II GZ 195/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. J. - Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. akt VI SAB/Wa 33/08 w zakresie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 maja 2008 r. sygn. akt VI SAB/Wa 33/08 w sprawie ze skargi M. J. - Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej T. na bezczynność Ministra Transportu w przedmiocie bezczynności organu w przedmiocie wydania faktury VAT w związku z wnioskiem o wydanie karty kierowcy postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 8 maja 2008 r. odrzucił skargę M. J. na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie wydania faktury VAT. Odpis tego postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 15 maja 2008 r. W dniu 23 maja 2008 r. M. J., reprezentowany przez radcę prawnego, złożył zażalenie na ww. postanowienie odrzucające skargę. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił zażalenie wniesione przez pełnomocnika skarżącego - radcę prawnego - na postanowienie tego Sądu odrzucające skargę. W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia Sąd I instancji wywiódł, iż z uwagi na treść art. 173 § 1 oraz art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie p.p.s.a., zażalenie wniesione w dniu 23 maja 2008 r. jest niedopuszczalne, gdyż nie jest ono środkiem odwoławczym przysługującym od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Sąd wywiódł, iż nie był władny uznać wniesionego przez stronę skarżącą niewłaściwego środka odwoławczego w postaci zażalenia za ewentualną skargę kasacyjną, skoro strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W tej sytuacji - zdaniem Sądu - nazwanie przez niego pisma procesowego "zażaleniem" nie może być uznane za omyłkowe, gdyż zobowiązany jest on w szczególności do należytego działania w imieniu reprezentowanej strony. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie prawa procesowego: art. 3 § 2 pkt 4 ustawy o u.s.a. - poprzez pominięcie, art. 52 § 2, 3 ustawy o u.s.a. - poprzez wadliwą wykładnię, art. 52 § 4 ustawy o u.s.a. - poprzez pominięcie, art. 58 § 1 pkt 1 i 4 ustawy o u.s.a. - poprzez wadliwą wykładnię. Ponadto w zażaleniu tym wniósł o: 1) wyznaczenie rozprawy apelacyjnej; 2) uchylenie postanowienia Sądu I instancji i skierowanie sprawy do rozpoznania; 3) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącego podniósł, iż istotnie zasugerował się treścią przepisów K.P.C. w zakresie postanowień i zażaleń, to jednak jego pismo jako prawidłowa czynność, choć wadliwie nazwana, winno skutkować rozpoznaniem środka zaskarżenia jako złożonego w terminie i co do istoty sprawy. Wywiódł też, że WSA ewentualnie winien wezwać stronę do poprawy lub uzupełnienia skargi kasacyjnej mylnie nazwanej zażaleniem poprzez jej właściwe określenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wymagania jakie musi spełniać skarga kasacyjna określa art. 176 p.p.s.a. Z uregulowań zawartych w tym przepisie wynika, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. Powinna ona czynić zadość wymaganiom, jakie ogólnie zostały sformułowane w art. 46 § 1 p.p.s.a. w odniesieniu do pism pochodzących od strony (wymagania formalne) oraz dla niej przewidziane (wymagania materialne). Skarga kasacyjna niespełniająca wymagań formalnych może ulec konwalidacji w trybie i na zasadach określonych w art. 49 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Wymagania materialne skargi kasacyjnej to: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, 2) wskazanie czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, 3) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, 4) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Braki w tym zakresie nie podlegają sanacji. Dodać należy, że przytoczenie podstaw kasacyjnych nie może sprowadzać się tylko do powołania przepisu ustawy i ogólnikowego wskazania rodzaju naruszenia norm prawnych. Przepis art. 174 p.p.s.a. wymienia podstawy kasacji, określając wyraźnie przyczyny, na podstawie których można zaskarżyć orzeczenie sądu I instancji, co oznacza, że podstawy te muszą być jednoznacznie powołane w środku prawnym określonym "skargą kasacyjną". Zarzuty niepoparte należytym uzasadnieniem, to nieusuwalny brak skargi kasacyjnej, który czyni ją niedopuszczalną (por. post. SN z dnia 6 grudnia 1996 r., II UKN 24/9, OSNAPiUS 1997/13/242). Natomiast przepis art. 194 § 1 p.p.s.a. określa na jakie postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje zażalenie. Jest to środek odwoławczy od wskazanych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowień incydentalnych, niekończących postępowania w sprawie. Stosownie do art. 194 § 3 p.