II SA/Bk 807/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2008 r. sprawy ze skargi T.D. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. W dniu [...].12.2006r. J.D. działając w imieniu skarżącego T.D. wystąpiła do Wójta Gminy J.K. z wnioskiem o wymeldowanie P.D. z pobytu stałego pod adresem T. [...], gm. J.K. We wniosku podała, że P.D., od ponad 20 lat przebywa poza granicami kraju i na stałe jest zameldowany w Stanach Zjednoczonych. Podczas pobytów w kraju w znacznym stopniu utrudnia życie nowemu właścicielowi nieruchomości (T.D.) i działa na jego szkodę. Organ I instancji po przeprowadzeniu w sprawie postępowania decyzją z dnia [...].07.2007r. orzekł o odmowie wymeldowania P.D. W uzasadnieniu decyzji opisał przeprowadzone czynności dowodowe i ich wyniki, po czym stwierdził, że nieprzebywanie P.D. w miejscowości T. [...], jest związane z czasowym wyjazdem do Stanów Zjednoczonych. W sprawie nie można zatem mówić o całkowitym i trwałym opuszczeniu przez P.D. stałego miejsca pobytu. Organ podkreślił, że P.D. zgłosił w dniu [...].02.2007r. w urzędzie gminy swój wyjazd za granicę na pobyt czasowy do dnia 31.12.2007r. Ponadto w lokalu mieszkalnym w T. pozostawił swoje rzeczy. Stąd niespełniona została przesłanka opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania, warunkująca w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wymeldowanie. W odwołaniu od tej decyzji T.D. zakwestionował ustalenia organu oraz konkluzję o braku opuszczenia przez P.D. miejsca pobytu stałego w Polsce. Zarzucał organowi: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że P.D. nie przebywa w miejscowości T. [...] w związku z czasowym wyjazdem do USA, podczas gdy faktycznie wyjechał on na stałe do Stanów Zjednoczonych i opuścił w sposób całkowity i trwały miejsce pobytu w Polsce, a przyjazdy do kraju mają charakter sporadyczny; - nieuwzględnienie faktu, że P.D. jest obecnie zameldowany na stałe w Stanach Zjednoczonych, co świadczy o trwałym opuszczeniu miejsca pobytu w Polsce; - błędne przyjęcie, że P.D. będzie kontynuował zamieszkiwanie w Polsce w miejscowości T. [...] w sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynika, że utracił tytuł prawny uprawniający do zamieszkiwania pod w/w adresem, przez co powrót do miejsca pobytu jest niemożliwy; - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 80, 107 § 1 i 3 kpa; - naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez niewłaściwą jego wykładnię. Zarzuty odwołania nie zostały uwzględnione. Wojewoda P. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...].09.2007r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ odwoławczy stwierdził, że jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie jest opuszczenie przez daną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego, przy czym zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, opuszczenie to powinno nosić cechy trwałości i dobrowolności. W ocenie wojewody P.D. tej przesłanki nie spełnił. Co prawda większość czasu spędza za granicą w USA, dokąd wyjechał dobrowolnie około 20 lat temu, lecz ze zgromadzonych dowodów wynika, że nie utracił trwale więzi z lokalem w T. Czynił nakłady na utrzymanie lokalu w należytym stanie, wielokrotnie i regularnie przyjeżdżał do kraju i przebywał wówczas w spornym lokalu, ujawniał zamiar zamieszkania na stałe w T. i w tym celu podjął kroki prawne o odzyskanie utraconej własności. W lutym 2007r. zadośćuczynił ustawowemu obowiązkowi z art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgłaszając w organie wyjazd czasowy za granicę z zamiarem powrotu do dnia 31.12.2007r. Całokształt okoliczności świadczy, że P.D. nie opuścił spornego lokalu w sposób trwały. Wojewoda powołał się przy tym na poglądy wyrażone w wyrokach sądów administracyjnych: WSA w Warszawie z dnia 22.09.2005r. sygn. IV SA/Wa 600/05 oraz NSA z dnia 24.02.2006r. sygn. II OSK 561/05, a dotyczące sytuacji czasowego niezamieszkiwania w miejscu pobytu stałego. Organ odwoławczy nie stwierdził też, by przy rozstrzyganiu sprawy w pierwszej instancji, doszło do naruszenia powołanych przez stronę w odwołaniu przepisów proceduralnych. Końcowo wojewoda podkreślił, że pobyt P.D. pod określonym adresem w Stanach Zjednoczonych, nie wyklucza możliwości zameldowania w kraju. We wniesionej na powyższą decyzję skardze T.D. powtórzył zarzuty odwołania wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego. Wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z oznaczonego lokalu jest fakt opuszczenia przez nią tego lokalu. Legalność decyzji dokonującej wymeldowania w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zależy od nadania właściwego znaczenia terminowi "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego czasowego bez wymeldowania". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu ww. przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne ( vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001r. V SA 3169/00, LEX nr 50123). W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie czy P.D. wyjeżdżając do USA w 1997r. opuścił miejsce stałego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny. W ocenie Sądu rację mają organy administracyjne, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła przesłanka trwałego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Fakt wyjechania przez P.D. nie jest bowiem równoznaczny z trwałym opuszczeniem przez niego miejsca swojego zameldowania. Świadczą o tym następujące okoliczności faktyczne, nie kwestionowane przez samego skarżącego, reprezentowanego przez J.D.: P.D. wyjeżdżając za granicę pozostawił swoje rzeczy osobiste w lokalu znajdującym się w T. [...]. Przyjeżdża on do Polski klika razy do roku i podczas tych pobytów zamieszkuje w domu rodzinnym w T. [...]. W dniu [...].02.2007 r. P.D. zgłosił w Urzędzie Gminy J.K. wyjazd na pobyt czasowy i w dalszym ciągu deklaruje chęć i zamiar powrotu w roku 2008. W tych okolicznościach nie zachodzą więc wobec niego podstawy do wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W sprawie o wymeldowanie nie ma znaczenia fakt, że dom, w którym P.D. jest na stałe zameldowany, stanowi aktualnie własność innej osoby (jego syna T.D.), albowiem brzmienie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002r. (sygn. K 20/01- OTK-A 2002/3/34) pozwala na wymeldowanie z miejsca pobytu stałego tylko takiej osoby, która miejsce to opuściła nie dopełniając czynności wymeldowania. Nie ma zatem dla wymeldowania żadnego znaczenia kwestia uprawnień do danego lokalu. Zameldowanie jest czynnością rejestracyjną o charakterze deklaratoryjnym nie stwarzającym uprawnień do lokalu, natomiast jest kwestią pochodną od faktu stałego pobytu. Oznacza to, że jeżeli P.D. nie opuścił na stałe lokalu (domu) nr [...] w T., to brak tytułu prawnego do tego lokalu nie stanowi przesłanki uzasadniającej jego wymeldowania z tego lokalu. Z okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, że P.D. wyjechał za granicę tylko czasowo, a nie z zamiarem stałego opuszczenia lokalu nr [...] w T. Podczas wizyt przebywał w przedmiotowym budynku, co potwierdziła także J.D. Niekwestionowany był też fakt pozostawienia rzeczy osobistych P.D. w domu w T. Wszystkie te okoliczności, udowodnione – zdaniem sądu – w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji zdają się potwierdzać zasadność poczynionych przez Wójta ustaleń, że P.D. nie opuścił spornego lokalu w sposób trwały i wydanej przez niego decyzji oraz zasadność zaskarżonej decyzji Wojewody P. Podkreślić też trzeba, że - jak zauważył to Wojewoda - pobyt P.D. pod określonym adresem w Stanach Zjednoczonych nie wyklucza możliwości zameldowania w kraju. Nie jest to bowiem przesłanka stanowiąca o zasadności wymeldowania z pobytu stałego na terenie Polski. O charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Zachowuje pełną aktualność teza wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 2001r. (sygn. V SA 1496/00), iż pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenie ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w związku z art. 25 kodeksu cywilnego). W niniejszej sprawie P.D. konsekwentnie deklaruje zamiar stałego pobytu w domu rodzinnym w miejscowości T., a okoliczności, na które się powołuje rzeczywiście wskazują, iż wolę zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania stara się zrealizować, mimo iż własność lokalu należy obecnie do jego syna. Fakt długotrwałego przebywania poza granicami RP nie jest przeszkodą prawną w posiadaniu miejsca stałego pobytu w Polsce. Na marginesie należy też zaznaczyć, iż w świetle art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nawet czasowe zameldowanie (jak sugeruje strona skarżąca, P.D. jest zameldowany w USA) pod innym adresem niż miejsce stałego pobytu nie oznacza rezygnacji z zameldowania stałego, tak samo jak nie dowodzi braku zamiaru pobytu stałego pod danym adresem. Wyjazdy i powroty do miejsca pobytu stałego są zjawiskiem normalnym i pochopne jest wyprowadzenie z tego faktu wniosku o opuszczeniu miejsca zameldowania, tym bardziej, że podczas pobytów w Polsce P.D. przebywał w domu rodzinnym w T. i cały czas próbuje odzyskać własność lokalu by po powrocie ze Stanów Zjednoczonych ponownie w nim zamieszkać. Wymeldowanie z miejsca pobytu stałego winno być następstwem ustalenia definitywnego zerwania więzi z tym miejscem przez osobę tam zameldowaną, bez ujawnionej na zewnątrz woli powrotu. Dowody zgromadzone w aktach sprawy nie świadczą o tym, że uczestnik postępowania w sposób trwały i definitywny opuścił miejsce stałego pobytu w T. [...]. Z tych też względów Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.).