżności odnośnie przeznaczenia gruntu na dzień wydania decyzji nacjonalizacyjnej z 1972 r.;
– wyrażenie przez Sąd orzekający powyższej opinii w sytuacji, gdy zaniechano w ogóle ustalenia okoliczności, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, będący podstawą zaskarżonej decyzji, został uchwalony oraz ogłoszony w sposób zgodny z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa i czy tym samym może on stanowić podstawę do wydania decyzji administracyjnych rozstrzygających o roszczeniach obywateli.
II. Naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a), a w szczególności:
A) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie w ogóle nie zachodziła potrzeba badania istnienia merytorycznych podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 30 lipca 1972 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 listopada 1972 r., podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że Minister obowiązany był dokonać merytorycznego badania podstaw stwierdzenia nieważności, zwłaszcza w sytuacji, gdy w dotychczasowych postępowaniach organy administracji całkowicie błędnie ustalały przedmiot postępowania (w ogóle go nie ustaliły), a decyzje nacjonalizacyjne zostały wydane bez podstawy prawnej, poza tym z rażącym naruszeniem prawa;
B) art. 30–32 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 7, poz. 47) poprzez błędne przyjęcie, iż decyzje lokalizacyjne mogły być całkowicie sprzeczne z obowiązującym w chwili ich wydawania planem zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy z brzmienia wskazanych przepisów wynika, iż decyzje lokalizacyjne musiały być zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego;
C) art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy oraz art. 44 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) poprzez odmowę uchylenia wadliwych decyzji nacjonalizacyjnych.
W związku z powyższymi zarzutami, na podstawie art. 176 p.p.s.a. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie albo – w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd zarzutów skargi kasacyjnej opartych na naruszeniu przepisów postępowania – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i obu wydanych w sprawie decyzji , wnosząc w obu przypadkach o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację popierającą podniesione zarzuty, zawierającą szczegółowe rozważania dotyczące kwestii objętych podniesionymi w tej skardze zarzutami.
Uczestnik postępowania B. Polska Sp. z o.o. w Warszawie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw podnosząc, że zarzuty skargi kasacyjnej wykraczają poza zakres rozpoznania sądu w niniejszej sprawie, a odnoszą się do rozpoznania istoty sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowych z 1972 r. W odniesieniu do udziału Spółki w sprawie niniejszej stwierdzono, że wykazała ona swój interes prawny w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji wywodząc, że jest następcą prawnym dotychczasowego uczestnika postępowania i jednocześnie poprzedniego użytkownika wieczystego nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie – L. sp. z o.o., co potwierdza stan ujawniony w księdze wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie występowały przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wskazane w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest wziąć pod rozwagę z urzędu, sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu w granicach skargi kasacyjnej. Skoro skarga ta oparta została na obu podstawach wymienionych w art. 174 powołanej ustawy, to w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Stwierdzając, że żaden z przedstawionych w tym zakresie w skardze kasacyjnej zarzutów nie mógł być uznany za uzasadniony na wstępie podnieść należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył w sposób, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., art. 33 § 2 tej ustawy w związku z art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że Spółka B. Polska Sp. z o.o. może być uczestnikiem w niniejszym postępowaniu i w konsekwencji również poprzez nieprawidłowe uwzględnienie wniosku tej Spółki o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. Takiego stanowiska wyrażonego w skardze kasacyjnej nie można podzielić.
