IV SA/Gl 924/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2008r. sprawy ze skargi Spółki A w G. na decyzję Państwowej Inspekcji Pracy – Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy oddala skargę W wyniku przeprowadzonych w dniach [...],[...] i [...] r. oraz [...] r. kontroli, na podstawie art. 9 pkt 2a w związku z art. 21 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 21a ust 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 06 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz.1362 ze zm.), Inspektor Pracy - Państwowej Inspekcji Pracy wydał w dniu [...] r. Nr [...] przez spółkę A w G. na rzecz wymienionych w nim pracowników kwoty [...] za pracę w [...] za miesiące od [...] r. do [...] r. W uzasadnieniu orzeczenia organ podniósł, iż przeprowadzone kontrole wykazały, że wynagrodzenie pracowników skarżącej określone jest stałą [...], dodatkowo system wynagrodzenia pracowników przewiduje [...]. Ustalono, że zgodnie z widełkami płacowymi pracownikom przysługuje [...] oraz po spełnieniu ustalonych kryteriów [...], zwana dalej [...], przy czym kryteria jej nabycia nie zawierają przesłanki uznaniowości, a kategoria ocen stanowi wartość wymierną, albowiem obliczana jest na podstawie ocennych (elastyczność, samodzielność) oraz wymiernych (wymiar dni nieobecności w pracy, ilość podjętych działań korygujących) kryteriów. Nadto wykazał, że stosownie do zaleceń Inspektora Pracy od [...] r. skarżąca obliczając wysokość dodatku za pracę w [...] zaczęła wliczać do podstawy wymiaru tego świadczenia także [...]. W wyniku kontroli ustalono również, że pracodawca mimo uznania zasadności zaliczania tejże premii do podstawy wymiaru dodatku nie naliczył i nie wypłacił pracownikom wyrównania zaniżonego świadczenia za poprzedni okres nieprzedawniony. Inspektor Pracy wskazał, iż na jego żądanie pracodawca ustalił kwoty zaniżonego wynagrodzenia za pracę w [...] za okres od [...] r. do [...] r. Swoje rozstrzygnięcie organ oparł na ustaleniu, iż premia, o której mowa wyżej wbrew nazwie nie stanowi premii uznaniowej, lecz jest stałym składnikiem wynagrodzenia pracowników, którego uzyskanie uzależnione jest od konkretnych, ściśle określonych przez pracodawcę warunków. Odwołanie od powyższego nakazu do Okręgowego Inspektora Pracy w K. wniosła skarżąca spółka, domagając się jego uchylenia w całości i orzeczenia, że nie jest obowiązana do wypłaty wymienionym w nim pracownikom zaniżonego wynagrodzenia za pracę w [...]. Jednocześnie domagała się wstrzymania jego wykonania do czasu ponownego rozstrzygnięcia w sprawie. W odniesieniu do nakazu skarżąca podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 151¹ § 3 kodeksu pracy poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż do podstawy wymiaru dodatku za pracę w [...] należy zaliczyć oprócz wynagrodzenia zasadniczego, także wypłacaną pracownikom [...]. Skarżąca wskazała, iż obowiązujące w jej zakładzie pracy do dnia [...] r. zasady wypłacania premii, wykluczały możliwość zakwalifikowania tego świadczenia jako premii stałej, regulaminowej. Podkreśliła, iż o przyznaniu świadczenia pracownikowi decydowały wyraźnie ocenne i uznaniowe kryteria, odnoszące się do oceny osiągnięć pracownika za dany okres. Skarżąca podniosła również, że nawet w przypadku przyjęcia, iż [...] ma charakter premii regulaminowej, nie sposób uznać, iż stanowi ona element wynagrodzenia zasadniczego i z tego względu nie może być taktowana jako składnik stawki osobistego zaszeregowania w rozumieniu art. 151¹ § 3 kodeksu pracy. Podkreśliła jednocześnie, że w odróżnieniu do art. 134 § 1 kodeksu pracy w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 01 stycznia 1997 r. obecnie ustawa nie posługuje się pojęciem tzw. normalnego wynagrodzenia, do którego zaliczano w zasadzie wszystkie periodycznie wypłacane, obligatoryjne składniki wynagrodzenia. Powołując się na stanowisko judykatury skarżąca wskazała, iż w chwili obecnej nie ma podstaw do zaliczania do stawki osobistego zaszeregowania jakichkolwiek innych składników wynagrodzenia, w tym