I OSK 1274/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek NSA Jerzy Solarski (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Poznań od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Po 99/08 w sprawie ze skargi Miasta Poznań na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Po 99/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zwany dalej WSA lub Sądem I instancji, oddalił skargę Miasta Poznań na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu WSA przedstawił następującą argumentacje faktyczną i prawną: decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] Starosta Poznański orzekł o zwrocie części we współwłasności nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. [...] (o pow. 0,0395 ha), nr ew. [...] w obrębie [...] na rzecz: G. W., W. P., G. P. oraz D. P., zobowiązując te osoby do zwrotu Miastu zwaloryzowanych odszkodowań za wywłaszczoną nieruchomość. Odwołanie od tej decyzji datowane na dzień [...] sierpnia 2007 r. wniósł pełnomocnik Miasta Poznań – M. M. działając na podstawie pełnomocnictwa z dnia [...] sierpnia 2007 r. i zarzucił naruszenie art. 136 ust. 6 i art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. Wojewoda stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania ustalając, że decyzję doręczono Prezydentowi Miasta Poznań dnia [...] sierpnia 2007 r., natomiast odwołanie wpłynęło [...] września 2007 r., a więc po terminie. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że organy obu instancji zostały poinformowane pismami podpisanymi przez Zastępcę Dyrektora Biura Prawnego Urzędu Miasta Poznania, że wygasło pełnomocnictwo Prezydenta Miasta do reprezentowania Miasta Poznań w postępowaniach o zwrot nieruchomości oraz o odszkodowanie udzielone radcom prawnym Biura – Ł. N., R. N. oraz M. M. Wobec tego prawidłowo organ I instancji doręczył rozstrzygnięcie stronie w dniu [...] sierpnia 2007r. Skargę na to postanowienie wniósł pełnomocnik Miasta Poznań twierdząc, że działający w imieniu Prezydenta pełnomocnik (radca prawny Biura Prawnego Urzędu – Ł. N.) ustanowiony przed reorganizacją Urzędu Miasta, w dniu doręczenia decyzji nadal był prawidłowo umocowany. Pominięcie go podczas doręczenia decyzji i doręczenie jej bezpośrednio Prezydentowi Miasta (Miastu Poznań) skutkuje nieprawidłowością ustaleń w zakresie terminu na wniesienie odwołania, który w istocie jeszcze nie upłynął. Oddalając skargę WSA podał, że Wojewoda Wielkopolski, wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze, zasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez Miasto Poznań. Decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo doręczona Miastu Poznań w dniu [...] sierpnia 2007 r. na adres Kancelarii Ogólnej Urzędu Miasta. Wobec tego odwołanie wniesione [...] września 2007 r. uchybiło terminowi z art. 129 § 2 k.p.a. W postępowaniu przed organem I instancji Prezydent Miasta Poznań był reprezentowany przez pełnomocników radców prawnych M. M., R. N. i Ł. N., a korespondencja tym osobom doręczana była od czerwca 2006r. na Biuro Prawne Urzędu Miasta, zgodnie z pismem Zastępcy Dyrektora Biura z dnia [...] czerwca 2006r. Pismem z dnia [...] czerwca 2007r. ta sama osoba poinformowała organ I instancji, na jaki adres należy kierować pisma dla tych pełnomocników, zaś pismem z dnia [...] lipca 2007r. - o wygaśnięciu z dniem [...] lipca 2007r. tych pełnomocnictw. Wobec tego trafnie organy obu instancji przyjęły, że w dacie wydania decyzji przez organ I instancji Prezydent Miast Poznań nie był reprezentowany przez pełnomocników i doręczenie decyzji Prezydentowi było prawidłowe. Tym samym nie mógł być uwzględniony zarzut, iż o wygaśnięciu pełnomocnictw poprzednio działających pełnomocników decydować mogło dopiero złożenie przez nich oświadczenia. Wystarczające było w tym względzie oświadczenie złożone przez osobę upoważnioną do działania w imieniu Miasta (Prezydenta Miasta), tj. przez Zastępcę Dyrektora Biura Prawnego Urzędu Miasta Poznania, co wynika z postanowień § 31 Regulaminu organizacyjnego Urzędu. W skardze kasacyjnej Miasto Poznań, działające przez radcę prawnego Ł. N., zaskarżyło powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania sądowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 § 2, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w zw. z art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 32, art. 77 i art. 134 k.p.a. oraz w związku z art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że strona Miasto Poznań nie była reprezentowana na dzień wydania przez Starostę Poznańskiego decyzji o zwrocie nieruchomości przez pełnomocnika radcę prawnego Ł. N., a więc nie istniał obowiązek doręczenia decyzji na adres tego pełnomocnika, przez co decyzja została prawidłowo doręczona a termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] sierpnia 2007r. Takie postępowanie Sądu miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowało uznanie, że decyzja Starosty została prawidłowo doręczona na adres Miasta Poznań podczas, gdy w rzeczywistości strona była reprezentowana przez radcę prawnego Ł. N., a więc decyzja była nieprawidłowo doręczona. Nieprawidłowe doręczenie wpłynęło na nieterminowe wniesienia środka zaskarżenia, przez co stwierdzono uchybienie terminu do jego wniesienia. Na tej podstawie sformułowano wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie postanowienia Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, przy