II SAB/Bk 8/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 maja 2008 r. sprawy ze skargi C. S. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. zobowiązuje Wojewodę P. do wydania w terminie miesiąca od daty zwrotu akt organowi rozstrzygnięcia o wniosku skarżącego C. S. z dnia [...].09.2007r.; 2. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego C. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] lutego 2008 r. C. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na bezczynność Wojewody P. zarzucając, iż organ ten nie nadał biegu i nie rozpoznał jego wniosku z dnia [...] września 2007 r. o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody P. z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...], odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w B. przy ul. P. Jako podstawę prawną wniosku wskazano przepis art. 147 w zw. z art. 10 § 1 kpa. Skarżący wyjaśnił, iż podczas przeglądania akt wyżej opisanej sprawy spostrzegł, iż brakuje w nich zawiadomienia organu II instancji o przysługującym mu - jako stronie postępowania - prawie zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji. Skarżący podał, iż w dniu [...] września 2007 r. otrzymał od Wojewody P. pismo znak [...] z dnia [...] września 2007 r., w którym poinformowano go, iż jego wniosek z dnia [...] września 2007 r. zostanie załatwiony dopiero dnia [...] stycznia 2008 r., ponieważ akta sprawy znajdują się w Ministerstwie Budownictwa. W ocenie skarżącego w konkretnej sprawie "w dobie faksów, poczty zwykłej, poczty elektronicznej, telegrafów, samochodów, pociągów" nie było żadnych przeszkód, aby jego wniosek załatwić w terminie określonym w art. 35 § 1 i 2 kpa, art. 12 kpa. Tymczasem Wojewoda P. nie dotrzymał nawet terminu wyznaczone przez siebie i wniosek ten nadal pozostaje bez rozpoznania, co świadczy o bezczynności organu administracji państwowej szczebla wojewódzkiego. Na tej podstawie skarżący wniósł o zobowiązanie Wojewody P. do podjęcia decyzji w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania i wydania nowej decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...], która została wydana bez podstawy prawnej, zgodnej z wymogami art. 107 § 3 kpa i ma ciężką wadę prawną skutkującą stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 3 kpa. Z uzasadnienia skargi i pism procesowych złożonych do akt sprawy wynika, że po złożeniu w/w wniosku i z uwagi na brak działań organu, skarżący w dniu [...] października 2007 r. złożył skargę na bezczynność Wojewody P. do organu wyższej instancji - Ministra Infrastruktury podnosząc, iż pomimo upływu terminu określonego w kpa nie podjęto w sprawie żadnych działań (k. 65). W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wskazał, iż zarzuty w niej zawarte są nieuzasadnione i wniósł o jej oddalenie. Organ podał, iż pismem z dnia [...] września 2007 r. znak [...], stosownie do treści art. 36 kpa poinformowano stronę, iż wniosek z dnia [...] września 2007 r. nie zostanie załatwiony w terminie określonym w art. 35 kpa, bowiem w związku z zaskarżeniem decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2004 r., a więc tą samą decyzją, której dotyczy wniosek, całość akt sprawy została przez Ministra przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.. Stąd rozpoznanie wniosku może nastąpić dopiero po zwróceniu akt przez Ministra. Przewidywany termin załatwienia wnioski określono na dzień [...] stycznia 2008 r. Ponadto organ wskazał, iż kolejnym pismem z dnia [...] lutego 2008 r. wyznaczono nowy termin załatwienia sprawy określając go na dzień [...] czerwca 2008 r. W tej sytuacji zdaniem Wojewody P. nie można zarzucić mu bezczynności w załatwieniu przedmiotowej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, a jej żądanie wymagało uwzględnienia. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), obejmuje również bezczynność organów. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 p.p.s.a.). W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (vide: Komentarz do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa T. Wosia, H. Krysiak - Molczyk i M. Romańskiej, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis-Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Z punktu zaś widzenia dopuszczalności skargi na bezczynność organu administracji obojętne jest czy organ nie wydał decyzji z powodu opieszałości w załatwieniu sprawy, czy wobec uznania, że występują przesłanki negatywne dla jej załatwienia (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1987 r., sygn. akt IV SAB 23/87, ONSA 1988, Nr 1, poz. 13). Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma zatem znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienia, inne akt) nie zostały podjęte lub czynność nie została określona, a w szczególności czy bezczynność organu została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu. Skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2006 r., sygn. akt II SAB/Wa 158/05, Lex 223321). Terminy zaś załatwiania spraw w postępowaniu jurysdykcyjnym określają przepisy art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej kpa. Przekroczenie tych terminów jurysdykcyjnych (ewentualnie terminów szczególnych lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 kpa) oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego. Podkreślić również należy, że przesłanką dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego w odniesieniu do skarg na bezczynność, polegającą na nie wydaniu w terminie decyzji oraz postanowień, od których służy zażalenie jest wniesienie przez skarżącego zażalenia do organu administracji publicznej w trybie art. 37 kpa. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż w konkretnym przypadku zaistniały przesłanki do uznania, iż skarga na bezczynność Wojewody P. jest uzasadniona. W stanie faktycznym sprawy skarżący wyczerpał opisany wyżej tryb zażaleniowy, bowiem w dniu [...] października 2007 r. złożył do organu wyższego stopnia, tj. Ministra Infrastruktury pismo zatytułowane "Prośba", wskazując, iż organ I instancji nie podjął żadnych działań w sprawie jego wniosku złożonego w dniu [...] września 2007 r. Skarżący podkreślił, iż mimo ustawowych terminów załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1 kpa i art. 12 kpa) jego wniosek nadal pozostaje niezałatwiony, a on nie jest zawiadomiony o sposobie załatwienia sprawy. Następnie po uzyskaniu od Ministra Infrastruktury odpowiedzi na przedmiotowe pismo, wniósł skargę do tutejszego Sądu na bezczynność Wojewody P.. Nie ulega także wątpliwości, iż Wojewoda P. nie rozpoznał wniosku skarżącego z dnia [...] września 2007 r. i nie załatwił sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 § 3 kpa. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Terminy te należy traktować jako maksymalne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2006 r., sygn. akt VII SAB/Wa 40/06, LEX nr 255859). W myśl zaś art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczynę zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji. Tymczasem z dokumentów załączonych do akt sprawy wynika niezaprzeczalnie, że Wojewoda P. nie podjął żadnych czynności związanych z nadaniem biegu wnioskowi skarżącego z dnia [...] września 2007 r., w szczególności nie wszczął żądnego postępowania w sprawie wniosku, a tym bardziej nie podjął żadnego merytorycznego rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę, co do jej istoty. Także do czasu orzekania w niniejszej sprawie nie zostały podjęte jakiekolwiek działania. Podnoszone natomiast przez Wojewodę P. powody niezałatwienia wniosku w terminach przewidzianych prawem nie mogły zostać uwzględnione, albowiem - jak już wskazano na wstępie - zawinienie organu lub jego brak nie przesądzają o dopuszczalności skargi. Przesłanką zasadniczą jest bowiem fakt nie załatwienia sprawy w ustawowych terminach. Stąd bezczynności organu w tym zakresie nie może uzasadniać argumentacja zaprezentowana w piśmie z dnia [...] września 2007 r. i [...] lutego 2008 r., w którym informuje się skarżącego, że jego wniosek nie może zostać załatwiony w terminie ustawowym, gdyż organ nie dysponuje aktami sprawy, które aktualnie znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w W.. W ocenie Sądu fakt znajdowania się akt sprawy, której dotyczy wniosek w innym organie czy sądzie w związku z toczącą się tam sprawą na podstawie tych samych akt - nie zwalnia organu administracji publicznej z zarzutu bezczynności. Podkreślić bowiem należy, że okoliczności zwalniające organ administracji z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt II SAB/Bk 31/07). W świetle powołanych wyżej przepisów i wskazanych faktów stwierdzić zatem należy, iż Wojewoda P. pozostaje w bezczynności w sprawie załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] września 2007 r. Powyższe zdaniem Sądu uzasadniało zobowiązanie tego organu do wydania, w terminie miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych, rozstrzygnięcia dotyczącego przedmiotowego wniosku. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono w myśl art. 200 p.p.s.a., ustalając, że na niezbędne koszty postępowania składa się uiszczony wpis sądowy w kwocie 100 złotych.