I SA/Wa 272/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie Asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2008 r. sprawy ze skargi T. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy w T. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata G. R. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych i tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. F., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] odmawiającą przyznania T. F. zasiłku rodzinnego na dzieci E. F. i P. F. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci oraz na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła dla E. F. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że T. F. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci E. F. i P. F. oraz dodatków do tego zasiłku z tytułu: samotnego wychowywania dziecka, pokrycia wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła dzieci. Po jego rozpatrzeniu Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. odmówił T. F. przyznania wnioskowanych świadczeń, ze względu na przekroczenie kwoty dochodu, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.). W przeliczeniu na osobę w rodzinie kwota uprawniająca do przyznania zasiłku rodzinnego została przekroczona o 23,74 zł na osobę, a o 94,96 zł na rodzinę. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem T. F. złożyła odwołanie podnosząc, że posiadane gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha to w rzeczywistości las, który nie przynosi żadnego dochodu. Ponadto w jej ocenie uznanie tej działki za rolniczą jest błędem popełnionym przez Wójta Gminy w T. W związku z powyższym dochód z tej nieruchomości nie powinien być wliczany do dochodu rodziny. Wskazała, że obecnie Starosta Powiatu w G. wyraził zgodę na sporządzenie nowej klasyfikacji ziemi. Równocześnie odwołująca się stwierdziła, że od renty rodzinnej jej syna R. nie został odliczony podatek. Organ I instancji nieprawidłowo doliczył więc do dochodu rodziny kwotę [...] zł. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając stanowisko zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi T. F., wyrokiem z dnia 13 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 795/06 oddalił skargę. W ocenie Sądu przeprowadzone przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji postępowanie w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego nie naruszało przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i przepisów wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881, ze zm.), w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r. T. F. złożyła skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wyrokiem z dnia 27 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 1865/06 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że sąd pierwszej instancji błędnie uznał, iż postępowanie wyjaśniające i wydane decyzje nie naruszyły przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż przeprowadzone postępowanie nie wyjaśniło w sposób prawidłowy wysokości dochodu rodziny T. F. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W tej sytuacji ponownie dokonując oceny, czy w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu rodziny skarżącej T. F., w konsekwencji wydając odmowną decyzję w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci oraz dodatków do tego zasiłku, zgodnie z wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd uznał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i wydane w sprawie decyzje naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ organy nie wyjaśniły w sposób prawidłowy wysokości dochodu rodziny skarżącej. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia w dniu 12 grudnia 2005 r. przez T. F. wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci E. i P. F. Podstawę materialnoprawną do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.). Zgodnie z jego treścią zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Odnosząc się do oceny prawidłowości ustalenia przez organ wysokości dochodu rodziny skarżącej należy podkreślić, że kwestią sporną w niniejszej sprawie było zaliczenie przez organ do dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego skarżącej (działki nr [...], położonej w miejscowości D.). Z akt sprawy wynika, że skarżąca przed złożeniem wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego zainicjowała przed organami samorządowymi postępowanie zmierzające do zmiany klasyfikacji gruntu stanowiącego działkę nr [...], wchodzącą w skład jej gospodarstwa rolnego twierdząc, że wbrew zapisom ujawnionym w ewidencji gruntów i budynków nie stanowi ona użytków rolnych, z uwagi na fakt, iż wcześniej została zalesiona. W ocenie Sądu powyższa okoliczność, mająca wpływ na ilość hektarów przeliczeniowych i wysokość dochodu z gospodarstwa rolnego mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wadliwym było w takiej sytuacji przyjęcie przez organ danych wynikających z zaświadczenia Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2005 r., stwierdzającego powierzchnię hektarów przeliczeniowych [...] ha skoro strona wielkość tę kwestionowała i toczyło się w tej sprawie postępowanie przed właściwymi organami. Jak podniósł w wydanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu administracyjnym organ samodzielnie ocenia przedstawione przez stronę i zebrane z urzędu dowody. W przypadku dowodów z dokumentu przepis art. 76 § 3 kpa przewiduje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu. Kodeks postępowania nie wprowadza przy tym żadnych ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentów urzędowych. Jeśli w tej sprawie toczyło się przed innym organem postępowanie zmierzające do zmiany klasyfikacji gruntów, organ nie mógł przyjąć za miarodajne wielkości kwestionowanych przez stronę i wydać decyzji niekorzystnej dla strony. Wydana w takich warunkach decyzja naruszała przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Zaistniała sytuacja uzasadniała zawieszenie postępowania do czasu aktualizacji danych w ewidencji gruntów. Podkreślić należy, że przedstawiona w toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dokumentacja potwierdza podnoszoną przez stronę wadliwość zapisów w ewidencji gruntów, na podstawie których przyjęto powierzchnię w hektarach przeliczeniowych. Wskazać również należy, że organ bez przeprowadzenia niezbędnego postępowania wyjaśniającego zaliczył do dochodu rodziny, rentę pobieraną przez syna skarżącej w wysokości podanej w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego, mimo iż skarżąca podnosiła okoliczności przyjęcia przez organ podatkowy dochodu brutto. Kwestia to powinna być przed wydaniem w sprawie decyzji wyjaśniona, ponieważ zgodnie z treścią art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód z takiego tytułu winien być pomniejszony o należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W przedstawionej sytuacji ocena legalności zaskarżonych decyzji prowadzi do wniosku, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, czyli art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez niezgromadzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien poszerzyć zebraną w sprawie dokumentację o materiały z przeprowadzonej kontroli użytków gruntowych (w tym decyzję Starosty Powiatowego w G. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], orzekającą o zmianie użytków i klas gruntu w obrębie działki ewidencyjnej nr [...] i jej uzasadnienie), które ponownie winny stać się przedmiotem oceny organu w celu ustalenia rzeczywistego stanu gospodarstwa rolnego i dochodu skarżącej w okresie poprzedzającym okres zasiłkowy. Nadto organ przeprowadzi postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, w jaki sposób organ podatkowy ustalił dochód syna skarżącej podany w wydanym zaświadczeniu i czy jego wysokość jest dochodem brutto, czy netto w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jeśli w wyniku przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego zostanie obalone domniemanie zgodności wystawionych zaświadczeń i danych z ewidencji z stanem rzeczywistym, to nie będą one mogły być potraktowane jako dowody w sprawie. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzeczono jak w sentencji. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącej orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.).