III SA/Wa 342/08

WyrokWSA w Warszawie2008-05-07

Skład orzekający: Krystyna Kleiber, Sylwester Golec, Alojzy Skrodzki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy usługi świadczone przez stowarzyszenie na rzecz jego członków, polegające na przyjmowaniu i przekazywaniu drogą radiową zleceń przewozu taksówkowego, finansowane ze składek członkowskich, podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a jeśli tak, to czy mogą korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w związku z poz. 10 załącznika nr 4 do tej ustawy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że usługi świadczone przez stowarzyszenie na rzecz jego członków, polegające na przyjmowaniu i przekazywaniu zleceń przewozu taksówkowego drogą radiową, finansowane ze składek członkowskich, są związane z celami statutowymi stowarzyszenia i nie stanowią odpłatnego świadczenia w rozumieniu przepisów o VAT. Nawet jeśli uznać składki członkowskie za częściową odpłatność, usługi te powinny korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w związku z poz. 10 załącznika nr 4 do tej ustawy, gdyż stowarzyszenie jest organizacją niedochodową świadczącą usługi na rzecz swoich członków, a klasyfikacja statystyczna PKWiU nie może zawężać zakresu tego zwolnienia.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie K. wniosło o interpretację indywidualną dotyczącą opodatkowania podatkiem VAT usług świadczonych na rzecz swoich członków – taksówkarzy. Usługi te polegały na przyjmowaniu zleceń od klientów i przekazywaniu ich drogą radiową członkom. Stowarzyszenie argumentowało, że są to usługi nieodpłatne, mieszczące się w celach statutowych i finansowane ze składek członkowskich, a zatem niepodlegające VAT. Minister Finansów uznał stanowisko stowarzyszenia za nieprawidłowe, twierdząc, że składki członkowskie stanowią odpłatność za świadczone usługi, a klasyfikacja PKWiU usług (63.21.25-00) wyklucza zastosowanie zwolnienia. Sąd administracyjny uchylił interpretację Ministra Finansów.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów, stwierdzono, że interpretacja nie może być wykonana, i zasądzono od Ministra Finansów na rzecz Stowarzyszenia K. kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2008 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia K. w C. na pisemną interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz Stowarzyszenia K. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną indywidualną interpretacją przepisów prawa podatkowego, wydaną na podstawie art. 14b § 1 i 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), powoływanej w dalszej części jako "O.p." Minister Finansów stwierdził, iż stanowisko Stowarzyszenia K. – zwanego w dalszej części "skarżącym" – zawarte we wniosku z 11 lipca 2007 r. dotyczącej opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności świadczonych przez stowarzyszenie na rzecz jego członków, jest nieprawidłowe. Zwracając się z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji prawa podatkowego skarżąca wskazała, iż Stowarzyszenie K. jest samorządną organizacją społeczno-zawodową członków wykonujących działalność taksówkową w zakresie przewozu osób i bagażu działającą w oparciu o uchwalony Statut. Stowarzyszenie wpisane jest do Krajowego Rejestru Sądowego. Podstawą prawną działania Stowarzyszenia jest ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). Stowarzyszenie nie jest korporacją taksówkową, a jedynie zrzeszeniem członków – przedsiębiorców działających zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. Prawo o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). Zadaniem Stowarzyszenia jest pomoc w organizacji pracy zawodowej kierowców taksówek należących do Stowarzyszenia. W celu wykonania tego zadania stowarzyszenie zapewnia: * przekazywanie informacji o zapotrzebowaniu na usługę, * gromadzenie funduszy uzyskiwanych w szczególności ze składek członkowskich do finansowania tego zadania, * wszelką inną działalność mającą na celu pomoc w wykonaniu zadania Stowarzyszenia zgodną z przepisami prawa, * propagowanie działalności Stowarzyszenia w środkach masowego przekazu i innej reklamie, * prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie handlu, usług i reklamy w celu pozyskania środków na cele