także stałych dodatków takich jak np. stażowe, czy też dodatku za szkodliwe warunki pracy. Decyzją Nr [...] z [...] r. Okręgowy Inspektor Pracy w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 19 ust. 1 pkt 5 z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy utrzymał w mocy decyzje nr [...] do [...] zaskarżonego nakazu, nadto uchylił decyzję nr [...] odnoszącą się do wypłaty wynagrodzenia za pracę w [...] za miesiąc [...] r., w całości i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji. Argumentując zajęte stanowisko, wskazał iż podstawę wydanych decyzji stanowił art. 9 pkt 2a ustawy z 06 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, uprawniający organy inspekcji do nakazania pracodawcy wpłaty należnego wynagrodzenia za pracę ,a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Podkreślił, że również na gruncie nowej ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy z 13 kwietnia 2007 r. w przypadku naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikom, a nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu (art. 11 pkt 7). Jednocześnie wskazał, iż źródłem obowiązku pracodawcy do terminowego i prawidłowego wypłacania wynagrodzenia jest art. 94 pkt 5 kodeksu pracy. Podniósł, że przeprowadzone kontrole wykazały, iż skarżąca spółka nie wypłaciła pracownikom należnych im świadczeń ze stosunku pracy. Organ II instancji podkreślił, że wbrew twierdzeniom skarżącej kryteria przyznania premii zostały szczegółowo określone, a ocena pracownika stanowi jedno z tych kryteriów. Jednocześnie wskazał, że skarżąca winna była dokonywać indywidualnej oceny pracowników w oparciu o ustalone kryteria, określone przez pracodawcę w dokumencie zatytułowanym "Ocena pracy i rozwoju". Zdaniem organu nie może być mowy o uznaniowym charakterze premii wówczas gdy pracodawca określa w regulaminie premiowania przesłanki nabywania lub utraty uprawnień do tego świadczenia. W tej sytuacji nabycie uprawnienia do premii oraz przyznawanie jej nie jest uzależnione od swobodnego uznania pracodawcy, albowiem w każdym przypadku będzie ono powstawało z chwilą spełnienia przez pracownika ustalonych w regulaminie warunków nabycia. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest w ocenie organu przyjęcie, iż fakt przyznania premii przez pracodawcę ma jedynie deklaratywny charakter i stanowi oświadczenie jego wiedzy o zaistnieniu okoliczności uzasadniających wypłatę tego składnika wynagrodzenia. Spełnienie przez pracownika warunków uzyskania premii rodzi, zatem po jego stronie prawo podmiotowe, nawet w przypadku gdy akt prawny normujący warunki i zasady premiowania przewiduje jedynie maksymalną wysokość premii, bez wskazania jej dolnej granicy, jak również wysokości procentowych wskaźników za wykonanie poszczególnych zadań premiowych. W tej sytuacji zdaniem organu decyzja pracodawcy w przedmiocie przyznania premii oraz jej wysokości podlega kontroli organów orzekających w sprawach ze stosunku pracy, także w przypadku gdy pracodawca ten nie dysponuje regulaminem premiowania. Okręgowy Inspektor Pracy w K. wskazał jednocześnie, że o premii uznaniowej można mówić jedynie wówczas gdy jej przyznanie zależy od swobodnego uznania pracodawcy, stanowiącego oświadczenie woli w przedmiocie przyznania tego świadczenia. Jak dalej podkreślił o tym czy mamy do czynienia z premią regulaminową czy też uznaniową decydować będą okoliczności każdego przypadku, a nie nazwa jaką posługuje się pracodawca dla określenia tego świadczenia. W ocenie organu w przypadku skarżącej nie może być mowy o uznaniowym charakterze spornego świadczenia, a to z uwagi na fakt, iż kryteria przyznania świadczenia zostały w sposób kategoryczny określony. Z tego względu koniecznym jest zaliczenie tego składnika do podstawy wymiaru dodatku za pracę w [...]. Organ podkreślił jednocześnie, iż skarżąca spółka od [...] r. prawidłowo naliczała i wypłacała świadczenia pracownicze. Wskazał ponadto, że także co do okresów objętych zaskarżoną decyzją skarżąca prawidłowo naliczała wysokość świadczeń, a także zatwierdziła je do wypłaty. Odnosząc się do wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania nakazu, organ wskazał iż wobec treści art. 135 kodeksu postępowania administracyjnego, nie zasługuje on uwzględnienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca - spółka A wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, a to art. 151¹ § 3 kodeksu pracy. W uzasadnieniu powołując się na brzmienie powoływanego wyżej przepisu wskazała, że tak zaskarżona decyzja, jak również poprzedzający ją nakaz oparte zostały na rozszerzającej wykładni, uznającej, że niezależnie od wynagrodzenia zasadniczego do podstawy wymiaru dodatku za pracę w [...] należy zaliczyć wypłacaną pracownikom premię uznaniową. Skarżąca podniosła, iż organy orzekające w sprawie błędnie przyjęły, iż premię tę jako składnik wypłacany periodycznie i ustalany według kryteriów określonych przez skarżącą uznać należy za stały składnik wynagrodzenia, a w konsekwencji, że winna być zaliczana do podstawy wymiaru dodatku za pracę w [...]. Wskazała, iż wbrew ustaleniom organów nie istnieją skonkretyzowane warunki przesądzające o obligatoryjności premii, a co za tym idzie ma ona charakter uznaniowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do postawionych zarzutów wskazał, iż zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o wnikliwą analizę wszystkich okoliczności sprawy. Jednocześnie wskazując, iż skarżąca nie przedstawiła nowych okoliczności i faktów na poparcie swojego stanowiska, powtórzył prezentowaną w decyzji argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując określone w ustawie środki. Jednocześnie po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawodawca warunkuje zatem możliwość wzruszenia orzeczenia organu administracji publicznej zaistnieniem naruszenia norm prawa materialnego, czy też norm o charakterze procesowym, przy czym w tym przypadku dodatkowo naruszenie to powinno być tego rodzaju, że miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Podstawą działania Okręgowego Inspektora Pracy w K., w dacie wydania zaskarżonej decyzji była ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r. Nr 89, poz. 589). W myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 tego aktu do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy między innymi nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa pracy, w szczególności zaś przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem, zatrudnienia młodocianych i osób niepełnosprawnych. Ustawa ta w przypadku naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia uprawnia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy do nakazania pracodawcy określonego zachowania lub też powstrzymania się od niedozwolonych praktyk, w tym również nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi (art. 11 pkt 7). Z kolei organ I instancji opierał swoje działania na podstawie ustawy z dnia 06 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2001r., Nr 124, poz 1362 ze zmianami). Akt ten analogicznie jak ustawa z 2007 r. uregulował zakres zadań inspekcji pracy (art. 8 ust. 1 pkt 1), a także przyznawał właściwym jej organom instrumenty do działania w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy polegające między innymi na możliwości wydania nakazu wypłaty przez pracodawcę należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Przewidziany na gruncie obu wyżej wymienionych ustaw nakaz wypłaty wynagrodzenia oraz innych świadczeń należnych pracownikowi wydawany jest przez właściwego inspektora pracy celem urzeczywistnienia obowiązku pracodawcy wynikającego z naruszenia przepisów prawa pracy. Zadaniem takiej decyzji jest więc wymuszenie na pracodawcy wypełnienia obowiązku wynikającego z zawartej z pracownikiem umowy w zakresie wypłaty wynagrodzenia i tych jej elementów, które związane są z wynagrodzeniem. Z uwagi na charakter i zasadniczy cel nakazu wypłaty przewidzianego na gruncie art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz art. 11 ust.1 pkt 7 ustaw o Państwowej Inspekcji Pracy