Przypomnieć trzeba, że na żądanie A. K. z dnia 7 marca 2006 r., uzupełnione wnioskiem z dnia 8 marca 2006 r. Minister Budownictwa wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...]maja 2002 r., utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] października 2001 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 30 listopada 1972 r., utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 lipca 1972 r. o odmowie ustanowienia na rzecz byłych współwłaścicieli użytkowania wieczystego na części nieruchomości warszawskiej o powierzchni 12 600 m2 oznaczonej jako "Emfiteutyczna Kolonia we wsi W. nr [...]nr rej. hip. [...]" położonej przy ul. [...]. Skoro postępowanie wznowieniowe dotyczyło postępowania nadzorczego zakończonego ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2002 r., w którym to postępowaniu brała udział jako strona L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, będąca ówczesnym użytkownikiem wieczystym nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie, obejmującej działkę ewidencyjną nr [...}, to podmiotowi temu niewątpliwie przysługiwało uprawnienie do występowania w charakterze strony postępowania wznowieniowego i tak została ta Spółka potraktowana przez Ministra Budownictwa. Należące do Spółki prawa do wskazanej nieruchomości nabyła B. Polska Sp. z ograniczoną odpowiedzialnością, która powołując się na swoje prawa do nieruchomości ujawnione w księdze wieczystej wniosła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika postępowania. Uwzględnienie przez Sąd I instancji tego wniosku nie może być uznane za wadliwe. Zgodnie bowiem z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Stosownie zaś do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Postępowaniem dekretowym zakończonym decyzją Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 30 listopada 1972 r. objęta była część nieruchomości warszawskiej oznaczonej jako "Emfiteutyczna Kolonia we wsi W. nr [...] nr rej. hip. [...] połżonej przy ul. [...], która obejmowała m.in. część obecnej działki ewidencyjnej [...], a okoliczność ta podlegała badaniu w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1972 r. w kontekście przeznaczenia objętej decyzjami z 1972 r. części nieruchomości w aktualnym wówczas planie zagospodarowania przestrzennego. W tej sytuacji następca prawny poprzedniego użytkownika wieczystego działki ewidencyjnej nr [...], który uczestniczył w dotychczasowym postępowaniu, prawidłowo uznany został za osobę, która jest uprawniona do zgłoszenia swojego udziału w sprawie w charakterze uczestnika, bowiem wynik niniejszego postępowania dotyczy niewątpliwie jej interesu prawnego. Zauważyć należy – odwołując się do stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 września 1992 r., sygn. akt IV SA 594/92, ONSA 1993, nr 3, poz. 64 – że w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania dopuszczalne jest wyłącznie rozstrzygnięcie tożsamej pod względem podmiotowym (za wyjątkiem zmiany wywołanej następstwem prawnym), przedmiotowym i podstawy prawnej sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Dlatego też nie można zgodzić się z podniesionym w skardze kasacyjnej zarzutem zaniechania prawidłowego ustalenia przedmiotu postępowania, to jest wskazania, z zaznaczeniem na mapie ewidencyjnej, konkretnej części nieruchomości objętej wnioskiem dekretowym, której dotyczy zaskarżona decyzja, skoro ustaleń w tym zakresie dokonano w poprzednim postępowaniu.
Także zarzut nierozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie istoty sprawy poprzez zaniechanie ustosunkowania się do licznych zarzutów zawartych w skardze mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest uzasadniony. Podnieść przy tym trzeba, że zarzucone Sądowi I instancji liczne uchybienia w powyższym względzie nie zostały powiązane z zarzutami naruszenia konkretnych przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mają one jednak niewątpliwie związek z dalszymi zarzutami dotyczącymi naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, podczas gdy skarga powinna być uwzględniona, gdyż organ administracji- zdaniem skarżącej kasacyjnie- błędnie odmówił uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem doszło do naruszenia art. 77 § 1, art. 145 § 1 pkt 5 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a także art. 7, 8, 12, 77 i 80 k.p.a.
Nie podzielając powyższej oceny stwierdzić należy, że jak słusznie podniósł Sąd I instancji, istota niniejszej sprawy sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy wskazane przez A. K. we wniosku o wznowienie postępowania decyzje lokalizacyjne nr 564/70 i 109/72 mogły stanowić dowody (okoliczności faktyczne), o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Stanowisko Sądu I instancji, który podzielił ocenę Ministra Budownictwa, że powołane decyzje lokalizacyjne nie dają podstaw do uznania, że występują w sprawie przyczyny wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uznać należało za prawidłowe.