statutowe. Zrzeszanie członków następuje na zasadzie całkowitej dobrowolności, natomiast finansowanie działalności statutowej Stowarzyszenia pokrywane jest ze składek członkowskich. Zobowiązanie wobec członków wynika wprost z ustawy o stowarzyszeniach oraz ze statutu Stowarzyszenia. W ramach prowadzonej działalności Stowarzyszenie posiada zorganizowaną sieć radiową, poprzez którą drogą radiową przekazywane są zlecenia kierowcom-członkom Stowarzyszenia. Zlecenia te są przyjmowane drogą telefoniczną przez pracowników Stowarzyszenia. W ten sposób realizowane są umowy zawarte przez Stowarzyszenie w imieniu członków, dotyczące przewozów taksówkowych. Działalność Stowarzyszenia prowadzona jest na zasadzie "non-profit", bez prowizji, nie przynosi żadnych korzyści i jest adresowana tylko do członków Stowarzyszenia, jako forma realizacji zadań statutowych stowarzyszenia. Jest to więc bezpłatne świadczenie na rzecz członków Stowarzyszenia zgodnie ze statutem, polegające na przekazywaniu informacji o zapotrzebowaniu na usługę. Członkowie Stowarzyszenia wnoszą na jego rzecz składki z tytułu członkostwa na podstawie statutu i obowiązujących przepisów dotyczących stowarzyszeń. Zgodnie ze stanowiskiem Urzędu Statystycznego w Łodzi Ośrodek Interpretacji Standardów Klasyfikacyjnych, świadczenie przez Stowarzyszenie usług na rzecz członków klasyfikowane jest w grupowaniu PKWiU 63.21.25-00 "Usługi wspomagające transport drogowy pozostałe, gdzie indziej niesklasyfikowane". Tak przedstawiając stan faktyczny skarżący zwrócił się do organu podatkowego z zapytaniem, czy bezpłatne świadczenie przez Stowarzyszenie na rzecz członków - taksówkarzy usług organizowania i przekazywania informacji o zapotrzebowaniu na zlecenia nie podlega opodatkowaniu podatkiem od i usług zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 ze. zm.), zwanej dalej "u.p.t.u.", a co za tym idzie czy można uznać wpłaty składek członkowskich, dokonywane przez kierowców zrzeszonych w Stowarzyszeniu, przeznaczone na prowadzenie działalności statutowej, za nie podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 2 w/w ustawy? Przedstawiając własne stanowisko, zdaniem skarżącego w świetle art. 8 ust. 2 u.p.t.u., z uwagi na bezpłatny charakter ww. usługi świadczonej wyłącznie na rzecz członków Stowarzyszenia, nie podlega ona opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, natomiast składki wpłacone przez członków Stowarzyszenia podlegają zwolnieniu od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. oraz poz. 10 załącznika nr 4 do tej ustawy. Następnie Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z [...] października 2007 r. uznał w/w stanowisko skarżącego za nieprawidłowe. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż wykonywane przez niego czynności to "bezpłatne świadczenie na rzecz członków Stowarzyszenia". Ze stanu faktycznego przedstawionego w sprawie wynika bowiem, iż finansowanie działalności statutowej Stowarzyszenia pokrywane jest ze składek członkowskich. Skoro zatem składki przeznaczane są na pokrycie kosztów realizacji usług przyjmowania informacji o zapotrzebowaniu na usługę transportową to zostaje spełniona przesłanka odpłatności. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.t.u. usługa taka podlega więc opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Dalej organ zwrócił uwagę, iż świadczone przez Stowarzyszenie usługi w zakresie przyjmowania od klientów zleceń i przekazywania ich drogą radiową poszczególnym kierowcom (członkom Stowarzyszenia) nie mogą korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1, w związku z poz. 10 załącznika nr 4 do ustawy. Z cytowanego wyżej przepisu wynika bowiem, iż czynności realizowane przez organizacje członkowskie korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług wyłącznie pod warunkiem, że mieszczą się w zakresie działalności statutowej oraz są czynnościami polegającymi na świadczeniu usług zaliczanych wyłącznie do grupowania PKWiU 91, które nie są odrębnie klasyfikowane w innym grupowaniu PKWiU. W przedmiotowej sytuacji natomiast czynności wykonywane przez Stowarzyszenie sklasyfikowane są w innym grupowaniu statystycznym (PKWiU 63.21.25-00), niż grupowanie objęte przez ustawodawcę tym zwolnieniem (PKWiU 91). Tym samym usługi w zakresie