IV SA/Wa 505/08

WyrokWSA w Warszawie2008-05-21

Skład orzekający: Anna Szymańska, Jakub Linkowski, Agnieszka Wójcik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Minister Skarbu Państwa jest właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku o ustalenie i wypłatę rekompensaty z tytułu utraty własności nieruchomości stanowiącej las, przejętej na podstawie dekretu PKWN z 1944 r., czy też sprawa ta powinna zostać przekazana do Ministra Środowiska?
Ratio decidendi
Minister Skarbu Państwa błędnie uznał się za niewłaściwego do rozpatrzenia wniosku o rekompensatę za las przejęty na podstawie dekretu PKWN z 1944 r., przekazując sprawę do Ministra Środowiska. Sąd uznał, że przejęcie lasów na podstawie dekretu PKWN z 1944 r. nastąpiło z mocy prawa, bez konieczności wydawania decyzji administracyjnej, a tym samym nie można było prowadzić postępowania o stwierdzenie nieważności takiej decyzji. Właściwość organu powinna być rozważana w kontekście art. 7 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, a nie w oparciu o przepisy dotyczące odszkodowań za wadliwe decyzje nacjonalizacyjne.
Stan faktyczny
Skarżący W. T. złożył skargę na postanowienie Ministra Skarbu Państwa, które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie o braku właściwości rzeczowej do rozpatrzenia wniosku o zapłatę rekompensaty za las przejęty na podstawie dekretu PKWN z 1944 r. Minister Skarbu Państwa uznał, że nie jest organem właściwym do rozpatrywania spraw związanych ze stwierdzeniem nieważności decyzji nacjonalizacyjnych i przekazał sprawę do Ministra Środowiska. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących właściwości rzeczowej, a także przepisów ustawy o działach administracji rządowej i ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Ministra Skarbu Państwa oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] grudnia 2007 r. Stwierdzono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2008 r. sprawy ze skargi W. T. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia (...) stycznia 2008 r. nr (...) w przedmiocie przekazania według właściwości I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia (...) grudnia 2007 r. nr (...); II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego W. T. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa w wyniku rozpoznania wniosku W. T., A. V., A. T., R. P., S. T., R. T. złożonego w trybie art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] grudnia 2007 r. w kwestii braku właściwości rzeczowej do rozpatrzenia wniosku dotyczącego zapłaty rekompensaty w kwocie [...] zł z tytułu utraty własności nieruchomości stanowiącej las, położonej w K., powiat [...], województwo [...], o łącznej powierzchni 123,8597 ha. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ przedstawił następujący stan sprawy: W dniu [...] grudnia 2007 r. Minister Skarbu Państwa wydał postanowienie w przedmiocie przekazania według właściwości do Ministra Środowiska wniosku W. T., A. V., A. T., R. P., S. T., R. T. z żądaniem zapłaty rekompensaty w kwocie [...] złotych z tytułu utraty własności nieruchomości stanowiącej las, położonej w K., powiat [...], województwo [...], uznając się tym samym za niewłaściwy w przedmiotowej sprawie. W dniu 3 stycznia 2008 r. do organu wpłynął wniosek ww. wnioskodawców, w którym w trybie art. 127 § 3 kpa wystąpiono o ponowne rozpatrzenie powyższego wniosku i ustalenie przez Ministra Skarbu Państwa rekompensaty w związku z przejęciem nieruchomości w oparciu o dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Rozpatrując ponownie sprawę organ wskazał, że Minister Skarbu Państwa nie jest organem, przed którym toczą się postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnych. Organami takimi są: Minister Gospodarki, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Minister Środowiska, Minister Infrastruktury i Minister Zdrowia. Stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 kpa albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy od organu, który wydał decyzję z naruszeniem ww. przepisu, roszczenie o odszkodowanie za poniesioną szkodę rzeczywistą. Minister Skarbu Państwa nie jest dysponentem państwowego funduszu celowego pn. Fundusz Reprywatyzacji i realizuje wnioski o wypłatę odszkodowań przekazane przez organy, reprezentujące