III SA/Wa 1531/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Krystyna Chustecka (spr.), Sędziowie asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa P. Spółka z o.o. w K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od stycznia 1999 r. do grudnia 2000 r. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej – dalej "Minister" utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - dalej "Prezes PFRON" z dnia [...] października 2005 r. nr [...] określającą Przedsiębiorstwu P. w K. Spółka z o.o., wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od stycznia 1999 r. do grudnia 2000 r. w kwocie 100.310,40 zł., w tym zaległość za wskazany powyżej okres w kwocie 79.028,33 zł oraz odsetki w wysokości 112.348,02 zł. Uzasadniając podjętą decyzję organ odwoławczy wskazał, że obowiązek wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, dalej "PFRON" jest obowiązkiem ustawowym wynikającym z art. 21 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm. - dalej "ustawa o rehabilitacji"). Oceniając zarzuty skarżącej dotyczące statusu jej oddziałów, które w postępowaniu administracyjnym nie zostały uznane za pracodawcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. 1998 r. Nr 21 poz. 94), co umożliwiałoby im samodzielne wnoszenie wpłat na PFRON, Minister powołując się na postanowienia uchwały Rady Nadzorczej zatwierdzającej obowiązujący od 1 października 1994 na czas nieokreślony regulamin organizacyjny Przedsiębiorstwu P. w K. Spółka z o.o. stwierdził, że w sprawach wynikających ze stosunku pracy przedsiębiorstwo działa jednoosobowo przez Prezesa, który ustanawia dyrektorów zakładów spółki pełnomocnikami w zakresie ograniczonym według ustaleń w załączonym wzorze "pełnomocnictwo dyrektora zakładu". Dyrektor Zakładu podlega Prezesowi spółki, kieruje zespołem pracowników według schematu organizacyjnego i posiada uprawnienia wynikające z pełnomocnictwa nadanego przez zarząd spółki. W zakresie zatrudnienia i płac Dyrektor podejmuje decyzje w sprawach osobowych wszystkich pracowników zakładu, przyjmuje do pracy i zwalnia, przyznaje wynagrodzenia, czyniąc to jednak na podstawie i w ramach udzielonego mu pełnomocnictwa. Jednostka organizacyjna, której kierownik przyjmuje i zwalnia pracowników wyłącznie na podstawie upoważnienia, nie może zostać uznana za pracodawcę, ponieważ stosownie do art. 3 kodeksu pracy pracodawcą jest jednostka organizacyjna uprawniona do samodzielnego zatrudniania pracowników. W konsekwencji Minister stwierdził, że obowiązek wnoszenia wpłat na PFRON ciążył na spółce jako pracodawcy, a nie na oddziałach. Odnosząc się do zarzutów strony w zakresie braku podstaw do obciążenia jej kosztami odsetek za zwłokę, organ drugiej instancji odwołał się do przepisów art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. - dalej "Ordynacja"). Stwierdził również, że w rozpoznawanej sprawie strona została skutecznie powiadomiona o zajęciu rachunku bankowego oraz o wystawieniu tytułu wykonawczego. W konsekwencji zaległość za okres od stycznia 1999 r. do grudnia 2000 r. nie uległa przedawnieniu, ponieważ zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony przerwało bieg terminu przedawnienia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka zarzuciła naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego - art. 3 i art. 31 Kodeksu pracy w związku z art. 49 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez dowolne przyjęcie, iż oddziały skarżącej spółki nie spełniają warunków określonych w definicji pracodawcy i w związku z tym przyjęcie za podstawę działania przepisów o obowiązkach miesięcznych wpłat na PFRON przez spółkę jako osobę prawną z pominięciem jej oddziałów zatrudniających bezpośrednio i samodzielnie pracowników. 