III SA/Łd 63/08

Dnia 18 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego S. T. kwotę 100 złotych (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. III SA/Łd 63/08 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło niedopuszczalność odwołania S. T. od pisma w sprawie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane o następujący stan fatyczny. S. T. w dniu [...] r. wystąpił do Starosty B. z wnioskiem o zwrot kwoty 470 zł. uiszczonej tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki A, w dniu [...]. oraz kwoty 470 zł. uiszczonej tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki B, w dniu [...] r. Łącznie strona wniosła o zwrot kwoty 940 zł. Uzasadniając wniosek S. T. podniósł, iż rejestrując powyżej wskazane pojazdy był zobligowany do uiszczenia opłaty za karty pojazdu w wysokości 500 zł. od każdej karty. W ocenie skarżącego rzeczywiste koszty związane z wystawieniem karty pojazdu są wielokrotnie niższe niż pobierana opłata, a samo pobieranie takich opłat jest niezgodne z prawem wspólnotowym, a w szczególności z art. 90 TWE. Ponadto skarżący wskazał, iż kwestia zgodności z prawem pobierania opłaty za wydawanie kart pojazdu, jest przedmiotem skargi do Trybunału Konstytucyjnego, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Pismem Członka Zarządu Starostwa Powiatowego w B. – Naczelnika Wydziału Komunikacji i Dróg z dnia 1 [...] S. T. odmówiono zwrotu wnioskowanej kwoty. Uzasadniając organ administracji wskazał, iż ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 108 poz. 908) nakazuje organom rejestrującym wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terenie kraju, w przypadku gdy pojazd ten został indywidualnie sprowadzony przez jego właściciela. Karta wydawana jest za opłatą. Obowiązek pobierania wspomnianej opłaty wynika również z § 1 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w prawach związanych z dopuszczeniem pojazdów do ruchu oraz wzoru dokumentów w tych sprawach (DZ.U. Nr 192 poz. 1878 ze zm. ). Natomiast wysokość opłaty została określona w § 1 ust. 1 Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (DZ.U. 137 poz. 1310). W związku z powyższym w ocenie organu, starosta jest jedynie organem rejestrującym pojazd według enumeratywnie określonych zasad. Nie jest tym samym władny do rozstrzygania, czy obowiązujące w Polsce przepisy regulujące zasady postępowania organów państwowych są zgodne z przepisami unijnymi. Z uwagi na fakt , iż pobranie opłaty za kartę pojazdu na podstawie powołanych powyżej przepisów jest czynnością administracyjno-techniczną oraz, że przedmiotowa opłata nie została ustalona w drodze decyzji administracyjnej, wniosek S. T. nie został rozstrzygnięty w formie decyzji administracyjnej. Ponadto organ administracji przyznał, iż wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż obowiązek uiszczania opłaty za kartę pojazdu jest niezgodny z przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz Konstytucją RP, niemniej jednak wyrok ten w żaden sposób nie przesądza o konieczności zwrotu zawyżonej opłaty. S. T. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Uzasadniając Kolegium podniosło, iż postępowanie odwoławcze jest ciągiem czynności procesowych podejmowanych przez organ odwoławczy oraz inne podmioty postępowania , regulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązkiem organu odwoławczego jest każdorazowe ustalenie czy wniesione odwołanie jest dopuszczalne oraz czy został zachowany terminu przewidziany do jego wniesienia. W przedmiotowej sprawie skarżący odwołał się od pisma Naczelnika Wydziału Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego w B. dotyczącego odmowy zwrotu zawyżonej opłaty za wydanie kart pojazdu. W ocenie Kolegium powołane wcześniej przepisy prawne regulujące obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu, jak również jej wysokość, jednoznacznie wskazują, iż pobranie tej opłaty jest czynnością materialno-techniczną. W związku z powyższym pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu nie może być przedmiotem odwołania , o którym mowa w art. 127 § 1 kpa. Natomiast powołany przez skarżącego wyrok Trybunały Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. nie ma bezpośredniego wpływu na sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Ponadto Kolegium wskazało, iż pominięcie trybu administracyjnego przy pobieraniu opłat za wydanie karty pojazdu nie pozbawiło skarżącego ochrony prawnej. Stosownie bowiem do treści art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U Nr 153 poz. 1270 ze zm.) dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego także na inne decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 52 § 3 powołanej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. T. powtórzył argumenty przedstawione w postępowaniu administracyjnym. W ocenie skarżącego na ich zasadność wskazuje wyrok Trybunały Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. W związku z powyższym skarżący wniósł o zwrot kwoty 850 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 1 grudnia 2006 r. skarżący oświadczył, iż nie występował z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa do Starosty Powiatu B. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Ponadto, co należy podkreślić, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając skargę, w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa procesowego w tym art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej kpa., co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym skutkuje jego uchyleniem. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 134 kpa. W myśl powołanego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W niniejszej sprawie skarżący S. T. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego od pisma Naczelnika Wydziału Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego w B., którym odmówiono mu zwrotu uiszczonej opłaty za wydanie dwóch kart pojazdu. Zdaniem skarżącego pobieranie takich opłat jest niezgodne z przepisami prawa unijnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na unormowania prawne regulujące kwestie opłat za wydanie karty pojazdu, uznało, iż pobieranie tej opłaty jest czynnością matrialno-techniczną i stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Ponadto Kolegium podniosło, iż pominięcie trybu administracyjnego przy pobieraniu opłat za wydanie karty pojazdu nie pozbawiło skarżącego ochrony prawnej. Stosownie bowiem do treści art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego także na inne decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 52 § 3 powołanej ustawy. W ocenie Sądu do rozpoznania niniejszej skargi konieczne jest odwołanie się do uchwały Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 Lex 341207, w uzasadnieniu której wyjaśniono między innymi czym jest karta pojazdu oraz jakie zachodzą relację pomiędzy rejestracją pojazdu a wydaniem karty. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 108 poz.908 ze zm.) karta pojazdu jest dokumentem przypisanym do pojazdu zawierającym dane identyfikacyjne pojazdu, parametry techniczne, dane identyfikacyjne właściciela oraz dane potwierdzające rejestrację pojazdu. Kartę pojazdu dla samochodu nowego obowiązany jest wydać producent lub importer pojazdu, natomiast dla pozostałych pojazdów samochodowych kartę pojazdu wydaje właściwy organ przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP. Rejestracji pojazdu dokonuje właściwy organ administracji w drodze decyzji administracyjnej. Dokonując rejestracji organ wydaje dowód rejestracyjny , zalegalizowane tablice rejestracyjne, nalepkę kontrolną oraz kartę pojazdu. Powyższe oznacza, iż wydanie karty pojazdu, tak jak wydanie dowodu rejestracyjnego, tablic i nalepki, jest nierozerwalnie związane z wydaniem decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu. Zatem wydanie karty pojazdu, tak jak wydanie dowodu rejestracyjnego jest prostą konsekwencją rejestracji pojazdu i nie stanowi odrębnej sprawy. Wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie rejestracji pojazdu jest uzależnione od uiszczenia opłaty za wydanie dowodu rejestracyjnego, tablic rejestracyjnych, nalepki kontrolnej oraz karty pojazdu. Niewniesienie należnej opłaty skutkuje wydaniem postanowienia w sprawie zwrotu podania właściciela pojazdu o dokonanie jego rejestracji, na podstawie art. 261 § 2 kpa. Od postanowienia stronie przysługuje zażalenie (art. 261 § 3 kpa.), a następnie skarga do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie S. T. wniósł o zwrot części uiszczonej opłaty za wydanie dwóch kart pojazdu, która jego zdaniem była zawyżona w stosunku do rzeczywistych kosztów wydania kart. W ocenie Sądu przepis art. 77 ust. 4 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazuje, iż opłata za wydanie karty pojazdu jest pobierana przez organ administracji po uprzednim nabyciu tej karty przez organ od producenta. Uznać zatem należy, iż pobierana opłata co do istoty nie ma charakteru podatkowego, a stanowi jedynie rekompensatę poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty. W związku z powyższym w przypadku żądania zwrotu uiszczonej opłaty w całości lub w części organy administracyjne nie mogą zastosować przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. 2005r. Nr 8 poz.60) regulujących kwestię zwrotu podatku. Brak jest również podstaw do przyjęcia, iż takie żądanie można załatwić w drodze decyzji administracyjnej. Mając jednak na uwadze fakt, iż obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, uznać należy, iż obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego wynikającego z przepisów prawa, a organ administracji jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym że nie ma podstaw do rozstrzygania w tym przedmiocie decyzją administracyjną. Zatem organ administracji publicznej odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, podejmuje akt lub czynność prawną, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które przysługuje skarga na podstawie art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Inaczej mówiąc w przypadku żądania przez stronę zwrotu opłaty za kartę pojazdu w całości lub w części, bez względu na motywy żądania, przedmiotem sprawy jest to, czy strona miała obowiązek uiszczenia określonej opłaty wynikający z przepisu prawa. Uiszczenie opłaty za wydanie karty pojazdu jest wykonaniem przez stronę obowiązku wynikającego z przepisu prawa powszechnie obowiązującego , o którym organ nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej. Wobec tego żądanie zwrotu uiszczonej opłaty powoduje konieczność odniesienia się przez organ do takiego obowiązku w formie aktu lub czynności, które strona może poddać kontroli sądu administracyjnego. O powyższym uprawnieniu strona powinna być pouczona. Zgodnie z treścią art. 8 kpa. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Powyżej sformułowana zasada ochrony zaufania obywatela do państwa i prawa od dawna traktowana była przez Trybunał Konstytucyjny jako oczywista cecha demokratycznego państwa prawnego dotyczące sposobu prowadzenia postępowania. Zasada ta nakłada na organy administracji publicznej obowiązek postępowania w sposób przejrzysty, uczciwy i sprawiedliwy. Również obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada udzielania przez organy prowadzące postępowanie informacji faktycznych i prawnych (art. 9 kpa.) wymaga aby w toku postępowania organy administracji w sposób należyty i wyczerpujący informowały strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Funkcją tej zasady jest nie tylko zapobieżenie, możliwej wskutek nieznajomości prawa, szkodzie, lecz również o udzielenie stronom wszechstronnej pomocy. /por. L. Żukowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Warszawa 1999 r. Wydawnictwo Prawnicze PWN, s. 352; P. Przybysz Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2007r. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis s. 464; wyrok NSA z dnia 16 maja 2002 r., sygn. akt V SA 2633/2001, LexisNexis 381581; wyrok NSA z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt 188/06, Lex 287931; wyrok NSA z dnia 9 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 6/06, Lex 293175; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 września 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 362/06, Lex 270347/ W przedmiotowej sprawie Naczelnik Wydziału Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego w B. odmawiając S. T. zwrotu uiszczonej opłaty za karty pojazdu, w wysokości wnioskowanej przez skarżącego, nie pouczył strony o przysługującym jej prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w trybie przewidzianym w art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast organ odwoławczy stwierdzając niedopuszczalności wniesienia odwołania, wskazał, iż skarżący mógł wnieść skargę do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 52 § 3 powołanej ustawy, pomijając zupełnie fakt, iż strona skarżąca nie wiedziała o przysługującym jej uprawnieniu. Powyższe w ocenie Sądu stanowiło naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 8 i w art. 9 kpa. Skarżący w toku postępowania administracyjnego nie korzystał z pomocy wykwalifikowanego pełnomocnika, w związku z czym na organach administracji ciążył obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Obowiązek ten obciąża organ z urzędu, a jego bierność stanowi naruszenie prawa bez względu na to w jakiej fazie postępowania miało miejsce. Pomimo, iż pismo Naczelnika Wydziału Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego w B. z dnia [...] r. nie było decyzją administracyjną i stronie nie przysługiwało prawo wniesienia odwołania w trybie art. 127 kpa., to skarżący powinien zostać pouczony o prawie oraz sposobie poddania powyżej wskazanego pisma kontroli sądu administracyjnego, na podstawie art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W tym stanie rzeczy, z uwagi na wskazane uchybienia prawa procesowego, które uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2007 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. T.P.