nie jest uprawniony do rozstrzygania w przypadku wystąpienia sytuacji spornej, gdyż kompetencja w tym zakresie przynależy do sądu. Mając na względzie powyższe rozważania należało w pierwszej kolejności zbadać dopuszczalność wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją nakazu wypłaty. Analiza akt sprawy dowodzi, iż okolicznością bezsporną w sprawie był fakt świadczenia przez wymienionych w nakazie wypłaty pracowników pracy w [...], a także liczby tych godzin. Nie ulega również wątpliwości, że skarżąca do [...] r. naliczając i wypłacając wynagrodzenie za pracę w [...] nie zaliczała do tego wynagrodzenia [...]. Jednocześnie w odpowiedzi na wystąpienie Inspektora Pracy z dnia [...] r. skarżąca przyjęła regulamin wynagradzania, a także wdrożyła praktykę naliczania i wypłacania uprawnionym pracownikom wynagrodzenia za pracę w [...] z włączeniem do tego świadczenia zakładowej [...]. Przeprowadzona przez Sąd kontrola postępowania administracyjnego wykazała również, że w jego toku skarżąca spółka kwestionowała stanowisko organu co do sposobu naliczania wynagrodzenia pracowników za pracę w [...], wskazując, że przynajmniej do dnia [...] r. kiedy wprowadziła nowe zasady naliczania tego świadczenia, [...] miała charakter uznaniowy i z tego względu nie mogła być zaliczana do wynagrodzenia ustalanego na gruncie art. 151¹§ 1 i 3 kodeksu pracy. Z dokonanych ustaleń nie wynika natomiast aby kwestia wysokości wynagrodzenia za pracę w [...] była przedmiotem sporu przed sądem powszechnym. Biorąc pod uwagę okoliczności wszystkie wskazane wyżej okoliczności sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja jak również poprzedzający ją nakaz wypłaty zostały wydane przez organy w granicach ich ustawowej kompetencji, jak również spełniają wymogi formalne. Jednocześnie należy zauważyć, iż rozstrzygnięcia zawarte w zaskarżonej decyzji znajdują uzasadnienie merytoryczne w ustaleniach kontroli dokonanej w zakładzie skarżącej spółki. Kwestią bezsporną jest, fakt świadczenia pracy w [...] jak i to, że we wskazanym w decyzji organu II instancji okresie skarżąca ustalała wynagrodzenie za pracę w [...] z wyłączeniem [...]. W ocenie Sądu nie znajdują uzasadnienia zarzuty skarżącej odnoszące się do naruszenia prawa materialnego tj. art. 151¹ § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm). W myśl tego przepisu za pracę w [...], oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje pracownikowi dodatek za pracę w [...], bez względu na przyjętą przez pracodawcę formę wynagradzania pracowników, czasową, prowizyjną czy akordową. Kodeks pracy określa składniki wynagrodzenia, które powinny być wzięte pod uwagę przez pracodawcę przy obliczaniu dodatku za pracę w [...] wskazując, iż obejmuje ono wynagrodzenie pracownika wynikające z jego osobistego zaszeregowania określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagrodzenia – 60% wynagrodzenia. Przez wynagrodzenie, o którym mowa na gruncie powoływanego przepisu należy rozumieć wynagrodzenie, które pracownik otrzymuje stale i systematycznie, a więc obejmujące zarówno wynagrodzenie zasadnicze wynikające ze stawki osobistego zaszeregowania, jak i dodatkowe składniki wynagrodzenia o charakterze stałym, jeżeli na podstawie obowiązujących w zakładzie przepisów płacowych ma prawo do takich dodatkowych składników. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury w skład normalnego wynagrodzenia wchodzić może również premia o ile tylko ma ona charakter stały i nie jest uzależniona od uzyskania określonych, konkretnych osiągnięć w pracy, nieobjętych zadaniami wykonywanymi w [...]. Przeto też w przypadku skarżącej nie może być mowy o uznaniowym charakterze spornego świadczenia, a to z uwagi na fakt, iż kryteria przyznania przedmiotowego świadczenia zostały w sposób kategoryczny określone. Z tego też względu należało podzielić stanowisko organów orzekających w sprawie, iż koniecznym było zaliczenie tego składnika do podstawy wymiaru dodatku za pracę w [...]. Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 p.p.s.a..