Skarb Państwa we właściwym postępowaniu administracyjnym lub sądowym. Wypłata odszkodowań odbywa się na podstawie decyzji administracyjnych, wyroków sądowych oraz ugód sądowych wydanych na podstawie art. 160 kpa w zw. z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, wskutek stwierdzenia bezprawności orzeczeń o nacjonalizacji mienia przez Państwo. Wszelkie inne roszczenia odszkodowawcze związane z nacjonalizacją mienia, która nastąpiła zgodnie z ówcześnie obowiązującym prawem, zostaną zrealizowane po uchwaleniu i wejściu w życie ustawy "reprywatyzacyjnej". W konkluzji organ stwierdził, że podtrzymuje swoje stanowisko zajęte w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2007 r. o braku właściwości Ministra Skarbu Państwa do przyznania i wypłaty rekompensaty w wysokości [...] złotych. Skargę na powyższe postanowienie Ministra Skarbu Państwa wniósł W. T. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 19 kpa poprzez błędne uznanie, iż Minister Skarbu Państwa nie jest organem właściwym do przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte przez Skarb Państwa w oparciu o dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, podczas gdy jest umocowany do podejmowania decyzji w tym zakresie, - art. 25 ust. 1 i 2 oraz art. 28 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej oraz art. 56 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw poprzez uznanie, iż kwestia ustalenia kwoty rekompensaty nie wchodzi w zakres kompetencji Ministra Skarbu Państwa oraz wskazanie, że w sprawach wypłaty odszkodowań właściwym jest Minister Środowiska, - art. 8 kpa i art. 107 § 3 kpa poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnikowych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] grudnia 2007 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że wniosek, z którym wystąpili wnioskodawcy dotyczy nie tylko wypłaty, ale również ustalenia rekompensaty w związku z przejęciem nieruchomości w oparciu o dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. W zaskarżonym postanowieniu jak również w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2007 r. Minister Skarbu Państwa nie odniósł się do tej kwestii wskazując, iż jest wyłącznie uprawniony do wypłaty rekompensaty. Organ wykazał całkowite niezrozumienie wniosku, poszukując podstawy prawnej do ustalenia rekompensaty w art. 156 § 1 kpa w związku z art. 160 kpa. Wnioskodawcy nie wnosili bowiem na żadnym etapie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, lecz wnosili, zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju o wydanie nowej decyzji o ustalenie rekompensaty. Skarżący podniósł także, iż poza art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, brak jest innych uregulowań, które dotyczyłyby kwestii sposobu i formy wypłaty rekompensat. Dlatego też należy odnieść się do ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, której art. 25 ust. 1 stanowi, iż dział Skarb Państwa obejmuje sprawy dotyczące gospodarowania mieniem Skarbu Państwa oraz ochrony interesów Skarbu Państwa. W tych sprawach, zgodnie z art. 25 ust. 2 cytowanej ustawy Minister Skarbu Państwa reprezentuje Skarb Państwa. Mając przy tym na uwadze fakt, iż Minister Skarbu Państwa jest również dysponentem Funduszu Reprywatyzacyjnego, z którego wypłacane są rekompensaty, o których mowa art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju a wypłata rekompensaty w niniejszej sprawie nie następuje w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnej lub na mocy orzeczenia sądowego, zasadnym jest uznanie, że kwestią ustalenia kwoty rekompensaty zajmuje się również Minister Skarbu Państwa. Skarżący stwierdził również, że art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw nie zawiera żadnego zapisu, który prowadziłby do uznania, iż wypłata rekompensaty może nastąpić wyłącznie na podstawie decyzji administracyjnej, orzeczenia sądowego bądź ugody. Z art. 28 ustawy o działach administracji rządowej wynika, że dział środowisko nie obejmuje tego rodzaju spraw, a Minister Środowiska jedynie sprawuje nadzór nad Państwowym Gospodarstwem Leśnym "Lasy Państwowe". Nadzór nie obejmuje zaś spraw własnościowych i odszkodowawczych w związku z bezprawnym przejęciem własności osób trzecich. W uzasadnieniu skargi podniesiono ponadto, że brak jest normy o charakterze materialnoprawnym, z której wynikałoby, że obowiązek ustalenia rekompensaty ciąży na innym organie niż Minister Skarbu Państwa. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2003 r. sygn. akt III CKN 127/00 Lex nr 78021, w którym stwierdzono, że wobec braku wyraźnego wskazania innej jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa, z którą byłoby związane roszczenie, właściwym do rozpoznania żądania jest Minister Skarbu Państwa. Uzasadniając zarzut naruszenia przez organ art. 107 § 3 kpa skarżący podniósł, że Minister Skarbu Państwa w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie odniósł się do wskazanych przez stronę skarżącą do rozważenia przepisów prawa materialnego. W związku z powyższym nadal nie uzyskano jasnej i precyzyjnej odpowiedzi, który organ administracyjny jest właściwy do wypłaty rekompensaty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze stwierdził, iż art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju oraz art. 77 Konstytucji RP, w oparciu o które wnioskodawcy wystąpili z wnioskiem o zapłatę rekompensaty z tytułu utraty prawa własności nieruchomości, nie mają mocy wstecznej. Minister podniósł ponadto, że z art. 7 ww. ustawy wynika jedynie, iż Skarb Państwa nie kwestionuje co do zasady roszczeń wynikających z utraty własności zasobów naturalnych, określonych przepisami tej ustawy i gotów jest zaspokajać je w formie rekompensat wypłacanych ze środków budżetu państwa na podstawie odrębnych przepisów. Organ podkreślił także, że nie istnieje żadna podstawa prawna, która nadawałaby Ministrowi Skarbu Państwa uprawnienia do orzekania o przyznaniu prawa rekompensaty i jej wypłaty na podstawie wskazanych przez skarżących przepisów. Podstawy dokonywania wypłaty z Funduszu Reprywatyzacyjnego, którym dysponuje Minister, są ściśle określone w przepisach szczególnych. W każdym przypadku podstawą do dokonywania takiej wypłaty jest wcześniejsza decyzja administracyjna lub wyrok sądowy o przyznaniu odszkodowania. Organ stwierdził również, że bezzasadny jest zarzut naruszenia przez zaskarżone postanowienie art. 8 i 107 § 3 kpa, bowiem postanowienie nie jest merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy co do istoty, a w związku z tym nie można oczekiwać, aby jego uzasadnienie spełniało wszystkie warunki, które spełniać powinno uzasadnienie decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, a wywody w niej zawarte znalazły aprobatę Sądu orzekającego. Sąd stwierdza, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie, Sąd doszedł do przekonania, iż doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tych względów zaskarżone postanowienie należało wyeliminować z obrotu prawnego poprzez jego uchylenie, jak również z mocy art. 135 powołanej ustawy koniecznym było uchylenie rozstrzygnięcia wydanego w dniu [...] grudnia 2007r. Przepis art. 135 ustawy procesowej stanowi, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowania prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Przywołany przepis uszczegóławia zasadę niezwiązania wojewódzkiego sądu administracyjnego granicami skargi, upoważniając ten Sąd do orzekania także o aktach lub czynnościach niezaskarżonych rozpoznawaną skargą, ale wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, oczywiście sprawy administracyjnej. Korzystając zatem ze wskazanych wyżej regulacji procesowych Sąd uznał, że naruszenie przepisów prawa procesowego powstało już na etapie wydania pierwszego postanowienia. Mianowicie błędnie organ uznał, że sprawa dotycząca wypłaty "rekompensaty" w związku z przejęciem nieruchomości stanowiącej las w oparciu o dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. z 1945r. Nr 15, poz. 82 ze zm.) stanowi sprawę administracyjną związaną ze stwierdzeniem nieważności decyzji nacjonalizacyjnej. Powyższa, w ocenie Sądu błędna teza, spowodowała zdaniem organu konieczność przekazania sprawy do takiego organu administracji publicznej, którego właściwość rzeczowa obejmuje załatwianie spraw z zakresu leśnictwa. Zgodnie zaś z art. 28 ust. 1 pkt 7) i ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2007r. , Nr 65, poz. 437 ze zm. ) do spraw leśnictwa właściwym organem jest minister właściwy do spraw środowiska. Należy podkreślić, że trafnie - ze względu na rodzaj roszczenia wysuwanego przez skarżącego i pozostałych spadkobierców - organ w pierwszej kolejności rozważył swoją właściwość. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 19 k.p.a. organy administracji mają obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości. Wydanie decyzji przez organ niewłaściwy skutkuje tym, że jest ona obciążona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ ma obowiązek badać swoją właściwość rzeczową i miejscową w każdym stadium postępowania. Różne mogą być etapy postępowania administracyjnego, na których organ administracji publicznej stwierdzi swoją niewłaściwość do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli organ, do którego wniesiono podanie, przed wszczęciem postępowania administracyjnego stwierdzi swoją niewłaściwość w sprawie, a sprawa podlega rozpatrzeniu w trybie administracyjnym, to zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. przekaże to podanie niezwłocznie do organu właściwego w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Jeżeli organ administracji publicznej stwierdzi swoją niewłaściwość na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, to zobowiązany jest umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., a sam wniosek przekazać do załatwienia organowi właściwemu zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. Postępowanie administracyjne prowadzone przez organ z naruszeniem przepisów o właściwości jest postępowaniem bezprzedmiotowym przed tym organem (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2006r. Sygn. akt IV S.A./Wa 1311/05, Lex 203867). Rozważenie jednakże kompetencji organu właściwego do rozpatrzenia wniosku opartego o art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz. Nr 97, poz. 1051 ze zm.) przez Ministra Skarbu Państwa doprowadziło do chybionych wniosków, a mianowicie ustalenia, iż właściwym w takiej sprawie jest Minister Środowiska. Przede wszystkim nie można wywodzić - jak wywodzi skarga, że żądanie rekompensaty związane jest z decyzją nacjonalizacyjną, wydaną w przeszłości, a następnie której została stwierdzona nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa w odrębnym postępowaniu nieważnościowym. Powoływany dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa miał charakter aktu nacjonalizacyjnego, a przewidziane nim przejęcie lasów i gruntów na własność Skarbu Państwa następowało z mocy prawa. Nie ma podstaw do uznania, że przepisy dekretu czy aktu wykonawczego do niego uzależniały nabycie własności gruntów leśnych od jakiejkolwiek czynności organu administracji publicznej - czy to sporządzenia protokołu, o jakim mowa w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 4, poz. 16), czy też wydania orzeczenia administracyjnego. Dekret nie przewidywał żadnych wymagań formalnych do skutecznego przejęcia lasów na rzecz Skarbu Państwa, w tym wydania decyzji przez właściwy organ administracji państwowej stwierdzającej, w deklaratywny sposób, fakt przejęcia określonych lasów i gruntów leśnych ( vide stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w uchwale z 22 kwietnia 1994 r., III CZP 50/94 - OSNC z 1994, nr 11, poz. 212 i z 27 kwietnia 1994 r., III CZP 54/94 - OSNC z 1994 r). Skoro nie została wydana żadna decyzja nacjonalizacyjna, bowiem przepisy nie przewidywały takiego trybu, tym bardziej nie mogło być prowadzone postępowanie o stwierdzenie nieważności takiej decyzji. Zatem kryterium właściwości organu przyjęte w zaskarżonym postanowieniu, a opierające się na roszczeniu o odszkodowanie z tytułu wydania decyzji, następnie ocenionej w postępowaniu nieważnościowym, jest całkowicie chybione. Na marginesie należy wskazać, iż gdyby stanowisko Ministra było trafne, a zatem roszczenie spadkobierców związane byłoby ze szkodą poniesioną przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, której niezgodność z prawem stwierdzono we właściwym postępowaniu, od dnia 1 września 2004r. odszkodowanie może być dochodzone jedynie przez sądem powszechnym ( ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 162, poz. 1692). Pozostaje natomiast otwarta kwestia jaki charakter ma roszczenie wymienione w art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju. W sposób bowiem wyraźny skarżący twierdzi, że roszczenie spadkobierców właściciela przejętego lasu opiera się na wskazanym