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma sądowego w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Z uregulowań zawartych w art. 176 p.p.s.a. oraz w art. 194 § 3 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym w stosunku do zażalenia. Oczywiście błędne nazwanie czynności procesowej nie przesądza jeszcze o jej treści, jednakże ograniczenie rygoryzmu procesowego w odniesieniu do zażalenia w porównaniu ze skargą kasacyjną nie pozwala na "automatyczne" zakwalifikowanie wniesionego zażalenia jako skargi kasacyjnej, w szczególności jeżeli dokonanie określonej czynności procesowej - w tym wypadku zażalenia - jest niedopuszczalne. Wbrew zarzutom zażalenia, okoliczność, że środek prawny, który został wniesiony na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 maja 2008 r. odrzucające skargę, został złożony w terminie przewidzianym w art. 177 § 1 p.p.s.a. i zawiera zarzuty dotyczące tego orzeczenia, nie oznacza, iż mógł zostać zakwalifikowany jako skarga kasacyjna. Analiza pisma procesowego zawierającego środek prawny na ww. postanowienie Sądu I instancji jednoznacznie prowadzi do wniosku, że jest to zażalenie, a nie skarga kasacyjna. Pismo to zostało wyraźnie zatytułowane "Zażalenie na Postanowienie". Ponadto w osnowie wniosku autor pisma jednoznacznie oświadczył: "wnoszę zażalenie na Postanowienie z dnia...". Uzasadnienie tegoż pisma kończy sformułowanie: "W tym stanie rzeczy zażalenie jest konieczne". Jeśli się zważy, że w treści pisma jego autor nie odwołuje się do uregulowań prawnych dotyczących skargi kasacyjnej (art. 173, 174 czy 176 p.p.s.a.), nie formułuje podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia z art. 174 p.p.s.a., nie precyzuje czy orzeczenie jest zaskarżone w całości czy w części, a nadto "w piśmie tym wnosi o wyznaczenie rozprawy apelacyjnej" i "uchylenie postanowienia Sądu I instancji i skierowanie sprawy do rozpoznania", to trudno uznać, że wniesiony środek prawny nie jest zażaleniem, a skargą kasacyjną. Dodać należy, iż także z bankowego dowodu uiszczenia wpisu sądowego od tegoż środka prawnego wynika, że jego autor traktował ten środek jako zażalenie (por. polecenie przelewu z dnia 23 maja 2008 r., tytułem: "w imieniu M. J. opłata sygn. akt VI SAB/Wa 33/08 - zażalenie" karta 30 akt sąd.). Wskazać przy tym należy, że skarżący działał przez radcę prawnego, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem procesowym i który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. W tej sytuacji trafnie Sąd I instancji, odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. post. NSA z dnia 21 czerwca 2007 r. sygn. akt I OZ 445/07 niepubl.; post. NSA z dnia 24 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 1777/06 niepubl.), odrzucił przedmiotowe zażalenie jako niedopuszczalne. Dodać należy, że w pouczeniu, które zostało doręczone skarżącemu prawidłowo wskazano, jaki środek odwoławczy przysługuje od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego odrzucającego skargę (karta 20 akt sąd.). Wbrew zarzutom zażalenia, w tym stanie faktycznym i prawnym Sąd I instancji nie był uprawniony do wzywania pełnomocnika skarżącego "do poprawy lub uzupełnienia skargi kasacyjnej mylnie nazwanej zażaleniem poprzez jej właściwe określenie", skoro z osnowy wniosku i treści uzasadnienia tego środka prawnego wyraźnie wynikało, że jest to zażalenie. Zatem nie można w tej sytuacji stwierdzić, że pismo to zawierało jedynie braki dotyczące wymagań formalnych, które mogły być konwalidowane w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Bezskuteczne przy tym jest odwoływanie się do stanowiska wyrażonego przez Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt P 18/07 (61/4/A/2008) i z dnia 1 lipca 2008 r. sygn. akt SK 40/07, które dotyczyły oceny konstytucyjności art. 3701 k.p.c. oraz art. 3984 § 1 pkt 3 i art. 3986 § 2 i 3 k.p.c., a więc przepisów odnoszących się do wymagań, jakie powinna spełniać apelacja i skarga kasacyjna, czyli środki prawne uregulowane w kodeksie postępowania cywilnego. Sąd I instancji w sposób zasadny, korzystając z uprawnień wynikających z treści art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne. Dodatkowo należy zauważyć, że złożone przez profesjonalnego pełnomocnika zażalenie na postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu zażalenia nie zawiera zarzutów prawnych dotyczących podstawy prawnej, w oparciu o którą orzekał Sąd I instancji, natomiast w osnowie wniosku sformułowano zarzuty procesowe, które są identyczne w treści jak zarzuty zawarte w zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji z dnia 8 maja 2008 r., które przecież dotyczyło innej kwestii prawnej. Ponieważ jednak z art. 194 § 3 p.p.s.a. wynika, że w zażaleniu skarżący nie jest zobligowany wskazać podstawy zaskarżenia, a jedynie wskazać uchybienia postępowania lub postanowienia, które uzasadniają zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia, podlegało ono merytorycznej ocenie. Jednakże z przyczyn wyżej wskazanych zażalenie okazało się bezzasadne i dlatego na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.