2) przepisów Ordynacji podatkowej: – art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4 i art. 207 przez dowolne uznanie, iż zobowiązanie podatkowe powstało w stosunku do spółki na szczeblu centralnym jako pracodawcy, a nie do oddziałów spółki, jako jednostek organizacyjnych korzystających z prawa samodzielnego zatrudniania pracowników, – art. 225 w związku z art. 59 Ordynacji - przez wydanie tytułu wykonawczego dla pozoru celem przerwania biegu terminów przedawnienia, – art. 54 § 1 i pkt 3 Ordynacji – przez odstępstwo od zasady wyrażonej w tym przepisie, iż po upływie terminu do rozpatrzenia odwołania do dnia doręczenia stronie decyzji organu odwoławczego nie istnieje możliwość naliczania odsetek za zwłokę, – art. 68 w związku z art. 21 § 1 i art. 70 § 1 i § 4 Ordynacji - przez dowolne uznanie, iż zobowiązanie podatkowe za okres od stycznia do października 1999 r. nie uległo przedawnieniu mimo upływu 5-ciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstało zobowiązanie podatkowe, a postępowanie podatkowe nie podlegało umorzeniu na podstawie art. 108 Ordynacji, 3) przepisu art. 110 kodeksu postępowania administracyjnego przez pominięcie zasady związania organu decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. mocą, której Minister uchylając poprzednio zaskarżoną decyzję Prezesa PFRON z dnia [...] sierpnia 2004 r. uznał, iż zobowiązanie podatkowe za okres od stycznia do listopada 1999 r. uległo przedawnieniu, 4) nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności przyjętych za podstawę wydania decyzji, a w szczególności błędne i niezgodne z wynikami kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej ustalenie należnych wpłat za poszczególne miesiące roku 1999 i roku 2000. Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania oraz stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd zauważa, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia, np. przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) lub c) p.ps.a.). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych przepisów, Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Orzeczeniem tym Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezesa PFRON określające wysokość zobowiązania skarżącego z tytułu wpłat na PFRON za okres od stycznia 1999 r. do grudnia 2000 r. Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji z 1997 r. w brzmieniu obowiązującym w roku 1999 oraz w roku 2000, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy zobowiązany był, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na PFRON, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65 % przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Na podstawie ust. 2 tego przepisu, z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni byli pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%. Przedmiotem sporu między stronami jest interpretacja powołanego przepisu, odwołująca się do pojęcia "pracodawcy" jako podmiotu zobowiązanego do wpłat na PFRON. Odmienna interpretacja przez strony powołanego pojęcia doprowadziła do stwierdzenia przez Prezesa PFRON, że skarżąca nie wywiązała się w badanym okresie z obowiązków wynikających z art. 21 ustawy do rehabilitacji. W opinii skarżącej pracodawcami są Oddziały Spółki pod firmą Przedsiębiorstwu P. w K. Spółka z o.o., które bezpośrednio i samodzielnie zatrudniają pracowników. W ocenie Sądu powyższe stanowisko strony skarżącej nie jest trafne. Pojęcie pracodawcy zostało określone przepisem art. 3 kodeksu pracy, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie zawiera własnej definicji pracodawcy, tym samym stosuje się do niej art. 3 kodeksu pracy, zgodnie z którym pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. W przypadku złożonych jednostek organizacyjnych, o prawie do zatrudniania pracowników decydują przepisy wewnętrzne. Jeżeli chodzi o skarżącą, to zasady zatrudniania pracowników zostały określone w ust. V pkt 2 Regulaminu Organizacyjnego. Zgodnie z jego treścią w sprawach wynikających ze stosunku pracy przedsiębiorstwo działa jednoosobowo przez Prezesa, który stosownie do ust. V pkt 3 Regulaminu Organizacyjnego ustanawia dyrektorów zakładów spółki pełnomocnikami w zakresie ograniczonym wg ustaleń w załączonym do regulaminu wzorze "pełnomocnictwo dyrektora zakładu". Dyrektorzy zakładów podlegają Prezesowi spółki, kierują zespołami pracowników wg schematu organizacyjnego i posiadają uprawnienia w zakresie określonym w pełnomocnictwie nadanym