przyjmowania od klientów telefonicznych zleceń przewozu i przekazywanie ich drogą radiową poszczególnym kierowcom - taksówkarzom, mieszczące się w grupowaniu PKWiU 63.21.25-00, opodatkowane są 22% stawką podatku od towarów i usług, zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy. W ocenie organu, składka członkowska wynika z faktu przystąpienia do Stowarzyszenia i jest jedynie związana z pozostawaniem jego członkiem. Nie może natomiast być kwalifikowana jako składka członkowska opłata za przyszłe korzystanie z konkretnej rzeczy. Zatem w przypadku, gdy składki członkowskie są odpłatnością za dostawę towarów lub usługi świadczone przez Stowarzyszenie na rzecz jego członków podlegają one opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż stanowią wówczas opłatę za korzystanie z konkretnej rzeczy. Jeżeli natomiast taki bezpośredni związek nie istnieje a składki członkowskie przeznaczone są na potrzeby związane z utrzymaniem samego Stowarzyszenia, z jego bieżącą działalnością i realizowaniem jego celów statutowych - wówczas nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Kolejno organ podniósł, iż w przedmiotowej sytuacji składkę członkowską wpłaconą przez kierowców na rzecz Stowarzyszenia potraktować należy jako zapłatę za określone świadczenie (usługę). Istnieje bowiem bezpośredni związek pomiędzy wpłacaną składką a otrzymywanym świadczeniem (przekazaniem zlecenia przewozu), które przynosi bezpośrednie korzyści otrzymującemu je członkowi Stowarzyszenia. Zatem składki członkowskie dotyczących wydatków przeznaczonych na realizację na rzecz członków usług przyjmowania i rozdzielania informacji o zapotrzebowaniu na usługę transportową podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Bowiem w części, w której wpłacane składki członkowskie dotyczą świadczonych przez Stowarzyszenie usług sklasyfikowanych w grupowaniu PKWiU 63.21.25-00 "Usługi wspomagające transport drogowy pozostałe, gdzie indziej niesklasyfikowane" mamy do czynienia z zapłatą za świadczone usługi, co skutkuje koniecznością opodatkowania tych składek podatkiem od towarów i usług. Bez znaczenia w tej sprawie pozostaje podnoszony we wniosku fakt, iż członek Stowarzyszenia musi płacić składkę członkowską niezależnie od tego, czy korzysta z usług centrali wzywania radio-taxi, czy też nie (np. w przypadku takich zdarzeń, jak wyjazd, urlop, lub awaria samochodu, w czasie których nie wykonuje swojej pracy). Reasumując organ podkreślił, iż składka członkowska jest zwolniona od podatku od towarów i usług w takiej części, w jakiej jest związana ze świadczeniem usług, o których mowa w poz. 10 załącznika nr 4 do cyt. ustawy tj. usług świadczonych przez organizacje członkowskie, gdzie indziej niesklasyfikowanych (wyłącznie statutowych) zaliczanych do PKWiU 91. Natomiast w części, w której składka jest związana z wykonywaniem usług, niebędących celem statutowym Stowarzyszenia, podlegających odrębnej klasyfikacji wg PKWiU (w przedmiotowej sprawie PKWiU 63.21.25) i opodatkowanych podatkiem od towarów i usług - podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wg stawki 22%, gdyż jest wówczas w tej części traktowana jako zapłata za przyszłe korzystanie z konkretnej rzeczy. Pismem z dnia [...] października 2007 r. skarżący wezwał Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając błędną wykładnię art. 5 ust. 1 w związku z art. 8 u.p.t.u. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] grudnia 2007 r. Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej interpretacji indywidualnej. Podtrzymał argumentację w niej zawartą. W skardze z 10 stycznia 2008 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając jej naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. poprzez zastosowanie tego przepisu w sprawie, podczas gdy skarżący nie wykonywał i nie wykonuje obecnie odpłatnych usług na rzecz członków stowarzyszenia. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż nie zgadza się z twierdzeniem organu, iż świadczenia skarżącego dotyczące przekazywania jego członkom drogą radiową informacji o potencjalnym kliencie, należą do kategorii czynności niebędących celem statutowym Stowarzyszenia, ponieważ w § 7 i 8 statutu zostały te czynności wymienione. W ocenie skarżącego świadczenie polegające na przekazywaniu drogą radiową informacji o potencjalnym kliencie, mieści się w ramach jego działalności statutowej. Celem założenia stowarzyszenia była i jest poprawa organizacji pracy jego członków, a przekazywanie zleceń drogą radiową jest niewątpliwą realizacją tego statutowego celu. Ponadto skarżący podniósł, iż organ podatkowy nie jest uprawniony do zmiany celów statutowych skarżącego. Kolejno skarżący podniósł, iż realizacja celów statutowych skarżącego nie następuje poprzez wykonywanie odpłatnych czynności statutowych na rzecz jego członków. Wynika to z istoty stowarzyszenia, że wykonywanie działalności statutowej jest nieodpłatne, tzn. statut nie może przewidywać, że czynności statutowe będą wykonywane odpłatnie. Dalej skarżący wskazał, iż składka członkowska nie jest w całości ani w żadnej części, ceną za jakąkolwiek usługę świadczoną przez skarżącego na rzecz jego członków. Element odpłatności, w związku ze świadczoną usługą występuje w sytuacji, w której możliwe jest przypisanie danej usłudze konkretnego wynagrodzenia. Pomiędzy płaconą przez członka stowarzyszenia składką członkowską, a świadczeniem stowarzyszenia wykonywanym przez stowarzyszenie w ramach realizowania celów statutowych nie występuje związek świadczący o tym, że składka stanowi wynagrodzenie za świadczenie skarżącego na rzecz członka stowarzyszenia. W tym kontekście nie można mówić o zapłacie przez członka stowarzyszenia za działania statutowe stowarzyszenia. Ponadto skarżący podkreślił, iż zlecenia są przekazywane członkom stowarzyszenia z tytułu ich członkostwa w stowarzyszeniu, a nie z tytułu wnoszenia przez nich składek. Wniesienie składki jest elementem statuującym członkostwo, a dopiero członkostwo uprawnia do otrzymywania zleceń. Następnie skarżący podniósł, iż zakres wykorzystania sieci radiowej nie jest ograniczony tylko do przekazywania informacji o potencjalnych klientach. Działalność Centrali spełnia różne funkcje, przede wszystkim służy do nieodpłatnego wydawania zleceń członkom (adres, czas podstawienia, dane klienta), a także ma za zadanie podnieść poziom bezpieczeństwa członków. Ponadto Centrala zapewnia całodobowy monitoring kierowców będących w pracy i umożliwia członkowi na wezwanie natychmiastowej pomocy w razie wystąpienia zagrożenia. Centrala służy także jako platforma wymiany informacji o natężeniu ruchu, ograniczeniach i wypadkach, które mają wpływ na wykonywanie przez taksówkarzy ich pracy. Organ podatkowy tymczasem zawęził funkcję sieci radiowej jedynie do przekazywania zleceń. Zdaniem skarżącego, bez znaczenia w sprawie jest kwalifikacja statystyczna usług świadczonych przez stowarzyszenie na rzecz jego członków. Spór w swojej istocie dotyczy ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie usługi są świadczone odpłatnie, czy też bez wynagrodzenia. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Zdaniem Sądu, stanowisko Ministra Finansów stwierdzające, że usługi radio taxi świadczone przez Stowarzyszenie na rzecz swoich członków, jest błędne. Stwierdzając to, Sąd miał na uwadze przede wszystkim regulację zawartą w art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u., zgodnie z którą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Natomiast stosownie do postanowień art. 8 ust. 1 tej ustawy przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7. Zatem koniecznym warunkiem opodatkowania usługi jest, aby była ona świadczona odpłatnie. Ażeby z kolei ustalić, czy świadczona przez Stowarzyszenie usługa przyjmowania i przekazywania członkom skarżącego drogą radiową zleceń od klientów jest usługą płatną, opłacaną ze składek członkowskich, a także czy mieści się w celach statutowych skarżącego, niezbędne jest sięgnięcie do przepisów ustawy - Prawo o stowarzyszeniach. W oderwaniu bowiem od regulacji prawnych dotyczących zasad funkcjonowania i finansowania stowarzyszeń nie można dokonać prawidłowej analizy niniejszego problemu. Otóż zgodnie z art. 2 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych (ust. 1). Stowarzyszenie samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności (ust. 2). Stowarzyszenie opiera swoją działalność na pracy społecznej członków; do prowadzenia swych spraw może zatrudniać pracowników (ust. 1). Z przytoczonego przepisu wynikają trzy istotne w rozpoznanej sprawie kwestie, po pierwsze - stowarzyszenie jest zrzeszeniem o celach niezarobkowych, po drugie - samodzielnie określa swoje cele, po trzecie - swoją działalność opiera na pracy społecznej członków, ale do prowadzenia swych spraw może zatrudniać pracowników. Istotne jest też, iż cele i sposoby ich realizacji określa statut stowarzyszenia (art. 10 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy), zaś postanowienia statutu podlegają kontroli sądu rejestrowego (art. 12 i art. 14 ww. ustawy), a to oznacza, że jedynie sąd jest uprawniony do oceny, czy określony w statucie cel jest zgodny z przepisami ustawy - Prawo o stowarzyszeniach i może być realizowany w ramach stowarzyszenia. W statucie skarżącego Stowarzyszenia zostały określone m. in. takie cele jak: przekazywanie informacji o zapotrzebowaniu na usługę. Zatem statut stowarzyszenia przewiduje możliwość świadczenia tego typu usług na rzecz członków stowarzyszenia. Nie powinno budzić wątpliwości, iż sieć radiowa spełniająca takie funkcje stanowi pomoc w wykonywaniu zawodu i sprzyja działalności gospodarczej członków, a podjęcie inicjatywy jej stworzenia stanowi wspieranie organizatorskie pracy zawodowej członków skarżącego Stowarzyszenia. Zatem omawiana usługa jest związana z celami statutowymi skarżącego. Kolejną kwestią wymagającą rozważenia jest, czy zorganizowanie i obsługa sieci radiowej były wykonywane odpłatnie. I tu znowu należy sięgnąć do przepisów ustawy - Prawo o stowarzyszeniach. W myśl postanowień art. 33 tej ustawy majątek stowarzyszenia powstaje m. in. ze składek członkowskich. Rzeczą oczywistą jest, że składki członkowskie są opłacane przez członków z racji przynależności do stowarzyszenia i tworzą one majątek, który służy realizacji celów statutowych. Nie ma żadnych podstaw prawnych, by twierdzić, iż składki stanowią wynagrodzenie za realizację celów statutowych. O odpłatności usługi można by mówić wówczas, gdyby Stowarzyszenie w zamian za korzyści finansowe świadczyło usługi realizowane w ramach celów statutowych na rzecz innych osób niż członkowie stowarzyszenia. Stowarzyszenie jest tworzone po to, by realizować określone cele, jego członkowie płacą składki tworzące majątek stowarzyszenia, z którego finansowana jest realizacja tych celów i zasadnie oczekują, że działanie stowarzyszenia przyniesie korzyść, dla uzyskania której zostało ono założone. Gdyby nawet przyznać rację organowi, z czym Sąd się nie zgadza, odnośnie tego, że składka członkowska w części stanowi odpłatność za usługę, to należy stwierdzić, że byłaby to usługa zwolniona. Zgodnie bowiem z art. 43 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u., zwalnia się od podatku usługi wymienione w załączniku nr 4 do ustawy. Pod pozycją 10 tegoż załącznika wymieniono: usługi świadczone przez organizacje członkowskie, gdzie indziej niesklasyfikowane (wyłącznie statutowe). Usługi te są zaliczone do grupy 91 PKWiU. Powyższe zwolnienie nie zostało skonstruowane zbyt poprawnie co do jego zakresu (Komentarz do art. 43 ustawy o VAT, A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT. Komentarz, Zakamycze, 2004). Analiza regulacji art. 13(A)(1)(l) VI Dyrektywy Rady UE z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC), zwanej w dalszej części jako "VI Dyrektywa VAT", który wprowadza zwolnienie od podatku zakresem odpowiadające powyższemu zwolnieniu, wskazuje, że na tej podstawie od podatku zwolnione są wyłącznie usługi świadczone przez te organizacje na rzecz swoich członków. Wszelkie inne odpłatne usługi świadczone przez tego rodzaju organizacje na rzecz osób trzecich nie będą zwolnione od podatku na tej podstawie. Należy również zauważyć, że VI Dyrektywa wskazuje po pierwsze na charakter organizacji, o których mowa, określając że chodzi wyłącznie o organizacje niedochodowe, a po drugie, wyraźnie i wyczerpująco wymienia, jaki profil działalności danej organizacji skutkuje objęciem usług wykonywanych przez nią na rzecz członków zwolnieniem podatkowym. Wskazuje się tutaj na organizacje realizujące cele polityczne, związkowe, religijne, patriotyczne, filozoficzne, dobroczynne, obywatelskie. Zawarto także warunek, że zwolnienie jest udzielane wówczas, o ile nie powoduje to pogorszenia warunków konkurencji. Ponadto art. 