Podkreślić trzeba, że przedmiot postępowania w sprawie wznowienia postępowania wyznaczony został przez art. 149 § 2 k.p.a., według którego postanowienie wszczynające postępowanie w sprawie wznowienia wydane w oparciu o art. 149 § 1 k.p.a. stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Dopiero więc w razie, gdy zostanie ustalone, że postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna kwestionowana w trybie wznowienia postępowania dotknięte jest jedną z wad stanowiących podstawę wznowienia nastąpić może przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej, w tym przypadku decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności odmownych decyzji dekretowych. Wskazane przez skarżącą decyzje lokalizacyjne istniały w dacie wydania przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2002 r., znane były temu organowi w trakcie prowadzonego postępowania w sprawie nieważności decyzji z dnia 30 listopada 1972 r., a ponadto nie mogły być uznane za mające charakter istotnych dla sprawy, skoro przesłankę odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy stanowiło ustalenie, że korzystanie z gruntu nieruchomości warszawskiej przez dotychczasowego właściciela nie daje się pogodzić z przeznaczeniem tej nieruchomości w planie zabudowy (zagospodarowania przestrzennego) obowiązującym w dacie wydania decyzji. Prawidłowo stwierdzono więc w zaskarżonym wyroku, że podnoszona przez A. K. rozbieżność między przeznaczeniem gruntu ustalonym na podstawie zapisów w planie zagospodarowania przestrzennego a treścią decyzji lokalizacyjnych nie może podlegać weryfikacji w niniejszym postępowaniu, również słusznie uznano, że na podstawie decyzji lokalizacyjnych nie można w niniejszym postępowaniu kwestionować ustaleń organu nadzoru odnoszących się do przeznaczenia gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Nr 4/24 Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 10 lipca 1969 r. (Dz.U. WRN z dnia 15 września 1969 r. Nr 9, poz. 128), zawartych w decyzjach Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2002 r. i z dnia [...] października 2001 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie ocenił, że Minister Budownictwa prawidłowo uznał, że nie występowała w sprawie podstawa wznowienia postępowania wskazana we wniosku strony, odpowiadająca przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W konsekwencji więc należało podzielić stanowisko, że skoro organ orzekający w trybie wznowienia postępowania nie przeszedł do fazy postępowania rozpoznawczego i nie rozstrzygał o istocie sprawy, to jest legalności decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 30 listopada 1972 r. i decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 lipca 1972 r., pod kątem występowania przesłanek stwierdzenia nieważności, to Ministrowi Budownictwa nie można było postawić zarzutu naruszenia art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 k.p.a. w zakresie niewyjaśnienia rzeczywistego przeznaczenia gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego oraz niedokonania oceny legalności odmownych decyzji dekretowych. Negatywny wynik ustaleń co do wystąpienia w sprawie przesłanek wznowienia postępowania wykluczał bowiem przejście do kolejnej fazy – przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy będącej przedmiotem decyzji ostatecznej, której dotyczyło żądanie wznowienia postępowania i uzasadniał odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
W konsekwencji prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się do zawartych w skardze zarzutów dotyczących kolejnej, wskazanej wyżej fazy postępowania, również więc Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był pominąć wszelkie zarzuty dotyczące tego etapu postępowania wznowieniowego, do przeprowadzenia którego w sprawie zasadnie nie doszło.
W tej sytuacji za nieusprawiedliwione uznać również należało zarzuty naruszenia prawa materialnego w postaci naruszenia: A) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie w ogóle nie zachodziła potrzeba badania istnienia merytorycznych podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 30 lipca 1972 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 listopada 1972 r.; B) art. 30–32 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym poprzez błędne przyjęcie, iż decyzje lokalizacyjne mogły być całkowicie sprzeczne z obowiązującym w chwili ich wydawania planem zagospodarowania przestrzennego oraz C) art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy oraz art. 44 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym poprzez odmowę uchylenia wadliwych decyzji nacjonalizacyjnych. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że Sąd I instancji w ogóle nie dokonywał wykładni art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a przyjęte przez ten Sąd rozumienie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania nie budzi wątpliwości. Skoro organ nadzoru prawidłowo zdaniem Sądu uznał, że brak było podstawy wznowienia postępowania i w konsekwencji nie przeprowadzał postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej, a następnie odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., to również Sąd I instancji obowiązany był rozpoznać jedynie kwestie dotyczące tego etapu postępowania wznowieniowego i tak też uczynił. W żaden więc sposób nie mógł naruszyć przepisów materialnoprawnych wskazanych w pkt A) i C), skoro nie wkraczał w istotę sprawy zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] maja 2002 r. Zauważyć przy tym trzeba, że w odniesieniu do podnoszonych w pkt B omawianej części skargi kasacyjnej rozbieżności między treścią decyzji lokalizacyjnych a zapisami planu zagospodarowania przestrzennego co do przeznaczenia gruntu stwierdzono w zaskarżonym wyroku, że kwestie te mogłyby mieć znaczenie w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji lokalizacyjnych i stwierdzeniem tym nie uchybiono art. 30–32 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło