VI SA/Wa 455/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2008 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. po rozpoznaniu odwołania B. F., zwanego dalej skarżącym od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.180 zł, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. 1 a, ust. 2, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) oraz lp. 6 pkt 9 lit. d) i e) załącznika nr 2 do ww. ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję. Do powyższych rozstrzygnięć organów obu instancji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] sierpnia 2007 r. w na drodze powiatowej nr [...] w miejscowości S. zatrzymany został do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...]. Powyższym pojazdem B. F., prowadzący przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w P. wykonywał transport drogowy ładunku ziemi na trasie R. - G. Kierowcą był Pan S. G. Po dokonaniu pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu stwierdzono przekroczenie na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, dopuszczalnego nacisku osi dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m. Powyższe okoliczności potwierdzają załączone do akt sprawy: protokół kontroli oraz protokół z ważenia pojazdu. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 3.180 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Organ wskazał w uzasadnieniu, iż protokóły z zatrzymania i kontroli oraz ważenia pojazdu zostały podpisane przez kierowcę, który nie zgłaszał jakichkolwiek uwag do ich treści. Podstawę faktyczną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiło zatem przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton. W odwołaniu od tej decyzji organu I instancji strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Skarżący dowodzi, że wyniki ważenia zostały uzyskane w nieprawidłowy sposób, gdyż miejsce ważenia w S. nie odpowiada normom rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu. Było to przyczyną niewłaściwych, zawyżonych wyników ważenia, odbiegających znacznie od rzeczywistych nacisków kół pojazdu i rzeczywistej masy całkowitej. Skarżący na poparcie swych twierdzeń zacytował stosowne przepisy ww. rozporządzenia oraz załączył zdjęcia wykonane na miejscu ważenia w S. Zdaniem skarżącego odcinek jezdni, wyznaczony do ważenia pojazdów nie leży w poziomie co sprawia, iż niemożliwe jest ułożenie wag pod kołami pojazdów, umożliwiające jednocześnie uzyskanie jednej, równej płaszczyzny w strefie ważenia, co jest niezbędne i wymagane przepisami. Jezdnia w tym miejscu posiada poziom różny od poziomu platformy wag, po ułożeniu ich w gniazdach wagowych. Sytuacja taka jest niedopuszczalna, ponieważ zgodnie z § 6 ust. 2 przywołanego wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, "Powierzchnia jezdni w strefie ważenia powinna być wykonana z betonu i leżeć w jednej płaszczyźnie z możliwością miejscowych odchyleń od tej płaszczyzny nieprzekraczających 9 mm.". W miejscu ważenia w S. uzyskanie takiej płaszczyzny nie jest możliwe. W ocenie skarżącego taka sytuacja była powodem uzyskania błędnych wyników przy ważeniu kontrolowanego pojazdu. Skarżący podnosi też, powołując się na przepisy § 6 ust. 1 i § 7 ust. 3 ww. rozporządzenia, że stanowisko wagowe powinno być wyznaczone poprzez oznakowanie bocznych krawędzi, w taki sposób, by umożliwić centryczny przejazd pojazdu przez pomosty wagi, bez możliwości zjazdu kołami poza boczną krawędź. W ocenie strony brak oznakowania ww. miejsca ważenia w S. dokumentują niemal wszystkie załączone do odwołania fotografie, wykonane w tym miejscu po ważeniu pojazdu. Ponadto gniazda wagowe powinny być wyposażone w urządzenia odwadniające, w przypadku gdy może w nich gromadzić się woda. Wyposażenie gniazd wagowych w takie urządzenia jest podyktowane treścią § 5 ust. 3 ww. rozporządzenia. Natomiast gniazda wagowe znajdujące się w miejscu ważenia w S. takich urządzeń nie posiadają. Główny Inspektor Transportu Drogowego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. wskazał, że wyjaśnienia skarżącego zawarte w odwołaniu nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia odwołania. Przede wszystkim podkreślił, że rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu dotyczy wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu. Wagi te, jak i miejsca, w których mogą one się znajdować muszą odpowiadać dość surowym rygorom technicznym, gdyż cała procedura ważenia odbywa się bez zatrzymywania pojazdów. Tymczasem ważenia dokonano na wagach przenośnych do pomiarów statycznych; w trakcie takiego ważenia pojazd znajdujący się na wadze jest unieruchomiony. Powyższe przepisy nie mają więc zastosowania w niniejszej sprawie i miejsce ważenia w S. nie podlega ocenie pod kątem zgodności z wymogami określonymi w ww. akcie prawnym. Wagi użyte w trakcie kontroli winny natomiast spełniać wymogi określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne. Takie wymogi zostały spełnione, co potwierdza świadectwo legalizacji ponownej wydane Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar Nr [...] w G. Rozporządzenie to nie wprowadzało szczególnych warunków dla miejsca, na którym miało być wykonywane ważenie przy pomocy wag nieautomatycznych. Niemniej jednak w celu zapewnienia maksymalnej dokładności wyników, inspekcja transportu drogowego korzysta wyłącznie z miejsc wypoziomowanych, odpowiednio zbadanych i zatwierdzonych przez uprawnionych geodetów. Tak też i było w niniejszej sprawie - miejsce przeprowadzenia ważenia w S. legitymuje się dokumentem, potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów, wydanym przez uprawnionego geodetę. Ww. dokumenty zostały okazane kierującemu pojazdem, kontrolowany był pouczony na temat właściwego trybu przeprowadzania ważenia, co potwierdził podpisując bez zastrzeżeń protokół kontroli. Ponadto, jak wynika z protokołu, w kontroli uczestniczył również sam przedsiębiorca - Pan B. F. Kontrolowany nie zgłaszał żadnych uwag do protokołu i nie sygnalizował , że warunki na miejscu ważenia nie odpowiadały stosownym wymogom. W tym stanie rzeczy organ uznał, iż takie zarzuty jak nieoznakowanie miejsca ważenia, czy okoliczność, iż nawierzchnia wykonana jest z asfaltu zamiast betonu, nie przystają zupełnie do stanu faktycznego i prawnego w niniejszej sprawie. Wykorzystany do ważenia pojazdu punkt ważenia w S. oraz wagi przenośne, służące wyłącznie do pomiarów statycznych (pojazdów niebędących w ruchu) nie podlegają bowiem rygorom ww. rozporządzenia. Na powyższą decyzję B. F. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie, umorzenie postępowania i zwrot wpłaconej kary. Podtrzymał i powtórzył wszystkie zarzuty opisane w odwołaniu. W opinii skarżącego, przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, powołane przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego do oceny zgodności procesu ważenia, odnoszą się wyłącznie do wag i nie obejmują całego procesu ważenia. Wbrew stanowisku organu w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych. którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu zostały określone wymagania zarówno do samych wag, jak i do miejsca ważenia. Skarżący wyjaśnił, iż nie wniósł podczas kontroli uwagi do protokołu ze względu na brak szczegółowej wiedzy na temat ważenia pojazdów. Dopiero po zapoznaniu się z właściwymi przepisami zgłosił organowi swoje zastrzeżenia co do dokonanego ważenia. Jednocześnie skarżący powtórzył swoje zarzuty dotyczące niewłaściwego oznaczenia miejsca do ważenia i wypoziomowania gniazd wagowych w stosunku do płaszczyzny jezdni oraz braku wyposażenia gniazd wagowych w stosowne urządzenia odwadniające. Zdaniem skarżącego nadmierne różnice poziomu jezdni oraz wag ułożonych w gniazdach wagowych, wystających ponad poziom jezdni, a w innym miejscu zagłębionych poniżej jej poziomu, były powodem uzyskania błędnych wyników przy ważeniu pojazdu skarżącego. Tymczasem uwagi te zostały zignorowane przez organy orzekające w sprawie. W opinii skarżącego ww. rozporządzenie z dnia 10 lutego 2004 r. reguluje wymogi dotyczące zarówno ważenia dynamicznego i statycznego. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rozpatrując wniesioną skargę z punktu widzenia powyższych kryteriów uznać należy, iż zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego narusza prawo. Przede wszystkim należy wskazać, że organ II instancji błędnie uznał, iż do ważenia statycznego nie stosuje się przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. z 2004 r., Nr 35, poz. 316 - zwane dalej rozporządzeniem MGPiPS). Tymczasem, jak słusznie podnosi skarżący, rozporządzenie to odnosi się do wszystkich rodzajów ważenia czyli ważenia statycznego i ważenia dynamicznego. Zgodnie z definicją zawartą w § 1 pkt 3 ww. rozporządzenia ważenie statyczne oznacza wyznaczenie obciążenia, jakie wywiera oś nieruchomego pojazdu na pomost wagi podczas ważenia. Z kolei według przepisu § 2 rozporządzenia wagi mogą być skonstruowane jako stacjonarne lub przenośne. Jak wynika z treści protokołu kontroli pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu dokonano przenośnymi wagami do pomiarów statycznych a zatem przeprowadzono ważenie statyczne, o którym mowa w § 1 pkt 3 rozporządzenia. Należy uznać, iż wymagania metrologiczne w zakresie konstrukcji i wykonania wag określone w rozporządzeniu MGPiPS odnoszą się do wag stacjonarnych i przenośnych, które w zależności od rodzaju ważenia mogą być przeznaczone do pomiarów statycznych lub dynamicznych. Wśród tych wymagań znajdują się też wymagania dotyczące miejsca ważenia takimi wagami. Stosownie do przepisu § 5 ust. 3 ww. rozporządzenia w przypadku gdy w dole fundamentowym może gromadzić się woda, powinien on być wyposażony w urządzenia odwadniające. Natomiast w aktach sprawy brakuje dowodu na potwierdzenie czy sfotografowane przez skarżącego dołki fundamentowe, nazwane przez niego gniazdami wagowymi posiadają takie urządzenia odwadniające czy też ich konstrukcja jest prawidłowa i nie wymaga wykonania tego rodzaju urządzeń. Ponadto zgodnie z przepisami § 6 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia MGPiPS strefa ważenia wagi powinna być wyróżniona na jezdni (ust. 1), zaś powierzchnia jezdni w strefie ważenia powinna być wykonana z betonu i leżeć w jednej płaszczyźnie z możliwością miejscowych odchyleń od tej płaszczyzny nieprzekraczających ±9 mm. Co prawda w aktach sprawy znajduje się protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku do ważenia pojazdów w S., który to dokument powołuje organ w uzasadnieniu decyzji, ale nie wynika z niego, czy stanowiska wagowe zaznaczone w protokole są wykonane z betonu, jak wymagają tego cytowane wyżej przepisy rozporządzenia. W protokole tym znajduje się jedynie adnotacja, iż jezdnia w tym miejscu jest asfaltowa. Konsekwencją błędnego stanowiska organu w kwestii odmowy zastosowania przepisów rozporządzenia MGPiPS jest uchybienie w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie przesądzając na tym etapie zasadności merytorycznych zastrzeżeń skarżącego - zgodzić się należy w pełni ze stroną, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego wydając zaskarżoną decyzję nie odniósł się w uzasadnieniu w sposób rzeczowy i bezpośredni do zarzutów strony dotyczących procesu ważenia pojazdu spółki, które strona podniosła w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W niniejszej sprawie skarżący odwołując się od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r. nakładającej karę pieniężną - zarzucił, iż wyniki przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2007 r. ważenia pojazdu nie były miarodajne z uwagi na niewłaściwy przebieg całego procesu ważenia kontrolowanego pojazdu. Główny Inspektor Transportu Drogowego ustosunkowując się do zarzutów odwołania powołał się przede wszystkim na podpisany bez zastrzeżeń przez kierowcę protokół kontroli, jako na dokument potwierdzający nienormatywność pojazdu. Organ odwoławczy wskazał ponadto na fakt posiadania przez wagi użyte do kontroli ważnych legalizacji, a także powołał się na tzw. protokół z pomiaru pochylenia terenu, który - zdaniem organu - potwierdza spełnianie przez miejsce przeprowadzenia ważenia wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów. Jednakże, w ocenie Sądu wskazany przez organ protokół odnosi się wyłącznie do kwestii pochylenia powierzchni jezdni w strefie ważenia (vide: wymogi wskazane m.in. w § 6 cyt. rozporządzenia z dnia 10 lutego 2004 r.), natomiast nie stanowi dowodu wskazującego na prawidłowość przystosowania terenu w pozostałym zakresie, w tym w zakresie dołów fundamentowych i usytuowania w nich pomostów wagowych. Zdaniem Sądu protokół ten nie wyjaśnia również - wbrew sugestiom organu odwoławczego - pozostałych kwestii będących przedmiotem zarzutów skarżącego czyli zarzutu braku urządzeń odwadniających i kwestii materiału użytego do budowy dołów fundamentowych. Zdaniem Sądu brak jest również jakichkolwiek podstaw, aby uznać, iż fakt podpisania bez zastrzeżeń przez kierowcę samego protokołu kontroli zwalniał organ odwoławczy z wyjaśnienia w/w wątpliwości (vide: wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1400/07). Zdaniem Sądu organ II instancji rozpatrując sprawę w wyniku odwołania wniesionego przez stronę obowiązany jest rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji (podobnie: NSA w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 274/97, LEX nr 48234). Wydając decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. organ odwoławczy dopuścił się - zdaniem Sądu - naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 15 k.p.a. w zw. z art. 127 k.p.a., a także art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Wskazane naruszenie polegało na niewyjaśnieniu przez organ II instancji wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz na dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej zawartych w odwołaniu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r. Tym samym organ odwoławczy rozstrzygając w niniejszej sprawie dopuścił się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Naruszenie wspomnianych przepisów procedury administracyjnej mogło mieć - w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego. W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że kwestia prawidłowości ważenia wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku z uwzględnieniem zarzutów i wyjaśnień skarżącego oraz przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu. które obowiązywało w dacie kontroli. Powyższe okoliczności powodują konieczność uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. Na zasadzie art. 152 p.p.s.a. uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.