przez zarząd spółki. Na podstawie i w ramach tego pełnomocnictwa dyrektorzy zakładów podejmują decyzje w sprawach osobowych wszystkich pracowników zakładu, między innymi przyjmują i zwalniają z pracy, ustalają wynagrodzenie za pracę. Przyjęcie przez skarżącą takich regulacji przesądza o tym, że pracodawcą w rozumieniu art. 3 kodeksu pracy jest spółka jako całość, a nie jej poszczególne jednostki organizacyjne. W konsekwencji bezzasadny jest zarzut naruszenia przez organy administracji również art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4 oraz art. 207 Ordynacji przez uznanie, iż zobowiązanie podatkowe powstało w stosunku do spółki na szczeblu centralnym jako pracodawcy, a nie do oddziałów spółki, jako jednostek organizacyjnych korzystających z prawa samodzielnego zatrudniania pracowników. Przypomnieć bowiem należy, że na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 23, art. 31 ust. 3 pkt 1 i art. 33 ust. 4a, 7 i 7a, stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem art. 49a i 49b, przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 21 § 1 pkt 2, art. 68 oraz art. 70 § 1 Ordynacji, stwierdzić należy, że jest on bezzasadny. Przede wszystkim powołane w skardze przepisy art. 21 § 1 pkt 2 oraz art. 68 Ordynacji nie miały w niniejszej sprawie zastosowania, a więc nie mogło też dojść do ich naruszenia przez organy orzekające. Ze względu na powyższe, brak jest również podstaw do uznania, iż organy naruszyły art. 110 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu oczywiście bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 70 § 1 Ordynacji. Stosownie do powołanego przepisu zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie naruszyły powołanego przepisu, ponieważ skutecznie wystawiły i doręczyły skarżącej w dniu 11 października 2004 r. tytuł wykonawczy z dnia [...] października 2004 r. oraz powiadomiły o dokonaniu czynności egzekucyjnej (zajęcie rachunku bankowego) przed upływem terminu przedawnienia. W konsekwencji decyzja Prezesa PFRON z dnia [...] października 2005 r. wydana została przez upływem terminy przedawnienia. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 54 § 1 pkt 3 Ordynacji, stwierdzić należy, iż na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Z powołanego przepisu, jednoznacznie wynika, iż w decyzji wydanej na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji organ jest zobowiązany określić jedynie wysokość zobowiązania podatkowego. Dlatego stwierdzić można, że podatnik nie jest związany wysokością odsetek określonych w zaskarżonej decyzji, bowiem wyliczenie ich nie stanowi wykonania przepisów ustawy i ma charakter informacyjny. Zauważyć zależy, że podatnik uiszczając zaległe zobowiązanie podatkowe, jest równocześnie zobowiązany samodzielnie wyliczyć i zapłacić należne odsetki za zwłokę, mając na uwadze przepisy ustawy określające zasady naliczania odsetek, w tym również treść przepisu art. 54 Ordynacji, który określa przypadki nienaliczania odsetek za zwłokę. Oceniając zarzut naruszenia art. 225 w związku z art. 59 Ordynacji zauważyć należy, że art. 59 określa sposoby wygasania zobowiązań podatkowych, a stosownie do art. 225, w sytuacji gdy odwołanie nie zostanie rozpatrzone w terminie określonym w art. 139 § 3 (tj. nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy – dopisane przez Sąd), a decyzja do tego czasu nie została wykonana, jej wykonanie ulega wstrzymaniu z mocy prawa w granicach określonych w odwołaniu – do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego. Stwierdzić należy, że co do zasady wniesienie odwołania od decyzji nie wstrzymuje jej wykonania. W niniejszej sprawie Prezes PFRON wydał decyzję w dniu [...] sierpnia 2004 r., a tytuł wykonawczy został wystawiony w dniu [...] października 2004 r., tj. przed upływem dwóch miesięcy od dnia wydania decyzji w pierwszej instancji. W ocenie Sądu w postępowaniu podjęte zostały wszelkie działania niezbędne w celu dokładnego stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i nie naruszono zasad postępowania. Ze względu na powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.