wyżej przepisie i obejmuje żądanie wypłaty rekompensaty z tytułu utraty własności lasów, nie zaś z tytułu przejęcia tych lasów z naruszeniem prawa (czyli podważanie legalności samego aktu przejęcia). W pierwszej kolejności organ powinien zatem zbadać czy przepis ustawy przewidujący owo roszczenie na tyle został skonkretyzowany, aby można uznać, że stanowi on podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego. Ta kwestia bowiem decyduje czy w ogóle sprawa ma charakter sprawy administracyjnej, do rozstrzygania której powołany jest organ administracji publicznej. Zagadnienie właściwości miejscowej i rzeczowej organu ma w takiej sytuacji charakter już wtórny. Bez rozstrzygnięcia tej elementarnej kwestii niemożliwym jest dalszy tok postępowania organu tj. przestrzeganie przez organ swej właściwości. Podobnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 lipca 2006r (sygn. akt I SA/Wa 2276/05, Lex 258371), który stwierdził, że "organ administracji publicznej, do którego wniesione zostało pismo z konkretnym żądaniem (podanie) jest obowiązany w pierwszej kolejności zbadać, czy jest organem właściwym rzeczowo do wszczęcia postępowania w sprawie oraz czy żądanie objęte podaniem może być rozpoznane w postępowaniu administracyjnym". O tyle w niniejszej sprawie kwestia kognicji organów administracji publicznej ma znaczenie, bowiem nie wynika ona w sposób jednoznaczny z powoływanej ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju. Cytowany przepis ustanawia owszem zapewnienie, że roszczenia osób z tytułu utraty własności mienia zaliczonego przez ustawę do strategicznych zasobów naturalnych kraju zostaną zaspokojone w formie rekompensat, jednocześnie jednak odsyła co do zasad wypłaty tych rekompensat do przepisów odrębnych. Do dnia orzekania przez organ takie przepisy nie zostały uchwalone. W szczególności nie jest wiadomym, czy wypłata rekompensat będzie wymagała wydania indywidualnej decyzji administracyjnej dla każdej z ewentualnych osób uprawnionych, czy też wystarczającym będzie ogólna regulacja ustawowa, której jedynie wykonanie w formie wypłaty rekompensat zostanie powierzone właściwemu ministrowi, czy też w tym celu zostanie powołany zupełnie nowy organ lub przewidziana inna instytucja. Nie jest także wiadomym czy dochodzenie roszczeń z tytułu wypłaty rekompensat nie zostanie przekazane do właściwości sądów powszechnych. Sytuacja podobna, tj. konieczność orzekania w sytuacji braku konkretnej regulacji rangi ustawowej powstała przy wykładni jaki właściwy jest tryb do dochodzenia świadczenia pieniężnego od Fundacji "P." z tytułu represji nazistowskich, a w konsekwencji czy właściwe jest dochodzenie tego roszczenia przed Sądem powszechnym, czy też orzeczenie Fundacji ma wymiar decyzji administracyjnej podlegającej kognicji sądów administracyjnych. W tej materii wypowiadały się autorytety władzy sądowniczej tj. Naczelny Sąd Administracyjny oraz Sąd Najwyższy. W konsekwencji wieloletnich wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu Sędziów z dnia 27 czerwca 2007 r. (sygn. akt III CZP 152/2006) stwierdził, iż "dopuszczalna jest droga sądowa w sprawie, w której powód - ze względu na niekorzystne dla niego rozstrzygnięcie Fundacji "P." - dochodzi świadczenia pieniężnego z tytułu represji nazistowskich (OSNC 2007/12/175, Biul. SN 2007/6/10)." Reasumując, w pierwszej kolejności zadaniem organu było rozważenie, czy sprawa o roszczenie wynikające z art. 7 ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju podlega rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym, a dopiero w dalszej kolejności rozważenie, czy Minister Skarbu Państwa jest właściwy do jego rozpatrzenia, mając na uwadze, że postępowanie nie dotyczy odszkodowania z tytułu stwierdzenia nieważności lub wydania z naruszeniem prawa decyzji nacjonalizującej las położony w K., powiat [...], województwo [...]. Uznając zatem, że naruszone postanowienia naruszyły przepisy postępowania, a to art. 7, 77§ 1 kpa i art. 61 kpa w stopniu mogącym mieć znaczenie dla wyniku sprawy, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) i 135 ppsa, orzec jak na wstępie. Pkt 2 wyroku znajduje oparcie w art. 152 wymienionej ustawy, natomiast orzeczenie o kosztach uzasadnione jest brzmieniem art. 200 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło