II SA/Rz 844/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Ryszard Bryk AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r. sprawy ze skargi A. S.A. w S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 844/07 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania A SA utrzymało w mocy decyzję Państwowego Powiatowego inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2007r. nr [...] stwierdzającą u A. G. chorobę zawodową – obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem – wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczególnych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W podstawie prawnej organ powołał art. 136 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej w skrócie k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach Dz. U. nr 132, poz. 115 – zwane dalej rozporządzeniem). W uzasadnieniu wymienionej na wstępie decyzji organ odwoławczy stwierdził, że należy podzielić trafne konkluzje orzecznictwa sądowego, w którym od lat niezmiennie podkreśla się, że dla spełnienia przesłanki wystąpienia szkodliwych czynników w środowisku nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm. Wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy tylko dla jednego pracownika z uwagi na jego osobniczą wrażliwość (wyrok NSA z 1998.01.22. I SA 1029/97 LEX nr 45829). Pogląd ten został wyrażony na gruncie wcześniej obowiązującego rozporządzenia, ale nie stracił na aktualności, bo podtrzymany został przez aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok WSA w Warszawie z 8.06.2005r. I SA/Wa 591/04 LEX nr 171700). Z tych przyczyn podniesiona w odwołaniu kwestia narażenia strony na hałas, który nie przekraczał dopuszczalnych norm ma znaczenie jedynie przy ustalaniu winy pracodawcy, zaś przy ocenie wystąpienia choroby zawodowej znaczenia mieć nie może bo istotne jest wystąpienie czynnika szkodliwego. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje podniesiona przez pracodawcę okoliczność zabezpieczenia ochronników słuchu i świadczenie pracy podzielonej przerwami. Organ wyjaśnił, że z definicji choroby zawodowej dla uznania schorzenia za zawodowe konieczne jest spełnienie przesłanek:1/ wykonywanie pracy w narażeniu na czynnik szkodliwy; 2/ wystąpienie schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych odpowiadającego skutkom narażenia zawodowego; 3/ jednostki medyczne wydadzą pozytywne orzeczenie lekarskie o rozpoznanej chorobie zawodowej stwierdzając zależność między objawami choroby, a narażeniem zawodowym. Niewątpliwie pracownik był narażony na hałas w trakcie świadczenia pracy, a jednostki medyczne stwierdziły istnienie schorzenia wymienionego w wykazie chorób. Organ stwierdzający istnienie choroby zawodowej jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie w tym znaczeniu, że nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Organ może to orzeczenie zakwestionować, jeśli nie odpowiada wymogom Kodeksu postępowania administracyjnego lub powołanego na wstępie rozporządzenia, co ogranicza się do badania błędów proceduralnych. Organ uznał, że orzeczenie lekarskie jest spójne logiczne i konsekwentne, należycie uzasadnione i nie pozostawia niedomówień. Analiza całości materiału dowodowego sprawy pozwoliła wywieść istnienie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a narażeniem na hałas, bowiem brak w sprawie dowodów mogących ów związek podważyć, a istnienie związku należy domniemywać. (wyrok SN z 03.02.1999r. sII RN 110/98 Prok i Pr 1999/7-8/56). W skardze do Sądu skarżąca A S.A. w S. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść decyzji, a mianowicie art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia bez wyjaśnienia wątpliwości wynikających na tle związku utraty słuchu z warunkami pracy, które to zachowanie nie pogłębia zaufania obywateli do organów Państwa ani świadomości i kultury prawnej, naruszenie art. 12 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącej o skierowanie A. G. na badania specjalistyczne do Instytutu Medycyny Pracy; naruszenie przepisów prawa materialnego, a to § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) poprzez przyjęcie, iż dolegliwości A. G. stanowią chorobę zawodową i powstały w środowisku pracy u skarżącej Spółki. W oparcie o wymienione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2007r. nr [...] względnie o zmianę zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie, iż nie ma podstaw do uznania choroby zawodowej u A. G. oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca w uzasadnieniu za błędne uznała stanowisko organu odwoławczego, że praca wykonywana w pewnych okresach narażenia na hałas mieściło się w granicach prawem dopuszczonych nie ma znaczenia dla oceny powstania choroby zawodowej, gdyż wystarczy samo istnienie narażenia pracownika na hałas. W tej sytuacji brak jest jednoznacznego stanowiska, co do zawodowych przyczyn utraty słuchu, wobec przyjętego przez organ poglądu, iż brak narażenia na hałas nie ma znaczenia w sprawie. W środowisku pracy, w którym pracował zainteresowany nie występował stale ponadnormatywny hałas, a jeżeli już, to jego przekroczenie było nieznaczne, a zakład pracy zabezpieczał pracowników w środki ochrony przewidziane na danym stanowisku pracy. Istnieje, więc duże prawdopodobieństwo, że hałas w środowisku pracy nie był przyczyną uszkodzenia słuchu A. G. Zainteresowany wykonywał pracę w innych zakładach, gdzie w ocenie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego mógł wystąpić ponadnormatywny hałas. O tym, czy schorzenie ma charakter zawodowy decydują dwa czynniki: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych i istnienie związku przyczynowego pomiędzy chorobą, a warunkami pracy. W judykaturze i doktrynie wykazano, że mimo, iż u pracownika ujawniła się choroba wpisana na listę, ale nie jest spowodowana aktywnością zawodowa, lecz wynika z normalnego rozwoju stanu chorobowego, to nie można mówić o związku przyczynowym pomiędzy chorobą a warunkami pracy (T. Bińczycka- Majewska "Prawne aspekty chorób zawodowych" Państwo i Prawo 1993r. z 7 str. 54; B. Gudowska "Praca i Zabezpieczenia społeczne 2004r. nr 4, poz. str. 16-17 Wyrok NSA z 15.07.1982r. II SA 918/92 ONSA 1982, nr 2, poz. 71). Organ odwoławczy pominął wniosek Spółki o skierowanie pracownika na badania na specjalistyczne do Instytutu Medycyny Pracy, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Mając na względzie przywołane przepisy wniosek skarżącej Spółki o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie, że nie ma podstaw do uznania choroby zawodowej u A. G. nie znajduje podstaw prawnych, gdyż Sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, a jedynie w przypadku stwierdzenia istnienia wyżej opisanych naruszeń prawa orzekają kasacyjne, co skutkuje wyeliminowaniem zaskarżonego aktu w przypadku uprawomocnienia się wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Poddawszy zaskarżoną decyzje ocenie w świetle przywołanych przepisów Sąd z urzędu stwierdził zaistnienie przesłanki dającej podstawę do uwzględnienia skargi w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Uchylenie decyzji lub postanowienia z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego nastąpi w wypadku stwierdzenia jednej z przesłanek tego wznowienia określonej w art. 145 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie na podstawie akt administracyjnych Sąd ustalił, że stroną postępowania jest B w J., której pracownikiem był A. G., sporządziła ocenę narażenia zawodowego obejmującą okres zatrudnienia pracownika (karta akt administracyjnych I inst. nr 81-83), a organ pierwszej instancji doręczył decyzję B w J. (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta akt admin. I inst. nr 100). Organ drugiej instancji nie doręczył decyzji tej stronie. W tej sytuacji organ odwoławczy naruszył przepis art. 10 § 1 k.p.a., w którym zawarto zasadę czynnego udziału strony na każdym etapie postępowania administracyjnego, a to naruszenie wyczerpuje dyspozycje przepisu art. 145 § 1 k.p.a., który w pkt 4, jako przesłankę wznowienia wymienia okoliczność, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. B w J. nie brał udziału w postępowaniu odwoławczym, jakie było prowadzone na skutek odwołania wniesionego przez skarżącą i dlatego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2006r. sygn. akt II OSK 496/05 wyraził pogląd, że naruszenie zasady udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez sąd administracyjny bez względu na to czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy. Dla zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie ma przy tym znaczenia, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony (Komputerowy System Informacji Prawnej LEX nr 196700). Podobnie też Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 sierpnia 2002r. sygn. akt II OSK 919/05 podał, że w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. powoduje, że sąd administracyjny jest zobowiązany uchylić decyzje ponieważ tak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Podstawą uchylenia decyzji jest naruszenie prawa strony do udziału w postępowaniu administracyjnym (ONSAiWSA 2007/1/7). W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny prawidłowo zauważył, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją nie było prowadzone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) bowiem akt ten utracił moc w 2002r. i dlatego organ nie mógł naruszyć przepisów, które nie obowiązywały i nie mogły w związku z tym mieć zastosowanie w sprawie. Sąd odstąpił od oceny merytorycznej zarzutów skargi, ale zwraca uwagę, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do wniosku dowodowego skarżącej zawartego w odwołaniu o skierowaniu pracownika na badania do Instytutu Medycyny Pracy. W kwestii dopuszczalności takiego wniosku wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 marca 2007r. II OSK 756/06 (ONSA i wsa 2/40/2008). Mając na względzie przestawiony stan rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Wobec uwzględnienia skargi na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. W ponowienie prowadzonym postępowaniu organ zapewni udział B w J. w postępowaniu zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 10 § 1 k.p.a. finalnie doręczając decyzję ze stosownym pouczeniem o środkach zaskarżenia.