zasądzeniu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi kasacyjnej stwierdzono, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, jakoby decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona Miastu Poznań oraz, że termin na wniesienie odwołania upłynął [...] sierpnia 2007 r. Doręczenie decyzji bezpośrednio Miastu było wadliwe, gdyż Miasto posiadało pełnomocnika w osobie radcy prawnego Ł. N. Pełnomocnik nie został odwołany przez mocodawcę, ani też nie rozwiązano z nim stosunku pracy. Tak więc na dzień [...] sierpnia 2007r. radca prawny reprezentował stronę Miasto Poznań i to na adres tego pełnomocnika winien trafić odpis decyzji. Stąd naruszenie przepisów prawa postępowania i błędne ustalenia Sądu I instancji miały wpływ na wynik sprawy i doprowadziły do wydania wyroku z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy G. W., W. P., G. P. oraz D. P. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej, wskazując na prawidłowe ustalenia Sądu I instancji w zakresie braku w dacie orzekania przez organ I instancji pełnomocnika po stronie Prezydenta Miasta Poznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw. Na wstępie należy nadmienić, że zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, który poza wymaganiami przewidzianymi dla pism w postępowaniu sądowym wynikającymi z art. 46 § 1 P.p.s.a., musi zawierać m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, a także wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W świetle regulacji normujących uprawnienia orzecznicze Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 184 – 189 P.p.s.a.), przez wniosek o zmianę orzeczenia Sądu I instancji należy rozumieć wniosek o uchylenie zaskarżonego - w tym przypadku wyroku i rozpoznanie skargi (art. 188 P.p.s.a.). Jednakże w myśl tego przepisu rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny jest możliwe tylko wówczas, gdy nie ma naruszeń przepisów postępowania, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego. Innymi słowy, reformatoryjne uprawnienia są możliwe jedynie przy sformułowaniu zarzutów (zasadnych) mających swe oparcie w podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., a nie przy zarzucie naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Tymczasem w skardze kasacyjnej sformułowano wyłącznie zarzut naruszenia przepisów postępowania, co nawet przy trafności postawionego zarzutu nie mogło skutkować jego uwzględnieniem z jednoczesnym rozpoznaniem skargi, a taki właśnie wniosek na pierwszym miejscu został w skardze kasacyjnej sformułowany. Jeśli chodzi o przytoczenie podstaw kasacyjnych to przypomnieć należy, że w ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazano na art. 3 § 2 P.p.s.a., który to przepis składa się aż z dziewięciu punktów; skarga kasacyjna żadnego z tych punktów nie wskazuje, co chociażby z tej przyczyny zarzut naruszenia tego przepisu czyni nieusprawiedliwionym. Przypomnieć bowiem należy, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest zarzutami skargi kasacyjnej co ma ten skutek, że we własnym zakresie nie może domniemywać intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną i precyzować wedle własnego uznania postawione zarzuty. Kolejne przepisy przytoczone w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej przepisem art. 174 pkt 2 P.p.s.a., to art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 P.p.s.a., w zw. z art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 32, art. 77 i art. 134 k.p.a. oraz w związku z art. 151 P.p.s.a. Brak uzasadnienia w tym zakresie uniemożliwia jednak szczegółowe odniesienie się do tak postawionego zarzutu. Z lakonicznych wywodów można jedynie przyjąć, że skarga kasacyjna podważa ustalenia faktyczne zaaprobowane przez WSA, a dotyczące braku w sprawie pełnomocnika w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji i prawidłowego w związku z tym jej doręczenia, a więc naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz art. 134 tej ustawy. Na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych, trafnie Sąd I instancji przyjął za własne ustalenia dotyczące udziału pełnomocników w postępowaniu przed organem I instancji. I tak z dniem [...] czerwca 2006r. umocowani do reprezentowania Miasta Poznań w przedmiotowej sprawie bez złożenia stosownych pełnomocnictw byli radcowie prawni Biura Prawnego, a to Ł. N., R. N. i M. M., o czym organ I instancji został poinformowany między innymi pismem Zastępcy Dyrektora Biura Prawnego z dnia [...] czerwca 2006r. Tenże Zastępca pismem z dnia [...] czerwca 2007r. wskazał adres, na który pisma do wymienionych pełnomocników należy kierować. Wreszcie Zastępca Dyrektora pismem z dnia [...] lipca 2007r. poinformował o wygaśnięciu z dniem [...] lipca 2007r. tych pełnomocnictw. W tej sytuacji zasadnie organy przyjęły, a WSA stanowisko to podzielił, że w dacie wydawania decyzji pierwszoinstancyjnej, to jest w dniu [...] sierpnia 2007r. Miasto Poznań nie było reprezentowane przez żadnego pełnomocnika. W konsekwencji bezsporne okoliczności dotyczące daty doręczenia decyzji tej stronie, a także wniesienia odwołania, przy braku wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, obligowały organ odwoławczy do wydania postanowienia mającego swe oparcie w przepisie art. 134 k.p.a. Zatem zarzut naruszenia wymienionych przepisów jest nieusprawiedliwiony. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargą kasacyjną oddalił.