I SA/Gd 1045/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Danuta Oleś, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Asesor WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Starszy Referent Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 maja 2008 r. sprawy ze skargi "A" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta określającą "A" sp. j. z siedzibą w S. (dalej skarżąca) zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w razie nie złożenia deklaracji podatkowej organ podatkowy upoważniony jest do wydania decyzji, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Obowiązek składania deklaracji w podatku od nieruchomości nałożony został na podatników tego podatku przepisem art. 6 ust. 9 pkt. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006r. nr 121 poz. 844 ze zm.). Jednocześnie w pkt 3 tego przepisu ustawodawca nałożył na podatników obowiązek wpłaty podatku do dnia 15-go każdego miesiąca w ratach wynikających z czasokresu obowiązku podatkowego. Jak podkreślił organ odwoławczy skarżąca, pomimo wezwania nie dopełniła obowiązku złożenia deklaracji, dlatego zaistniała podstawa do określenia wysokości zobowiązanie na dany rok podatkowy z urzędu. Przy czym określenie wysokości podatku na dany rok nie naruszało w niczym terminów ustawowo określonych jako terminy płatności podatku. Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie zostało prawidłowo przeprowadzone postępowanie pozwalające ustalić wysokość zobowiązania. Ustalenia te poczyniono w oparciu o dokumenty znane skarżącej, w szczególności informacje zawarte w jawnej ewidencji gruntów i budynków oraz we wcześniej składanych przez skarżącą deklaracjach. Organ odwoławczy zauważył nadto, że pracownicy organu pierwszej instancji w toku prowadzonego postępowania przeprowadzili oględziny budynków, ograniczone z uwagi na nieprzybycie skarżącej w terminie wyznaczonym tylko do stwierdzenia, że budynki istnieją i nie są prowadzone roboty rozbiórkowe. W dalszych wywodach organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z treścią art. 1 a ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz tych nieruchomości, które ze względu na stan techniczny nie mogą być wykorzystane do działalności gospodarczej. Wobec braku definicji pojęcia względów technicznych organ odwoławczy przyjął, że należy je interpretować z uwzględnieniem przepisów prawa budowlanego. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że w kompetencji organu podatkowego nie leży ocena stanu technicznego budynku czy budowli, jak również zaklasyfikowanie obiektu budowlanego do odpowiedniej kategorii obiektów, o których mowa w przepisach prawa budowlanego. Brak możliwości wykorzystywania przedmiotów opodatkowania ze względów technicznych, zarówno w chwili obecnej, jak i w przyszłości, powinien zatem, w ocenie organu odwoławczego zostać potwierdzony przez właściwy organ administracji budowlanej. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że wyłączenie ze względów technicznych przedmiotów opodatkowania z kategorii związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie nastąpi, gdy prowadzenie działalności nie jest możliwe z przyczyn technologicznych, np.: demontażu instalacji wodnokanalizacyjnej, zakręcenia zaworów, wyłączenia gniazd i punktów poboru prądu, odcięcia dopływu gazu albo w przypadku awarii urządzeń. Przedmioty opodatkowania związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zostaną wyłączone z tej kategorii ze względów technicznych również w przypadku, gdy prowadzenie działalności nie jest możliwe z przyczyn ekonomicznych, np. braku środków. Opisywane wyłączenie nie nastąpi także w przypadku wydania na podstawie przepisów prawa budowlanego decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia, gdyż jest to spowodowane brakiem decyzji budowlanej (wada prawna), a nie stanem technicznym obiektu. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że istnienie na obciążonej podatkiem nieruchomości ciepłociągu nie mieści się w kategoriach względów technicznych opisanych wyżej. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że skarżąca dokonała zakupu nieruchomości z istniejącym ciepłociągiem i ewentualnych roszczeń z tym związanych może dochodzić wyłącznie w trybie przepisów Kodeksu cywilnego. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając jej: - naruszenie przepisów art. 122 i art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz w związku z art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji obarczonej brakiem przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania na okoliczność czy przedmiot opodatkowania jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, a także brak jakichkolwiek ustaleń odnośnie powierzchni przedmiotu opodatkowania; - naruszenie przepisów art. 66 ust. 2 i art. 68 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędne przyjęcie, jakoby jedynie wydanie orzeczenia w tym trybie miało decydować o niemożności wykonywania działalności gospodarczej ze względów technicznych, a przy tym przepisy te odnoszą się do budynków czy też budowli, zaś sprawa niniejsza dotyczy w istocie gruntów; - naruszenie przepisów art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 tej ustawy poprzez brak poczynienia jakichkolwiek ustaleń odnośnie zarzutu postawionego w odwołaniu, a odnoszącego się do nie przybycia pracowników Urzędu Miasta w terminie wyznaczonym celem przeprowadzenia oględzin nieruchomości. W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że obciążony podatkiem grunt położony przy ul. [...] w [...] nie jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatkach i opłatach lokalnych, albowiem na tejże nieruchomości zlokalizowany jest ciepłociąg wybudowany i użytkowany przez "B" Sp z o.o. w L. Ciepłociąg ten uniemożliwia, ze względów technicznych, prowadzenie działalności gospodarczej. Skarżąca podniosła także, że jej zdaniem nieprawidłowo została obliczona zarówno powierzchnia gruntów, jak i budynku. Część budynku nie jest bowiem posadowiona na nieruchomości stanowiącej własność skarżącej. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że została ona wydana bez naruszenia prawa. W myśl art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie podlegają zaś opodatkowaniu grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się natomiast zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Z przytoczonej definicji wynika, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę skutkuje tym, że budynek, budowla, grunt są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tak więc różnego rodzaju obiekty niewykorzystywane w danym momencie lub gdzie prowadzona jest innego rodzaju działalność niż gospodarcza (np. socjalna), należy uznać za związane z działalnością gospodarczą. W definicji nie ma bowiem warunku wykorzystywania tego rodzaju nieruchomości na cele związane z działalnością gospodarczą, wystarczy sam fakt ich posiadania przez przedsiębiorcę (por. Komentarz do art.1a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, teza 3 [w:] L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty samorządowe. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003). Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera natomiast legalnej definicji pojęcia "względów technicznych", które stoją na przeszkodzie wykorzystywaniu określonej nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej i w konsekwencji uniemożliwiają opodatkowanie podatkiem od nieruchomości według stawki ustalonej uchwałą gminy na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) powołanej ustawy. Również orzecznictwo i doktryna nie wypracowały spójnej koncepcji rozumienia tego pojęcia. Należy zatem przyjąć rozumienie wynikające z języka potocznego i pomocniczo w odniesieniu do budynków z prawa budowlanego. W doktrynie podkreśla się, że ustawodawcy chodziło o przyczyny techniczne związane z przedmiotem opodatkowania, a zatem obiektywne okoliczności natury technicznej uniemożliwiające wykorzystywanie go do celów konkretnej działalności prowadzonej przez dany podmiot. W ocenie Sądu nie znajduje uzasadnienia twierdzenie organów podatkowych, że tylko decyzja organów nadzoru budowlanego stanowi podstawę do wykazania, że przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany do działalności gospodarczej ze wzglądów technicznych. Wymóg taki nie wynika z treści art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (identycznie: Komentarz do art.1a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, teza 3 [w:] L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty samorządowe. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Rz 517/05, LEX nr 343465, czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 września 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 767/07, LEX nr 340507). W szczególności wymóg urzędowego stwierdzenia braku możliwości wykorzystywania gruntu nie ma ustawowych podstaw, skoro ustawa Prawo budowlane precyzując w art. 5 ust. 1 katalog obiektów budowlanych nie zalicza doń nieruchomości gruntowych. Brak jest również przepisów przewidujących kompetencje dla organów egzekwujących stosowanie prawa budowlanego rozstrzygania o przydatności gospodarczej gruntów. (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2005 r. sygn. akt FSK 2319/04). Zauważyć w tym miejscu jednak należy, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca wskazywała na niemożność wykorzystywania ze względów technicznych gruntu, przez który przebiega magistrala ciepłownicza, a nie budynku, stąd błędna w tym względzie argumentacja przytoczona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (powtórzona za pismem Ministra Finansów z dnia 20.10.2003 r.) pozostaje bez wpływu na poprawność decyzji. Podkreślić bowiem należy, że organ podatkowy nie wskazał na konieczność urzędowego potwierdzenia braku możliwości wykorzystywania gruntu, zaś w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jednoznacznie stwierdził, że przebiegająca przez nieruchomość magistrala ciepłownicza nie mieści się w kategoriach względów technicznych, które uniemożliwiałyby jej gospodarcze wykorzystanie. Stanowisko organu podatkowego w tej kwestii należy uznać za słuszne. Sam fakt, że przez nieruchomość gruntową przebiega magistrala ciepłownicza nie przesądza albowiem o niemożności jej wykorzystywania do celów prowadzonej działalności gospodarczej. Zwłaszcza, że ciepłociąg ten znajdował się na nieruchomości w dacie zakupu, co znajduje odzwierciedlenie w umowie sprzedaży z dnia 25 maja 1998 r. Rep. A nr [...]. Skarżąca w toku prowadzonego postępowania nie wskazała zaś na okoliczności, które pozwoliłyby stwierdzić, że przebiegająca przez nieruchomość magistrala ciepłownicza uniemożliwia jej wykorzystanie w prowadzonej działalności gospodarczej. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że jedyna okoliczność podnoszona przez skarżącą, która miała przesądzać o niemożności gospodarczego wykorzystania nieruchomości sprowadzała się do gołosłownego twierdzenia, ze nieruchomość ta nie może być zabudowana, gdy tymczasem z § 2 umowy sprzedaży z dnia 25 maja 1998 r. wynika jednoznacznie, że zabudowa lub przełożenie magistrali wodociągowej oraz ciepłociągu jest możliwa po uzgodnieniu z właścicielem sieci. W tym stanie rzeczy podniesione przez skarżącą zarzuty, w tym w szczególności braku przeprowadzenia postępowania należało uznać za całkowicie chybione. Organy podatkowe w przeprowadzonym postępowaniu, zgodnie z zasadą wynikająca z art. 122 Ordynacji podatkowej ustaliły bowiem okoliczności sprawy niezbędne dla jej rozstrzygnięcia. Przy czym jeśli chodzi o powierzchnię przedmiotu opodatkowania, to z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że organy podatkowe dokonały ustaleń w tym zakresie na podstawie odpisów z ewidencji gruntów i budynków, powierzchnia gruntów dodatkowo została potwierdzona także w umowie sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego. Ponadto wielkość ta jest zgodna z wielkością zadeklarowaną przez skarżącą w latach ubiegłych. Co się zaś tyczy oględzin budynków, to z protokołu tej czynności wynika, że zostały one ograniczone z uwagi na nieprzybycie skarżącej w wyznaczonym terminie, wyłącznie do stwierdzenia, że budynki istnieją i nie są prowadzone prace rozbiórkowe. Przy czym wobec braku dowodu przeciwnego trudno podważać wiarygodność protokołu odzwierciedlającego przebieg dokonanej czynności, jak to sugeruje skarżąca. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.