13(A)(2)a) VI Dyrektywy wskazuje, że Państwa Członkowskie mogą przyznać zwolnienia od podatku instytucjom, które nie są instytucjami prawa publicznego, według ust. 1, lit. b), g), h), i), l), m) i n) niniejszego artykułu, w każdym z indywidualnych przypadków w oparciu o jeden lub więcej z następujących warunków: • instytucje, których to dotyczy nie mogą systematycznie dążyć do osiągnięcia zysków, ewentualne zyski, które pomimo to osiągną, nie mogą być rozdzielane, ale muszą być przeznaczone na kontynuację i doskonalenie świadczonych usług, • muszą być zarządzane i administrowane wyłącznie społecznie przez osoby nie mające bezpośredniego czy pośredniego interesu, ani samodzielnie bądź też przez pośredników w wynikach działalności, • pobierają opłaty zatwierdzone przez władze publiczne ich nie przewyższające lub też, w odniesieniu do tych usług, które nie wymagają zatwierdzenia, pobierają opłaty niższe niż pobierane za podobne usługi przez przedsiębiorstwa prowadzące działalność gospodarczą, objęte podatkiem od wartości dodanej, • zwolnienie z podatku nie może prowadzić do zakłócenia konkurencji takiego jak postawienie w gorszej sytuacji przedsiębiorstw prowadzących działalność gospodarczą objętych podatkiem od wartości dodanej. Powyższe zastrzeżenia, wynikające z zapisów VI Dyrektywy, należy mieć na uwadze interpretując przepisy polskiej ustawy w tym zakresie. Sąd po dokonaniu analizy stanu faktycznego wskazanego w zapytaniu doszedł do wniosku, że skarżąca spełnia warunki określone przepisami VI Dyrektywy. Jest bowiem organizacją, która nie dąży do osiągania zysków. W związku z powyższym, istotnym w sprawie było ustalenie zakresu tego zwolnienia. Jak wynika z treści poz. 10 załącznika Nr 4 do ustawy o VAT, zwolnieniu podlegają usługi świadczone przez organizacje członkowskie, gdzie indziej niesklasyfikowane (wyłącznie statutowe). Zdaniem składu orzekającego w tej sprawie, zakresem powyższego zwolnienia objęte będą wszystkie usługi świadczone przez Stowarzyszenie, które mieszczą się w jego celach statutowych, a są finansowane ze składek członkowskich. Sąd nie podziela argumentacji zaprezentowanej przez Ministra Finansów, że zwolnieniu podlegają te czynność realizowane przez Stowarzyszenie, które polegają na świadczeniu usług zaliczonych do PKWiU 91 (wyłącznie statutowych), które nie są odrębnie sklasyfikowane w innym grupowaniu PKWiU. Natomiast te usługi, które podlegają odrębnej klasyfikacji wg PKWiU, nie są objęte zwolnieniem i podlegają opodatkowaniu. Biorąc pod uwagę cel przepisu oraz odnosząc się do regulacji zawartych w VI Dyrektywie VAT, Sąd stwierdził, że zwolnieniu podlegać będą wszelkie usługi świadczone przez organizacje członkowskie, o ile zostaną spełnione następujące warunki: • usługi są świadczone przez organizacje nie nastawione na zysk (non profit), • usługi świadczone są na rzecz swoich członków (zwolnienie nie dotyczy usług świadczonych na rzecz osób trzecich), • usługi świadczone są w zamian za płacone przez członków składki członkowskie ustalone zgodnie ze statutem, • są to usługi wymienione w art. 13(A)(1)(l) VI Dyrektywy, bądź spełniające jeden z warunków określonych w art. 13(A)(2)(a) VI Dyrektywy, należące do celów statutowych organizacji, • są to usługi niepodlegające wyłączeniu od zwolnienia na podstawie art. 13 A)(2)(b) VI Dyrektywy, • świadczenie usług nie powoduje zakłócenia konkurencji na rynku. Zdaniem Sądu, przyjęta przez organy podatkowe literalna interpretacja przepisu art. 43 ust. 1 pkt 1 w powiązaniu z zapisem poz. 10 załącznika Nr 4 do ustawy o VAT, prowadziłaby do wniosku, że organizacje członkowskie mogłyby korzystać ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT tylko w stosunku do usług niesklasyfikowanych w PKWiU. Tak zawężającego warunku nie da się pogodzić z celem tego przepisu, a ponadto prowadziłoby to do jego niezgodności z przepisami VI Dyrektywy VAT, która nie uzależnia zastosowania zwolnienia podatkowego od konkretnego zapisu klasyfikacji statystycznej. Stąd zdaniem Sądu opinie statystyczne dołączone do akt sprawy nie mają znaczenia dla ustalenia zakresu zwolnienia podatkowego określonego w art. 43 ust. 1 pkt. 1 w powiązaniu z zapisem poz. 10 załącznika Nr 4 do ustawy o VAT. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło