II SA/Gl 131/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant Referent stażysta Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2008 r. sprawy ze skargi I. K., J. K., E. K.- C. oraz R. B. na decyzję Wojewody S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody S. na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W oparciu o przepis art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, aktem notarialnym z dnia [...] r. działki nr [...] i [...] położone w D. i stanowiące własność A. K. i I. K. zostały nabyte przez Skarb Państwa z przeznaczeniem na zieleniec i parking. Wnioskiem z dnia [...] r. poprzednie właścicielki wystąpiły o zwrot nieruchomości podnosząc, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego organy obu instancji odmówiły zwrotu nieruchomości. Decyzje te zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach wyrokiem z dnia 28 maja 2003 r. sygn. II SA/Ka 1834/01. Sąd wskazał w szczególności na konieczność wyjaśnienia czy i kiedy na wywłaszczonych działkach został zrealizowany cel wywłaszczenia w postaci budowy parkingu i urządzenia zieleńca i czy nastąpiło to na wszystkich działkach. Rozpoznając ponownie sprawę, Prezydent Miasta S., wyznaczony przez Wojewodę jako organ właściwy do jej załatwienia, decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W podstawie prawnej podano przepis art. 142, 229a w związku z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (ówcześnie Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz. 543 ze zm.). W uzasadnieniu natomiast wskazano, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miał fakt nowelizacji przepisów ustawy. Zgodnie z obowiązującym od dnia 25 września 2004 r. przepisem art. 229a ustawy, roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Za taki cel, zrealizowany a jednocześnie uzasadniający dokonanie wywłaszczenia, uznano budowę targowiska miejskiego. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją Wojewody z [...] r., w której podniesiono, że organ I instancji naruszył obowiązek związania zaleceniami zawartymi w wyroku sądu administracyjnego. Wyrokiem z dnia 24 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. II SA/GL 331/05 uchylił decyzję Wojewody. Sąd wskazał m. in., że związanie zaleceniami zawartymi w wyroku sądu doznaje ograniczenia w sytuacji zmiany stanu prawnego. W sprawie do takiej zmiany doszło na skutek wprowadzenia do ustawy art. 229a. Sąd ocenił, że organ I instancji prawidłowo przywołał zmianę obowiązującego stanu prawnego. Ponownie rozpoznając odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta, Wojewoda zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W podstawie prawnej podano m.in. art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zgodnie z tym przepisem, roszczenie o zwrot nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Targowisko miejskie uznano za cel użyteczności publicznej, który zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, uzasadniał wywłaszczenie. W skardze do sądu administracyjnego skarżące wniosły o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zanegowano dokonaną kwalifikację targowiska jako celu użyteczności publicznej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przez sądem w dniu 21 maja 2008 r. pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie decyzji jako wydanych na podstawie przepisu, który został wyeliminowany mocą orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. O uchylenie decyzji zawnioskował także pełnomocnik uczestnika postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Przepis art. 145 § 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) przewiduje, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przesłanką wznowienia postępowania jest m. in. sytuacja uregulowana w art. 145a k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu, na podstawie którego została wydana decyzja. Podstawą wydania zaskarżonych do sądu decyzji był przepis art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, dodany przez art. 1 pkt 143 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., nr 141, poz. 1492). Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. K 6/05 uznał przepis art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami za niezgodny z Konstytucją. Przepis ten utracił moc obowiązującą z dniem 9 kwietnia 2008 r. W stwierdzonym stanie prawnym należy przyjąć, że zaistniała przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, co uzasadnia uchylenie przez sąd administracyjny decyzji wydanych w oparciu o przepis usunięty następnie przez Trybunał z obrotu prawnego. W konsekwencji do rozpoznania pozostaje wniosek skarżących o zwrot nieruchomości. Orzekające organy związane zaś są zaleceniami zawartymi w wyroku wydanym w sprawie o sygn. II SA/Ka 1834/01. Mając na względzie podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 145a k.p.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono zgodnie z art. 200, 205 § 2 i 209 ppsa.