I SAB/Gl 1/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędziowie NSA Anna Wiciak, Eugeniusz Christ, Protokolant Milena Olczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na bezczynność Wójta Gminy B. w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) zobowiązuje Wójta Gminy B. do wydanie w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się wyroku decyzji w przedmiocie załatwienia wniosków B S.A. z dnia [...] i [...] dotyczących nadpłaty w podatku od nieruchomości; 2) zasądza od Wójta Gminy B. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 28 marca 2006 r. A S.A. w K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (za pośrednictwem Wójta Gminy B.) skargę na bezczynność Wójta Gminy B. w przedmiocie załatwienia wniosków B S.A. z dnia 26 czerwca 1997 r. i z dnia 27 czerwca 1997 r., dotyczących nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości, co stanowiło naruszenie art.139 §1, art. 141 i art.141 §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Strona skarżąca wniosła o zobowiązanie Wójta Gminy B. do wydania w określonym terminie – ustalonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny - decyzji w przedmiotowej sprawie oraz o zasądzenie od Wójta Gminy B. zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podała następujący stan faktyczny. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...], sygn. akt [...] A S.A. została połączona z B S.A. w trybie art. 492 §1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r.- Kodeks spółek handlowych. Z treści przejętych po B S.A. akt podatkowych, wynikało, iż Spółka ta była stroną postępowania podatkowego, prowadzonego przez Wójta Gminy B. w przedmiocie nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za lata 1992-1996, w związku z wyłączeniem z podstawy opodatkowania wartości tzw. kapitalnych wyrobisk górniczych. Analiza zebranych w sprawie dokumentów wykazała, że pełnomocnik B S.A. w pismach z dnia 26 czerwca 1997 r. oraz z dnia 27 czerwca 1997 r. dokonał korekty podatku od nieruchomości zadeklarowanego przez Kopalnię Węgla Kamiennego C i Kopalnię Węgla Kamiennego D. W przedmiotowej sprawie zostały wydane dwie decyzje, z dnia [...] o odmowie "korekty deklaracji podatku od nieruchomości za rok podatkowy 1997" i odmowie "wznowienia postępowania w sprawie korekty deklaracji za lata 1992-1996". Decyzja dotycząca 1997 r. stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. Natomiast decyzja odnosząca się do lat 1992-1996, w wyniku wniesionych środków zaskarżenia, została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...]. Następne, wydane w sprawie, rozstrzygnięcie organu I instancji (z dnia [...]) – "o odmowie korekty zadeklarowanego wcześniej podatku od nieruchomości z tytułu wyłączenia z opodatkowania podziemnych budowli górniczych oraz o odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1992-1996" zostały również uchylone decyzją organu odwoławczego z dnia [...] nr [...]. Kolejne rozstrzygnięcia organu I instancji w przedmiotowej sprawie z dnia [...] (nr [...],[...],[...]) zostały uchylone decyzjami Samorządowego Kolegium Odowławczego z dnia [...]. W chwili połączenia A S.A. z B S.A. przedmiotowe postępowanie podatkowe pozostawało niezakończone przez organ pierwszej instancji. Wójt Gminy B. pismem z dnia 6 listopada 2003 r. poinformował, że z uwagi na "szczególnie skomplikowany charakter sprawy będący następstwem zmieniającego się stanu prawnego postanowił przedłużyć termin ustawowy załatwienia sprawy". Stanowisko swoje argumentował szeregiem postępowań toczących się pomiędzy gminami, a B S.A. przed różnymi instancjami. Jednocześnie poinformował, że przedłużenie terminu załatwienia sprawy następuje " do czasu uzyskania stosownego stanowiska". Nie wskazał przy tym czyje miałoby to być stanowisko i w jakim trybie wydane. W tym stanie rzeczy skarżąca, powołując się na treść art. 93 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej i na postanowienie Sądu Rejonowego w K. dnia [...], pismem z dnia 26 listopada 2004r. poinformowała Wójta Gminy B. o zmianie strony postępowania oraz zwróciła się z prośbą o podjęcie dalszych czynności procesowych oraz określenie terminu, w którym należy się spodziewać rozpatrzenia, złożonych przez B, wniosków. Pismo wyżej wskazane w konsekwencji, po długotrwałej korespondencji pomiędzy stronami, doprowadziło do zajęcia stanowiska przez Wójta Gminy B., w którym stwierdził on, że postanowienie Sądu Rejonowego w K. nie jest wystarczające dla wykazania następstwa prawnego i umożliwienia wstąpienia do postępowania w miejsce B S.A. A S.A. Skarżąca uznała, że argumentacja organu podatkowego I instancji zmierza do odsunięcia w czasie załatwienia sprawy oraz jest pozbawiona racji merytorycznej. Pismem z dnia 4 kwietnia 2005 A S.A. skierowała – w trybie art. 141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej - stosowne ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] nr [...] uznało ponaglenie za zasadne i wyznaczyło termin dwóch miesięcy dla załatwienia sprawy. W treści uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wskazano, że "postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] świadczy o uzyskaniu przez skarżącą statusu strony w postępowaniu podatkowym" i jest dokumentem wystarczającym.. Wójt Gminy B. nie dotrzymał terminu wyznaczonego postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a w konsekwencji sprawa pozostawała nierozpatrzona przez okres 34 miesięcy od daty wszczęcia postępowania. Organ podatkowy I instancji naruszył tym samym przepis art. 139 § 1, art. 140 § 1 i art. 141 § 2 Ordynacji podatkowej. Skarżąca pismem z dnia 26 stycznia 2006 r. wezwała Wójta Gminy B. do usunięcia opisanego naruszenia prawa, jednakże wezwanie to pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Wobec takiego stanowiska organu podatkowego strona skarżąca uznała za konieczne wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, aby wyrokiem zobowiązano Wójta Gminy B. do wydania, w określonym przez Sąd terminie, decyzji w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Wójta Gminy B. wniósł o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał na treść art.125 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej. Na tej podstawie wywiódł, iż organy podatkowe zobowiązane są działać przede wszystkim wnikliwie, dokładnie badając stan sprawy, a w dalszej kolejności ustawodawca wskazał na szybkość działania, przyznając jednak prymat pierwszej z wyżej wymienionych zasad. W dalszej części odpowiedzi na skargę wskazano, że skarżąca powołuje się na rozstrzygniętą ostatecznie sprawę dotyczącą zwrotu podatku od nieruchomości za 1997 r., podczas gdy sprawa wymiaru należytego podatku od nieruchomości za 1997 r. została ostatecznie rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gliwicach z dnia11 września 2000 r. (sygn. akt I SA/Ka 1999/99). Pełnomocnika podkreślił następnie, że nie zachodzi bezczynność organu, gdyż postępowanie toczy się, jednakże następstwo prawne A nie zostało dostatecznie wykazane, co stanowi przeszkodę w załatwieniu sprawy. Wyrokiem z dnia 19 lipca 2006 r. sygn. akt I SAB/Gl 3/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznała skargę za uzasadnioną i zobowiązał Wójta Gminy B. do wydania w terminie 3 miesięcy rozstrzygnięcia kwestii uprawnienia A do występowania w spornej sprawie w charakterze strony. Na skutek skargi kasacyjnej A Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 lutego 2008 r. sygn. akt II FSK 1607/06 uchylił powyższy wyrok wskazując, że poprzez zawężenie przedmiotu rozstrzygnięcia, do wydania którego zobowiązano Wójta Gminy B., tylko do kwestii uprawnienia A do występowania w charakterze strony, Sąd wkroczył w sferę ocen merytorycznych, wykraczając tym samym poza przedmiot zaskarżenia, jakim jest bezczynność organu. NSA podkreślił, że uwzględniając skargę na bezczynność Sąd powinien był, na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.) zobowiązać organ podatkowy do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie skierowanego do niego żądania, bez przesadzania, że ma to być rozstrzygnięcie w przedmiocie statusu strony. Uchylając wyrok i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, NSA jednocześnie zaznaczył, że nie podważa samej oceny sądu pierwszej instancji co do istnienia bezczynności organu podatkowego – Wójta Gminy B. Wojewódzki Sąd Administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę, zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na skutek wniosków B, złożonych w organie podatkowym, którym jest w niniejszej sprawie Wójt Gminy B., w czerwcu 1997 r. wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1992-1996. Postępowanie powyższe toczy się do chwili obecnej, gdyż – jak wynika z oświadczenia pełnomocnika strony skarżącej, złożonego na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2008 r. – nie wydano dotychczas orzeczenia w tym przedmiocie. Kolejne bowiem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji były uchylane przez organ odwoławczy (ostatnio – decyzjami z dnia [...]). Od listopada 2004 r. postępowanie powyższe toczy się z udziałem A S.A., która wówczas powiadomiła organ podatkowy o zmianie strony postępowania. Postępowania nie zakończono także w terminie zakreślonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w postanowieniu z dnia [...], wydanym na skutek uwzględnienia ponaglenia, złożonego przez A S.A. Ten stan rzeczy ocenić trzeba jako zawinioną przez organ pierwszej instancji przewlekłość postępowania podatkowego, będącą skutkiem bezczynności tego organu. Jest rzeczą niewątpliwą, że strona skarżąca wyczerpała wszystkie środki przewidziane w prawie, aby usunąć stan bezczynności. Złożyła bowiem ponaglenie do organu wyższego stopnia, skuteczne w tym sensie, że organ uznał je za uzasadnione i zakreślił Wójtowi Gminy B. dwumiesięczny termin do zakończenia postępowania w tej sprawie. Jednocześnie trzeba wskazać, że skarżąca w sposób czynny uczestniczyła w postępowaniu i, w jej odczuciu, przedstawiła wszystkie posiadane dokumenty, wykazujące je uprawnienie do wstąpienia do sprawy w miejsce wnioskodawcy, jako jego następca prawny. W tym kontekście nieuzasadnione jest oczekiwanie przez organ podatkowy na dalsze "wykazywanie" przez stronę skarżącą jej prawa do występowania w sprawie nadpłaty w charakterze strony. Nie przesądzając zatem sposobu zakończenia postępowania Sąd ocenił, że aktualny stan sprawy w sensie dowodowym nie wymaga żadnych czynności procesowych, a jedynie – podjęcia rozstrzygnięcia kończącego fazę postępowania przed organem pierwszej instancji. Z tego też względu Sąd zakreślił organowi termin stosunkowo krótki, ale realny i nieodzowny – wobec tak długotrwałego niezałatwienia sprawy i niewykonania postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nie ma potrzeby szerzej uzasadniać, że stwierdzony przez Sąd stan bezczynności winien być usunięty z możliwie najkrótszym terminie. Powyższe orzeczenie Sąd wydał na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a w oparciu o art. 200 zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania, na które składa się: wpis sądowy, koszty zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.