I GZ 191/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 9 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. S.A. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 czerwca 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 204/08 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skarg R. P. S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 10 czerwca 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 204/08 odmówił skarżącej R. P. S.A. w K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd zwrócił uwagę, iż pełnomocnik skarżącej spółki w dniu 29 kwietnia 2008 r. wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku zapadłego w niniejszej sprawie. Jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 25 kwietnia 2008 r., po zamknięciu rozprawy Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczyć go na dzień 30 kwietnia 2008 r. Zgodnie z tym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w dniu 30 kwietnia 2008 r. ogłosił wyrok w niniejszej sprawie. Jednocześnie postanowieniem z dnia 10 czerwca 2008 r. Sąd ten, po rozpatrzeniu złożonego w dniu 29 kwietnia 2008 r. wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku, gdyż został on złożony jeszcze przed ogłoszeniem wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia. Sąd wywiódł, że w dniu 21 maja 2008 r. skarżąca spółka złożyła w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jednocześnie dopełniając czynności, której uchybiła, tj. wnosząc o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca podniosła, że uchybiła terminowi bez własnej winy, w konsekwencji przyjęcia jednej z możliwych interpretacji normy zawartej w art. 141 § 1 p.p.s.a., bowiem z treści art. 141 § 2 p.p.s.a. nie wynika, aby pierwszym dniem terminu, w którym ustawa dopuszcza złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku był dzień jego ogłoszenia. Sąd I instancji oceniając wniosek skarżącej, odwołał się do uregulowań zawartych w art. 86 § 1 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) − dalej p.p.s.a. i podkreślił, że uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. W konsekwencji Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała takich okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Zdaniem Sądu nie można przyjąć, że dokonana przez spółkę interpretacja treści art. 141 § 2 p.p.s.a. − niemająca oparcia w omawianym przepisie − stanowi okoliczność uprawdopodobniającą brak winy. Sąd podkreślił też, że nieznajomość prawa nie może uzasadniać przywrócenia uchybionego terminu. Zdaniem Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu oraz nie przedstawiła żadnych okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż złożyła dwukrotnie wnioski o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jeden w dniu 29 kwietnia 2008 r., kierując się wykładnią art. 141 § 2 p.p.s.a., oraz drugi w dniu 21 maja 2008 r., kierując się argumentacją Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazaną w innych orzeczeniach w analogicznych sprawach spółki, zgodnie z którą brak jest możliwości złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku przed dniem ogłoszenia wyroku. Podniosła, że Sąd rozstrzygnął o wniosku złożonym w dniu 21 maja 2008 r., złożonym po upływie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, co jest okolicznością bezsporną, zarzucając, iż Sąd pominął te okoliczności, które stały się przyczyną ponownego złożenia tego wniosku. Skarżąca wywiodła, iż w całości podtrzymuje argumentację zaprezentowaną we wniosku o przywrócenie terminu, a dotyczącą "przedwczesnego" zdaniem Sądu I instancji terminu wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku. Ponadto zarzuciła, iż w dniu 29 kwietnia 2008 r. nie było jej znane stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. w kwestii interpretacji przepisu art. 141 § 2 p.p.s.a., a posługiwanie się przez ten Sąd odmienną interpretacją przepisów, o czym skarżąca nie wiedziała, stanowi okoliczność faktyczną, niezależną od skarżącej, która jej zdaniem dowodzi braku winy w jej postępowaniu. O braku winy świadczy również według skarżącej okoliczność, iż jak tylko powzięła informację o stanowisku Sądu I instancji w zakresie interpretacji rzeczowego przepisu, to jeszcze tego samego dnia złożyła ponownie wniosek o uzasadnienie wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowo przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonym postanowieniem był wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej w postaci złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, złożony w dniu 21 maja 2008 r., wraz z którym skarżąca dopełniła tej czynności. Należy bowiem zwrócić uwagę, że o wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, złożonym przez pełnomocnika skarżącej, będącego radcą prawnym, w dniu 29 kwietnia 2008 r., rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 10 czerwca 2008 r. Zażalenie skarżącej na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2008 r. (sygn. akt I GZ 192/08), w którym prawomocnie rozstrzygnięto, iż zgłoszenie żądania sporządzenia uzasadnienia wyroku przed jego wydaniem nie rodzi skutków prawnych i jako takie nie może być potraktowane jako wniosek, o którym mowa w art. 141 § 2 p.p.s.a. Jest to bowiem żądanie przedwczesne. Taki stan faktyczny ukształtowany w niniejszej sprawie oznacza, iż nie mamy do czynienia z sytuacją, gdy wniosek o przywrócenie terminu złożony w dniu 21 maja 2008 r. odnosi się do czynności procesowej dokonanej przez pełnomocnika skarżącej w dniu 29 kwietnia 2008 r. Należy bowiem zauważyć, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu uwarunkowane jest przede wszystkim tym, by termin do podjęcia czynności procesowej upłynął. Dopiero bowiem wówczas czynność taka staje się bezskuteczna (art. 85 p.p.s.a.). Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy (art. 88 p.p.s.a.). Bezsporną w sprawie okolicznością jest to, że wyrok w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny ogłosił w dniu 30 kwietnia 2008 r. Zatem termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 141 § 2 p.p.s.a. rozpoczął bieg od momentu ogłoszenia wyroku i upłynął z dniem 7 maja 2008 r. Skarżąca wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z tymże wnioskiem złożyła w dniu 21 maja 2008 r. W uzasadnieniu tego wniosku podała, że z innych postanowień Sądu doręczonych jej 16 maja 2008 r. dowiedziała się, że wniosek złożony przed wydaniem przez Sąd wyroku jest przedwczesny. Skoro skarżąca jako przyczynę uchybienia terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku podała "odmienną interpretację normy zawartej w art. 141 § 1 p.p.s.a.", to wskazane przez skarżącą okoliczności o uzyskaniu wiedzy na ten temat mogły być jedynie potraktowane przez Sąd I instancji jako okoliczności uprawdopodabniające zachowanie terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. do dokonania czynności, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Aczkolwiek Sąd I instancji w motywach zaskarżonego orzeczenia w sposób stanowczy powyższego nie wyartykułował, to okoliczności te wynikają z uzasadnienia wniosku skarżącej z dnia 21 maja 2008 r., jak i pośrednio z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w którym Sąd odwołał się do uregulowań zawartych w art. 87 § 1 p.p.s.a. Okoliczności te nie mogą być jednocześnie, jak to sugeruje skarżąca w zażaleniu, uznane za uzasadniające uprawdopodobnienie braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Przywołany przepis stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie (o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonanie oceny wystąpienia tej przesłanki musi nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności jakiej można i należy wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Jeżeli przy dokonywaniu określonych czynności procesowych strona korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, to przy tej ocenie również należy uwzględnić obiektywny miernik należytej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnego pełnomocnika procesowego dbającego należycie o interesy mocodawcy. Uwzględniając te przesłanki, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podnoszone przez skarżącą na uprawdopodobnienie braku winy okoliczności, iż ustawodawca w art. 141 § 2 p.p.s.a. nie wskazał najwcześniejszego momentu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a zatem że skarżąca przyjmując jedną z możliwych w jej ocenie interpretacji tego przepisu złożyła tenże wniosek przed momentem ogłoszenia wyroku, a także i te, iż w dniu zgłoszenia tego wniosku, tj. 29 kwietnia 2008 r., nie było jej znane stanowisko Sądu I instancji w tym przedmiocie, a ponadto że składała kilkadziesiąt skarg w identycznych stanach faktycznych i prawnych, co skłaniało składy Sądu do wypracowania jednolitego stanowiska i orzecznictwa, a tym samym powodowało odroczenie ogłoszenia wyroku, nie mogą być oceniane jako uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 86 p.p.s.a. Jak trafnie podkreślił Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonywujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W szczególności nie może być uznana za uprawdopodabniającą okoliczność związana z odmienną interpretacją treści art. 141 § 2 p.p.s.a. Pomijając już fakt, że interpretacja art. 141 § 2 p.p.s.a. przedstawiona przez skarżącą zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w uzasadnieniu zażalenia jest błędna (por. post. NSA z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt I GZ 192/08 wydane w niniejszej sprawie, a doręczone skarżącej w dniu 25.08.2008 r. - karta akt sąd. 202), to trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, iż nieznajomość prawa nie może uzasadniać przywrócenia uchybionego terminu. W przedmiotowej sprawie należało także wziąć pod uwagę i to, że w zawiadomieniu o terminie rozprawy doręczonym skarżącej spółce zawarto pouczenie, iż uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, a złożenie wniosku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną (karta 95 akt). Nadto zawiadomienie o terminie rozprawy wysłano oczywiście do pełnomocnika skarżącej. Wymaga także podkreślenia, że skarżąca spółka na etapie wyznaczania rozprawy sądowej, terminu tej rozprawy, jak i w dacie ogłoszenia wyroku była reprezentowana przez dwóch pełnomocników, będących radcami prawnymi (k. 86−87 i 125 akt). Zresztą wniosek z dnia 29 kwietnia 2008 r. został złożony w imieniu spółki przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego (karta 136). Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca cofnęła pełnomocnikom pełnomocnictwo procesowe w tej sprawie w okresie od dnia wydania wyroku do dnia złożenia w dniu 21 maja 2008 r. wniosku o przywrócenie terminu. Skarżąca nie podnosiła okoliczności, które wskazywałyby, iż po stronie pełnomocników zaistniały takie przeszkody nie do przezwyciężenia, które uniemożliwiły im uzyskanie informacji o odroczeniu ogłoszenia wyroku, treści wyroku. W sytuacji, gdy w okresie tym skarżąca miała możliwość korzystania z profesjonalnych pełnomocników trudno uznać, że nie mogła zdobyć wiedzy o prawidłowości podejmowania czynności związanych ze złożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.