II SA/Ol 147/08
WyrokWSA w Olsztynie2008-05-07
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Beata Jezielska, Adam Matuszak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie z urzędu postępowania o podział nieruchomości w celu wydzielenia gruntów pod drogę wewnętrzną (ulicę dojazdową bez wylotu) jest zgodne z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności z art. 97 ust. 3 pkt 1, który dopuszcza taki tryb postępowania jedynie w celu realizacji celów publicznych, takich jak wydzielanie gruntów pod drogi publiczne?Ratio decidendi
Wszczęcie z urzędu postępowania o podział nieruchomości na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest dopuszczalne wyłącznie w celu realizacji celów publicznych, takich jak wydzielanie gruntów pod drogi publiczne. Droga wewnętrzna, w tym ulica dojazdowa bez wylotu, nie spełnia kryteriów drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, a jej budowa nie stanowi celu publicznego. W związku z tym, wszczęcie postępowania podziałowego z urzędu w celu wydzielenia takiej drogi jest niezgodne z prawem. Ponadto, istotne rozbieżności w oznaczeniu powierzchni i przeznaczenia wydzielanej działki w dokumentach organów administracji naruszają przepisy postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący J. Ł. zakwestionował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy zatwierdzającą projekt podziału jego nieruchomości. Podział miał na celu wydzielenie części działki pod drogę gminną i krajową oraz drogi dojazdowe. Skarżący zarzucił, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu w sposób nieuzasadniony, ponieważ planowana droga dojazdowa nie miała połączenia z drogą publiczną i stanowiła jedynie drogę wewnętrzną. Ponadto, wskazał na rozbieżności w dokumentacji dotyczące powierzchni i przeznaczenia wydzielanej działki.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i postanowienie Wójta Gminy. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2008 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie projektu podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz postanowienie Wójta Gminy z dnia "[...]" oznaczone numerem "[...]" II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Na podstawie art. 93 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 z 2004r. - jednolity tekst ze zmianami), po rozpatrzeniu wniosku Referatu Gospodarki Komunalnej i Budownictwa, Urzędu Gminy "[...]", dotyczącego podziału działki nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha, położonej w "[...]", Gmina "[...]", będącej własnością J. Ł., opisanej w KW "[...]", Wójt Gminy "[...]", postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]", zaopiniował pozytywnie proponowany podział wyżej wskazanej nieruchomości oznaczonej nr "[...]", na działki:
- nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha, w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczoną pod drogę gminną, oznaczoną na rysunku planu symbolami "[...]", "[...]",
- nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha, pozostawiając w dotychczasowym użytkowaniu jej właściciela,
- nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha, pozostawiając w dotychczasowym użytkowaniu jej właściciela,
- nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha, przeznaczoną zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego pod drogę krajową, oznaczoną na rysunku planu symbolem "[...]", jako zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy, zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy "[...]" nr "[...]" z dnia "[...]".
Organ wskazał, iż z urzędu, na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i dokumentacji geodezyjnej, wszczął postępowanie w sprawie podziału nieruchomości oznaczonej nr "[...]" stanowiącej własność J. Ł.
Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zespołu mieszkaniowego "[...]" - Południe w Gminie "[...]", działka nr "[...]" przeznaczona jest pod drogę gminną, dlatego podział mógł być dokonany z urzędu. Wskazał, iż art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że: "podziału można dokonać z urzędu jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych", natomiast z art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, iż "celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest wydzielenie gruntów pod drogi publiczne ".
Następnie decyzją z dnia "[...]", Kierownik Referatu Gospodarki Komunalnej i Budownictwa Urzędu Gminy w "[...]", działając z upoważnienia Wójta Gminy w "[...]", na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha, położonej w "[...]" , opisanej w KW "[...]" na działki:
- nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha, w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczoną pod tereny urządzeń i tras komunikacji, oznaczoną na rysunku planu symbolem "[...]",
- nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha, pozostawiając ją w dotychczasowym użytkowaniu,
- nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha, pozostawiając ją w dotychczasowym użytkowaniu,
- nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha, w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczoną pod drogę krajową, oznaczoną na rysunku planu symbolem "[...]".
W uzasadnieniu decyzji podano, że postępowanie w sprawie zatwierdzenia podziału działki nr "[...]" zostało wszczęte z urzędu oraz, że zatwierdzony podział geodezyjny tej działki jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zespołu mieszkaniowego "[...]"-Południe w Gminie "[...]", zatwierdzonym uchwałą Nr "[...]" Rady Gminy "[...]" z dnia "[...]".
Od powyższej decyzji odwołał się właściciel działki będącej przedmiotem podziału, J. Ł. Zarzucił, że postępowaniem podziałowym objęto tylko jego działkę, podczas gdy planowana droga "[...]" przebiega również przez działkę nr "[...]". Wskazał, iż Urząd Gminy w "[...]" nie zamierza więc przeprowadzić planowanej inwestycji w całości, zatem decyzja o podziale jego działki jest bezzasadna i poza tym zmierza ona do likwidacji gospodarstwa rolnego odwołującego się, stanowiącego jego miejsce pracy. W ocenie odwołującego się postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte praktycznie nie z urzędu lecz na wniosek Ł. U., właściciela działki nr "[...]" domagającego się drogi do działki budowlanej. Wniosek ten jest bezzasadny, ponieważ działka nr "[...]" ma od wielu lat dostęp do drogi publicznej, mianowicie do ulicy "[...]". Dostęp do tej ulicy omawianej działki był jednym z warunków wydania pozwolenia na jej zabudowę. Obecnie posadowiony jest na niej budynek. Odwołujący stwierdził, że zarówno on jak i Ł. U. nie mają zamiaru dzielić swoich działek w najbliższych latach. Zatem wprawdzie plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje w przyszłości budową drogi "[...]", jednak na dzień dzisiejszy działania w tym zakresie są niezasadne. Jedyną bowiem osobą korzystającą z tej drogi byłby Ł. U., który ma już dostęp do ulicy "[...]" i nie musi mieć dostępu do drugiej drogi. Wydzielenie zatem działek pod przyszłą budowę drogi nie jest obecnie, w ocenie odwołującego się, uzasadnione żadnym celem publicznym.
Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. Przepis ten w odniesieniu do działki nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha położonej w "[...]", gmina "[...]" ma zastosowanie. Jak bowiem wynika z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zespołu mieszkaniowego "[...]"-Południe w Gminie "[...]", zatwierdzonego uchwałą Nr "[...]" Rady Gminy "[...]" z dnia "[...]" na wyżej wymienionej działce przewidziana jest droga gminna ("[...]") i droga krajowa ("[...]"). Zgodnie zaś z art. 6 pkt 1 powołanej ustawy wydzielanie gruntów pod drogi publiczne stanowi w jej rozumieniu cele publiczne.
Kolegium podniosło, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte z urzędu w dniu "[...]". Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami nie określa czasu, w jakim może nastąpić wszczęcie postępowania przez wójta w przedmiocie podziału nieruchomości w związku z koniecznością realizacji na niej celu publicznego. Należy zatem uznać, że decyzja w tej kwestii pozostawiona jest do uznania wójta. Trudno przyjąć aby była ona uzależniona w danym wypadku od uprzedniego wniosku właścicieli nieruchomości o zatwierdzenie podziału tych nieruchomości na działki budowlane lub od innych ich zachowań.
Odnośnie zarzutu braku objęcia postępowaniem podziałowym także działki nr "[...]" w "[...]" organ odwoławczy stwierdził, że nie ma on istotnego znaczenia prawnego w niniejszej sprawie. Co prawda w myśl art. 62 k.p.a. w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony, jednak cytowany przepis nie nakłada na organ administracji publicznej takiego obowiązku. Nie ma zatem przeszkód prawnych, by organ administracji publicznej wszczął i prowadził odrębne postępowania podziałowe w sprawie podziału dwóch nieruchomości będących własnością różnych osób i by czynił to w różnym czasie. Zatwierdzenie podziału działki nr "[...]" nie ma żadnego wpływu na dotychczasowy sposób wykorzystania jej przez odwołującego. Nie pozbawia go bowiem własności żadnej z nowo powstałych działek ani też możliwości prowadzenia na nich gospodarstwa rolnego. Jedyny jego skutek polega na tym, że zamiast jednej geodezyjnej działki będzie istniało kilka.
W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie J. Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując na argumenty zawarte we wcześniejszym odwołaniu. Ponadto zarzucił, iż opiniując proponowany podział nieruchomości organ pierwszej instancji określił powierzchnię działki "[...]" na "[...]" ha, natomiast w decyzji wskazał, iż planowana po podziale powierzchnia tej działki jest mniejsza i wynosi "[...]" ha., a z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika, iż działka "[...]" ma być przeznaczona pod przyszłą drogę "[...]". Wynika z tego, zdaniem skarżącego, że Gmina "[...]" zrezygnowała z planowania budowy drogi "[...]". Natomiast wyznaczenie działki pod budowę drogi "[...]", która nie ma połączenia z żadną inną drogą i jest jedynie kawałkiem ulicy w środku jego gospodarstwa rolnego, nie jest dopuszczalne i nie jest to na pewno działanie organu w interesie publicznym.
Skarżący ponownie wskazał, iż w przypadku wszczęcia przez Gminę postępowania podziałowego z urzędu z uwagi na konieczność realizacji celu publicznego, działki wydzielone pod ten cel winny obejmować całość przyszłej inwestycji, a nie tylko jej część, bez względu na to czy droga będzie budowana etapami, czy też nie. Dodał, iż na takie stanowisko wskazał organ drugiej instancji w postanowieniu z dnia "[...]", natomiast odstąpił od tego stanowiska w zaskarżonej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazało, iż dopuszczalne jest prowadzenie odrębnych postępowań podziałowych w stosunku do nieruchomości będącej własnością skarżącego i nieruchomości sąsiedniej będącej własnością innej osoby. Ani bowiem z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ani z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie wynika obowiązek objęcia jednym postępowaniem podziałowym obydwu tych nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i kontroli tej dokonują na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, jak również postanowienia Wójta Gminy z dnia "[...]".
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zapadły z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji wydawanych w sprawach dotyczących podziału nieruchomości.
Zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), dalej określaną jako: ustawa o gospodarce nieruchomościami, podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94. Przez zgodność z ustaleniami planu ustawodawca rozumie zarówno zgodność dotyczącą przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust. 2 ustawy). Oznacza to, że dopuszczalny jest tylko taki podział nieruchomości, który gwarantuje, że działki gruntu powstałe w jego wyniku będą mogły być zagospodarowane zgodnie z celem przewidzianym dla tych gruntów w planie zagospodarowania przestrzennego.
Z brzmienia art. 97 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wynika, iż podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Za osoby takie, zgodnie z jednolicie przyjętym stanowiskiem w orzecznictwie, uważa się właściciela nieruchomości bądź jej użytkownika wieczystego. Z przepisów art. 97 i 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, iż w zasadzie o tym, czy i w jaki sposób będzie podzielona nieruchomość, decyduje jej właściciel. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lipca 2000r., sygn. akt II SA/Gd 1024/99 ("LEX" nr 44203), uprawnienia właściciela w tym zakresie mogą być ograniczone tylko wówczas, kiedy z mocy wyraźnego przepisu podział nieruchomości może być dokonany z urzędu lub na wniosek osoby, która nie jest właścicielem nieruchomości.
Podziału nieruchomości można dokonać z urzędu wyłącznie wtedy, gdy jest on niezbędny do realizacji celów publicznych (art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami), nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste (art. 97 ust. 3 pkt 2) lub gdy podział nieruchomości ma nastąpić w celu, o jakim mowa w art. 95 pkt 3 - 6 (art. 97 ust. 4).
W niniejszej sprawie postępowanie w sprawie podziału przedmiotowej nieruchomości, a więc działki nr "[...]", wszczęte zostało z urzędu, co wynika z pisma Wójta Gminy "[...]" z dnia "[...]", zawiadamiającego o wszczęciu postępowania w oparciu o przepis art. 61 k.p.a.
Zdaniem organów orzekających, w niniejszej sprawie zachodzi przypadek wyszczególniony w art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tezę tę w świetle zgromadzonego materiału dowodowego należy uznać jednak za co najmniej budzącą poważne wątpliwości.
Celem publicznym jest między innymi wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa i utrzymywanie tych dróg (art. 6 pkt 1 analizowanej ustawy). Podkreślić w tym miejscu należy, że powyższe rozwiązanie oznacza, że nie chodzi o wydzielenie gruntu pod jakiekolwiek drogi, ale dotyczy ono wyłącznie wydzielenia gruntu pod drogi publiczne.
Pojęcie drogi publicznej należy rozumieć według przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.). Drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych (art. 1 ustawy o drogach publicznych). Zasadniczymi wyróżnikami drogi publicznej zatem są dwa elementy: nieograniczona podmiotowo możliwość korzystania z drogi oraz zaliczenie drogi do określonej ustawowo kategorii (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 1989r. sygn. akt IV SA 992/87, ONSA 1989, z. 2, poz. 70).
Ustawa z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych w art. 2 ust. 1 dzieli drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej na następujące kategorie: 1) drogi krajowe, 2) drogi wojewódzkie, 3) drogi powiatowe, 4) drogi gminne. Podział ten przejmuje ustawa o gospodarce nieruchomościami, na co jednoznacznie wskazuje brzmienie jej art. 98 ust. 1.
Z art. 7 ust.1 wskazanej wyżej ustawy o drogach publicznych wynika, że do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym nie zaliczone do innych kategorii, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg wewnętrznych.
Do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji niezbędne jest określenie prawnego statusu dróg przewidzianych w załączonym do akt sprawy miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zespołu mieszkaniowego "[...]" - Południe w Gminie "[...]". Niezbędne jest przede wszystkim wyjaśnienie, czy droga, mająca przebiegać przez działkę nr "[...]", wydzielona w wyniku podziału działki "[...]", stanowiącej własność J. Ł., spełnia kryteria dające podstawę do zakwalifikowania jej jako drogi publicznej w rozumieniu art. 1 ustawy o drogach publicznych. Zakwalifikowanie tej drogi do dróg publicznych może uzasadniać wszczęcie z urzędu postępowania o podział nieruchomości będącej własnością skarżącego. W takim tylko wypadku mamy do czynienia z realizacją celu publicznego, jakim jest wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i budowa tych dróg (art. 97 ust. 3 w związku z art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami).
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zespołu mieszkaniowego "[...]" - Południe w Gminie "[...]", zatwierdzony uchwałą Nr "[...]" Rady Gminy "[...]" z dnia "[...]" przewiduje na terenach oznaczonych na rysunku planu symbolami ze znakiem: MN - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej ( "[...]" planu), G 2/2, Z1/2, L1/2, D1/2, KS – tereny urządzeń i tras komunikacyjnych ( "[...]" planu).
Podlegająca podziałowi działka skarżącego o nr ewid. "[...]", oznaczona została w planie symbolami o znakach: E12MN - tereny mieszkalnictwa jednorodzinnego i E14UR- tereny usług technicznych i drobnej wytwórczości ( "[...]" planu i "[...]" planu). Na terenach tych przewiduje się lokalizację dróg dojazdowych i parkingów niezbędnych do obsługi obszaru. Ze stanowiącego integralną część rysunku planu, będącego załącznikiem nr 1 uchwały Rady z dnia "[...]" wynika, iż na wskazanej wyżej działce skarżącego zaprojektowano budowę dróg: 05 L 1/2 (lokalna droga publiczna klasy L), 06 D 1/2 ( ulica dojazdowa klasy D ) i 04 Z ½ ( zbiorowa droga publiczna klasy Z ).
Według załącznika graficznego do planu zagospodarowania przestrzennego część działki nr "[...]" (projektowana działka numer "[...]") miałaby zostać przeznaczona pod część ulicy dojazdowej, która to ulica według tegoż załącznika graficznego jest ulicą bez wylotu. Z materiału dokumentacyjnego akt sprawy nie wynika aby projektowana ulica dojazdowa została zaliczona do jakiejkolwiek kategorii dróg, o których mowa w ustawie o drogach publicznych. Brak jest także uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że "ulica dojazdowa" odpowiada którejś z kategorii dróg wymienionych w ustawie o drogach publicznych.
Rysunek planu zagospodarowania przestrzennego określa projektowaną drogę 06 D 1/2 jako ulicę dojazdową, pozostałe zaś drogi jako drogi publiczne. Z kolei w części opisowej planu jedynie w § "[...]" drogę 06 D 1/2 określono jako drogę gminną, jednakże nie wiadomo z czego takie zakwalifikowanie wynika. Tych istotnych rozbieżności nie wyjaśniono w przeprowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym, mimo że organy zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w oparciu o wyczerpująco zebrany materiał dowodowy.
Skarżący wskazał, że projektowana droga 06 D 1/2, nie ma połączenia z żadną inną drogą i jest jedynie kawałkiem ulicy w środku jego gospodarstwa rolnego. Okoliczność ta, jak wskazano powyżej, znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, przede wszystkim w graficznym załączniku do planu zagospodarowania przestrzennego.
Według art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych drogi niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, a w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami są drogami wewnętrznymi, a ich budowa, utrzymanie, zarządzanie i oznakowanie należy do zarządcy terenu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 kwietnia 2002r., sygn. akt II SA/Łd 1093/01, ONSA 2004/1/15, wskazał, iż postępowanie o podział nieruchomości nie może być wszczęte z urzędu na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w celu utworzenia drogi wewnętrznej; nie jest to droga publiczna i jej budowa nie jest realizacją celu publicznego.
Skoro drogi wewnętrzne nie są drogami publicznymi w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, to tym samym nie są także drogami publicznymi w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, a ich budowa nie stanowi realizacji celu publicznego. Jak wyżej wykazano, tylko realizacja celu publicznego pozwala na wszczęcie z urzędu postępowania o podział nieruchomości na mocy art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Działka nr ewid. "[...]" nie jest własnością gminy, co oznacza, że nie zachodzi przypadek określony w art. 97 ust. 3 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z akt administracyjnych nie wynika też, aby wystąpiły przesłanki do wszczęcia postępowania z urzędu, o jakich mowa w art. 97 ust. 4 w związku z art. 95 pkt 3-6 tej ustawy.
Z powyższych ustaleń wynika, że Gmina mogła z urzędu wszcząć postępowanie podziałowe nieruchomości skarżącego jedynie w celu wyznaczenia projektowanych dróg: : 05 L 1/2 (lokalna droga publiczna klasy L) i 04 Z 1/2 ( zbiorowa droga publiczna klasy Z ). Natomiast odnośnie do drogi 06 D 1/2, oznaczonej na rysunku planu jako ulica dojazdowa klasy D, wszczęcie tegoż postępowania z urzędu nie było uprawnione.
Akta administracyjne nie wskazują również, aby projektowana droga 06 D 1/2 leżała w ciągu drogi publicznej, co pozwoliłoby na uznanie danego odcinka za drogę tej samej kategorii, w której ciągu leży.
Wskazać zatem należy, że zasadny jest zarzut strony skarżącej naruszenia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących trybu wszczęcia postępowania administracyjnego o podział nieruchomości.
Należy także wskazać na istotne rozbieżności w treści orzeczeń wydanych w niniejszej sprawie. Wójt Gminy w postanowieniu z dnia "[...]", zaopiniował pozytywnie proponowany podział nieruchomości nr "[...]" na działki, wyznaczając między innymi działkę nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha. Wskazał, że w planie zagospodarowania przestrzennego działka ta przeznaczona została pod drogę gminną, oznaczoną na rysunku planu symbolami 05 L 1/2, 06 D 1/2. Z kolei w decyzji z dnia "[...]", Wójt Gminy zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha, położonej w "[...]", między innymi na działkę nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha, w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczoną pod tereny urządzeń i tras komunikacji, oznaczoną na rysunku planu symbolem 06 D 1/2.
Słuszny jest więc zarzut skarżącego co do tego, iż opiniując proponowany podział nieruchomości organ pierwszej instancji określił inną (większą) powierzchnię działki nr "[...]" ("[...]" ha), niż w decyzji zatwierdzającej ten podział ("[...]" ha). Należy podkreślić, iż rozbieżności tej organ nie wyeliminował w trybie art. 113 § 1 k.p.a., w wydanym postanowieniu z dnia "[...]".
Za zasadny i oczywisty należy także uznać zarzut rozbieżności we wskazanych wyżej orzeczeniach, co do celu przeznaczenia działki nr "[...]". Należy zauważyć, iż w decyzji zatwierdzającej podział nie wskazano w ogóle drogi o symbolu 05L1/2. Z powyższego zapisu można wysnuć wniosek, że Gmina zrezygnowała z planowania budowy drogi 05 L 1/2.
Nadto działanie organów administracji publicznej w niniejszej sprawie może wywoływać przekonanie, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zmierzają do obejścia przepisów o wywłaszczeniu.
Reasumując należy wskazać, iż z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie nie wynika, że grunty wydzielone z nieruchomości skarżącego "[...]" są w całości przeznaczone dla realizacji celu publicznego, o jakich mowa w art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie mogło zatem dojść do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zatwierdzenia podziału przedmiotowej nieruchomości w takim zakresie jak orzekły organy administracji w niniejszej sprawie. Oznacza to, że Wójt Gminy z naruszeniem powołanego przepisu art. 97 ust. 3 pkt 1 wszczął z urzędu i prowadził postępowanie opiniodawcze, wydając postanowienie opiniujące projektowany podział. Wadliwe są również decyzje Wójta Gminy i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w których uznano podział nieruchomości skarżącego w celu zrealizowania drogi wskazanej w planie jako "ulica dojazdowa", za możliwy, uzasadniony i zgodny z przepisami prawa, w tym także z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy.
Naruszenia te, jako mające istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowały uchyleniem orzeczeń wydanych w obu instancjach oraz postanowienia z dnia "[...]".
Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji winny wziąć pod uwagę powyższe wskazania Sądu.
Uwzględniając skargę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 152, art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Na podstawie art.152 cytowanej wyżej ustawy orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło