II OSK 1489/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 21 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 243/08 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi: I. K. i innych na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 243/08 odrzucił skargę I. K. i innych na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] odmawiające stronie skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu ma charakter aktu procesowego, a zatem nie należy do kategorii postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty. W ocenie Sądu postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie może być kwalifikowane jako postanowienie kończące postępowanie w sprawie, bowiem w konsekwencji odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy jest zobowiązany do podjęcia postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dopiero postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. kończy postępowanie w sprawie i służy na nie skarga do sądu administracyjnego. W związku z powyższym Sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.). Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną złożył I. K. (jeden ze skarżących), wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania - art. 3 § 2 pkt 2, art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., a w konsekwencji art. 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 175 ust. 1, art. 176 ust. 1 oraz 184 Konstytucji RP. W uzasadnieniu podkreślono, iż naruszenie wyżej wymienionych przepisów nastąpiło poprzez przyjęcie, że na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Należy zwłaszcza podkreślić, iż nie są zasadne zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 175 ust. 1, art. 176 ust. 1 oraz 184 Konstytucji RP. W szczególności nie jest zrozumiały zarzut naruszenia art. 1 p.p.s.a. stanowiącego, że prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których przepisy te stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Zaskarżone rozpoznawaną skargą kasacyjną postanowienie zostało bowiem wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a Sąd I-instancji nie stosował tych unormowań w innych sprawach niż sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej, czy też sprawy, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Nie jest też trafny zarzut naruszenia art. 2 powołanej p.p.s.a., ponieważ mimo, że Sąd I-instancji odrzucił skargę, to jednak nie twierdził, iż do jej rozpoznania powołane są inne sądy niż sądy administracyjne. Zasadne są natomiast zarzuty naruszenia art. 3 § 2 pkt 2 i art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Stosownie do regulacji art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, zaś w myśl art. 3 § 2 pkt 2 kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W doktrynie prezentowane jest stanowisko, że postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania mieszczą się grupie postanowień "kończących postępowanie" w rozumieniu powyższego przepisu. Zauważa się nadto, że takie postanowienia mają istotne znaczenie dla dalszego biegu postępowania w sprawie, bowiem uniemożliwiają one uruchomienie toku instancji w stosunku do określonej decyzji i powodują, że uzyskuje ona przymiot ostateczności (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2005, s. 57). W świetle powyższego uznać należy, że takim postanowieniem jest również postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wydane na podstawie art. 59 § 2 k.p.a., gdyż pozbawia ono stronę możliwości zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji. Na postanowienie to nie przysługuje wprawdzie zażalenie, jednakże jako postanowienie kończące postępowanie, stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a, podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela prezentowany w doktrynie pogląd, że postanowienia odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia zamykają postępowanie. Od takich postanowień, jako zamykających postępowanie, służy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 341). Poglądy powyższe zostały również wielokrotnie podkreślone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. postanowienie NSA z 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 860/08, niepublikowane oraz postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 412/07, niepublikowane). Tym samym należy uznać, że Sąd pierwszej instancji wadliwie zastosował przepis art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w myśl którego Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Naruszenie powyższego przepisu niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd nie orzekł, ponieważ o zwrocie kosztów, stosownie do przepisu art. 209 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200) oraz w orzeczeniu o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu pierwszej instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi, poniesione przez skarżącego koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi, podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz skarżącego od organu w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 p.p.s.a. Natomiast o zwrocie kosztów sądowych, które zostały uiszczone a nie są kosztami należnymi, orzeka z urzędu, na podstawie art. 225 p.p.s.a., sąd pierwszej instancji.