I OZ 211/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 728/08 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 lipca 2008 r. odmówił M. M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu postanowienia podano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 728/08 odrzucił skargę M. M. na wyżej wymienioną decyzję z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został mu doręczony w dniu 12 czerwca 2008 r. W dniu 19 czerwca 2008 r. M. M. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując, iż jest osobą starszą, schorowaną, nieporadną, nieznającą przepisów prawa. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący nie uprawdopodobnił spełnienia przesłanek z art. art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004 r. kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Chodziło więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie skarżącego, a uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, skarżący wskazał, że jest osobą starszą, schorowaną i nieporadną. Cierpi na chorobę Parkinsona i Alzheimera z częściowym niedowładem ciała po udarze mózgu. Ponadto ma poważne problemy ze wzrokiem. Podał także, iż mimo, że kilkakrotnie czytał treść doręczonej mu decyzji nie zrozumiał pouczenia do którego organu, ma skierować swoje odwołanie. Z załączonego do wniosku zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] czerwca 2008 r., wynika, że M. M. jest leczony z powodu choroby Parkinsona, nadciśnienia tętniczego i zaburzeń pamięci. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący nie wskazał, jaka była przyczyna uchybienia terminowi oraz kiedy ta przyczyna ustała. Nie podał również przyczyny uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że przykładem okoliczności, która może uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu jest nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, a nie jest taką okolicznością np. choroba wymagająca leżenia, jeżeli skarżący mógł nadać pismo w ustawowym terminie korzystając z pomocy domowników. (postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., OZ 809/04, niepubl.) W konsekwencji Sąd uznał, iż na podstawie wskazanych przez skarżącego okoliczności nie jest w stanie ocenić, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi, przy czym jak wskazano wyżej przywrócić termin można tylko i wyłącznie w przypadku gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. W przedmiotowej sprawie skarżący, mając świadomość swojej choroby, mógł skorzystać z pomocy osób trzecich. Według Sądu przedstawione przez skarżącego okoliczności nie stanowią nagłej przeszkody, nie dającej się przezwyciężyć, nie mogą, więc uzasadniać przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. M., domagając się zmiany przedmiotowego postanowienia z dnia 11 lipca 2008 r. i przywrócenia mu terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r. W zażaleniu skarżący powtórzył twierdzenia zawarte we wniosku o przywrócenie terminu, a ponadto podniósł, iż obecnie dowiedział się o nowej okoliczności mającej bezpośredni wpływ na skierowanie skargi do niewłaściwego organu. Okolicznością tą jest istniejąca już wówczas jednak dopiero teraz zdiagnozowana choroba nowotworowa – czerniak złośliwy z przerzutami na wszystkie organy, co potwierdzają wyniki badań lekarskich. Skarżący ponadto wskazał, że działa w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika z powodu braku środków finansowych. Wnosząc skargę na decyzję Ministra Infrastruktury nie mógł skorzystać z pomocy domowników, gdyż mieszka jedynie z synem, który jest inwalidą I grupy, osobą ciężko chorą i cierpiącą na zaniki pamięci, nie zawsze rozumiejącą sens tego co czyta i znajdującą się pod stałą opieką neurologa oraz psychologa. Skarżący podkreślił, że przyczyną niewłaściwego skierowania pisma pod niewłaściwy adres była nowa zdiagnozowana choroba, o której dopiero teraz się dowiedział " choć ta w momencie nadawania spornych pism trawiła już moje ciało i umysł". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia przesłanek pozytywnych, o których mowa w art. 86 P.p.s.a. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Ponadto to na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu. Podstawowy problem w sprawie na obecnym etapie postępowania sprowadza się więc do oceny, czy podane przez skarżącego okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. Skarżący jako powód uchybienia terminu do wniesienia skargi podał liczne choroby, na które cierpi, tj. chorobę Parkinsona, Alzheimera oraz wykrytą ostatnio chorobę nowotworową. Wskazać zatem należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto pogląd, że przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej może być jedynie choroba nagła, która powoduje niespodziewane pogorszenie stanu zdrowia skarżącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99). Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodzi, bowiem powołane przez skarżącego choroby, są to choroby przewlekłe, a tym samym nie można ich uznać za nagłą przeszkodę uniemożliwiającą skarżącemu wniesienia skargi w terminie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.