II OSK 259/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-02-04

Skład orzekający: Maria Czapska-Górnikiewicz, Barbara Adamiak, Krystyna Borkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy samowolnie wykonane roboty budowlane, polegające na montażu kominów ze stali nierdzewnej do elewacji zewnętrznej budynku, mogą być legalizowane w trybie art. 51 Prawa budowlanego, nawet jeśli naruszają prawo cywilne lub prawo osób trzecich?
Ratio decidendi
Samowolnie wykonane roboty budowlane, polegające na montażu kominów ze stali nierdzewnej do elewacji zewnętrznej budynku, mogą być legalizowane w trybie art. 51 Prawa budowlanego, nawet jeśli naruszają prawo cywilne lub prawo osób trzecich. Legalizacja w tym trybie dotyczy aspektów prawa budowlanego, a dochodzenie roszczeń cywilnych lub ochrony praw osób trzecich powinno odbywać się przed sądem powszechnym. W przypadku, gdy roboty budowlane nie naruszają przepisów budowlanych i warunków technicznych, organ nadzoru budowlanego powinien umorzyć postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła legalności wykonania dwóch kominów ze stali nierdzewnej na elewacji zewnętrznej budynku. Organy nadzoru budowlanego początkowo umarzały postępowanie, uznając kominy za urządzenia budowlane, następnie uchylały decyzje, uznając je za część budynku wymagającą pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. P. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie umarzającą postępowanie. Skarżący J. P. twierdził, że ugoda z jego matką została sfałszowana i że kominy naruszają jego interesy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. P. od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia NSA Krystyna Borkowska Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 308/08 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie decyzją z [...] marca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mielcu z [...] listopada 2007 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie legalności wybudowania kominów ze stali nierdzewnej w budynku przy ul. K. [...] w M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 8 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 308/08, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. P. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd przytoczył ustalenia stanu faktycznego. W dniu 19 stycznia 2000 r. Spółdzielnia P. U. K. – Z. U. w M., przeprowadziła kontrolę przewodów kominowych budynku przy ul. K. [...] w M. i stwierdziła nieprawidłowość podłączenia przewodów spalinowych i urządzeń gazowych użytkowanych przez właścicieli na parterze i piętrze, które grożą zatruciem (protokół z kontroli k. 27 akt administracyjnych I instancji). Protokół przesłano Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Mielcu, który pismami z dnia [...] lutego 2000 r., nr [...] i z dnia [...] lutego 2000 r., nr [...] poinformował Rozdzielnię Gazu w Mielcu o przedmiotowych nieprawidłowościach i skutkach, jakie mogą spowodować oraz zażądał natychmiastowego wstrzymania dostaw gazu do w/w budynku. Rozdzielnia Gazu w Mielcu wstrzymała dostawę gazu do lokalu handlowego A. i W. K. (parter budynku) oraz do lokalu J. P., położonego na piętrze. W dniu 28 czerwca 2001 r. Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mielcu przeprowadził kontrolę budynku przy ul. K. [...] w M. i stwierdził, że A. i W. K. zamontowali na elewacji zewnętrznej budynku od strony podwórza dwa kominy ze stali nierdzewnej, tj. komin spalinowy i wentylacyjny. Kominy są ocieplone i pokryte płaszczem z blachy nierdzewnej i są umocowane do elewacji za pomocą wsporników. Wysokość kominów wynosi 6m. W toku oględzin W. K. przedłożył ekspertyzę techniczną, protokół sporządzony przez Z. U. K. oraz ugodę zawartą z J. P. i J. P. Nie przedłożył zezwolenia na budowę kominów. W ekspertyzie technicznej podano, że zamontowane przewody kominowe są ze stali kwasoodpornej o średnicy wewnętrznej 130 mm ocieplone wełną mineralną i okryte płaszczem aluminiowym. Przewód spalinowy jest połączony z piecem CO typ GCO-19, 8-04 produkcji Predom – Termet, który posiada odpowiednie atesty. Przewód spalinowy posiada urządzenia do czyszczenia oraz do odprowadzania skroplin, takie jak: zbiorniki na skropliny oraz wyczystki. Przewód wentylacyjny grawitacyjny zakończony jest w pomieszczeniu kratką wentylacyjną. Przewody kominowe są przymocowane do ściany przy pomocy odpowiednich uchwytów i podpór. Wyjście kominów na dachu zabezpieczono odpowiednimi kołpakami przeciwdeszczowymi oraz daszkami i pokrywami ze stali kwasoodpornej. W konkluzji ekspertyzy stwierdzono, że całość zamontowanej instalacji wentylacyjno-spalinowej jest wykonana zgodnie z odpowiednimi normami i sztuką budowlaną (k. 3 akt adm. I instancji). W protokole Nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r., sporządzonym przez dyplomowanego mistrza kominiarskiego z Z. U. K. w M. podano, że przewody kominowe są drożne i nadają się do użytkowania. Urządzenie gazowe jest prawidłowo podłączone z przewodami kominowymi. Wentylacja grawitacyjna działa prawidłowo (k. 2 akt adm. I instancji). Kominy zostały zamontowane do elewacji budynku w okresie od 18 lutego do 18 czerwca 2000 r. W latach 1999-2001 współwłaścicielami działki nr [...], na której usytuowany jest budynek przy ul. K. [...] w M. byli małżonkowie H. i A. K., W. i W. K. oraz J. P. Zmiana współwłaścicieli nastąpiła w dniu 1 października 2003 r. i od tego czasu współwłaścicielami działki nr [...] i jej części składowych są H. i A. K. w [...] części; H. K. w [...] części; W. i W. K. w [...] części, J. K., J. P. i K. U. po [...] części (po [...]). W aktach administracyjnych I instancji (k. 7) znajduje się ugoda z dnia [...] sierpnia 2000 r. z której wynika, że A. i W. K. zawarli z J. P. ugodę i w punkcie 2 ugody jest oświadczenie J. P., że nie wnosi żadnych roszczeń ani pretensji do zainstalowanych dwóch przewodów kominowych na ścianie zewnętrznej wyprowadzonych z kuchni – łazienki części parterowej wykonanych ze stali nierdzewnej odebranych protokołem kominiarskim w dniu [...] czerwca 2000 r. i dopuszczonych do eksploatacji przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w dniu [...] lipca 2000 r. – pismo [...]. Pod tekstem ugody znajdują się podpisy wymienionych stron ugody oraz J. P. i świadka W. G. Skarżący J. P. (syn nieżyjącej J. P.) twierdził, że powołana ugoda została sfałszowana, jak również jego podpis. W przedmiotowej sprawie administracyjnej były wydane decyzje: 1) z dnia [...] lipca 2005 r., Nr [...], którą Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Mielcu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie wykonania kominów przez A. K. i W. K. W decyzji tej przyjęto, że zamontowane kominy są urządzeniem budowlanym i nie było wymagane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie (art. 3 pkt 9 i art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, tj. Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016). Na skutek odwołania J. P., Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] uchylił w/w decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji przyjął, że przedmiotowe kominy nie są urządzeniem budowlanym, lecz bez względu na zastosowane rozwiązania materiałowe są integralnym elementem budynku i stanowią część tego budynku, zatem było wymagane pozwolenie na budowę. Nawet przy założeniu, że nie było wymagane pozwolenie na budowę, to ze względu na wysokość kominów (6 m) byłoby wymagane zgłoszenie. Poza tym organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie wyjaśnił, czy w miejscu wybudowanych kominów istniały wcześniej kominy, czy też jest to budowa nowych kominów. W konkluzji skonstatował, że umorzenie postępowania administracyjnego było przedwczesne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 12/06 oddalił skargę J. P. na decyzję kasacyjną organu II instancji z dnia [...] listopada 2005 r. 2) Kolejną decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...], Powiatowy Inspektor nadzoru Budowlanego w Mielcu ponownie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalności wybudowania kominów ze stali nierdzewnej w budynku przy ul. K. [...] w Mielcu. Tym razem powołał się na art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, który nakłada na właściciela, zarządcę lub użytkownika obiektu budowlanego obowiązek usunięcia stwierdzonych w czasie kontroli uszkodzeń oraz uzupełnienia braków, które mogłyby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, a w szczególności katastrofę budowlaną, pożar, wybuch, porażenie prądem elektrycznym lub zatrucie gazem. Realizacja tego przepisu nie wymaga wydania decyzji czy postanowień. Po rozpatrzeniu odwołania J. P., Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2007 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji co do zasadności zastosowania art. 70 Prawo budowlane. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję wywodził, że wymagało to rozważenia jaki charakter mają przedmiotowe kominy przymocowane do elewacji zewnętrznej budynku i w zależności od tego wyjaśnienie, czy na ich zamontowanie było wymagane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyjął, że w wyniku zamontowania kominów powstały dodatkowe przewody, tj. kanał spalinowy i kanał wentylacyjny, co niewątpliwie w aspekcie użytkowym stanowi przebudowę obiektu w tym zakresie, bez zmiany charakterystycznych parametrów istniejącego budynku, jak powierzchnia zabudowy, kubatura czy wysokość obiektu. Sąd in merito tego poglądu nie podzielił i przyjął, że skoro rzeczone kominy zostały przymocowane do elewacji istniejącego budynku, zatem z łatwością mogą być od ściany odłączone bez uszkodzenia budynku, zatem ta argumentacja przemawia za stanowiskiem, iż w okresie ich montażu stanowiły urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.). Po drugie za takim stanowiskiem przemawia definicja budynku określona w art. 3 pkt 2 powołanego Prawa budowlanego. Według tego przepisu – budynek jest to taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Istnienie kominów nie musi być zatem koniecznym elementem budynku. Częścią budynku są tylko takie przewody kominowe, których odłączenie pociąga za sobą przeprowadzenie robót budowlanych polegających na przebudowie budynku. W sprawie takich robót nie trzeba przeprowadzać. Przedmiotowe kominy są nietypowe i zdaniem Sądu, mogą być traktowane podobnie jak przyłącze wodociągowe doprowadzone do istniejącego budynku. Dalszym argumentem jest okoliczność, że zamontowanie kominów wymagało robót budowlanych polegających na montażu, a nie na budowie. Takie stanowisko w tej kwestii zajął także organ odwoławczy. Istota samowoli budowlanej polega na wykonywaniu robót budowlanych bez wymaganego przez prawo pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru budowy, zatem o jej istnieniu powinno decydować prawo materialne obowiązujące w dacie wykonywania robót budowlanych. Z ekspertyzy technicznej wynika, że kominy są de facto instalacją wentylacyjno-spalinową niezbędną do korzystania z urządzeń gazowych, zatem należy je de facto traktować jako instalację gazową. Art. 29 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane nie wymienia tego rodzaju instalacji, przeto stosownie do art. 28 tego prawa na zamontowanie kominów było wymagane pozwolenie na budowę. Na marginesie Sąd dodał, ze również remont takich instalacji wymagał pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 1 pkt 1 – powołanej ustawy Prawo budowlane). Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że wymagane było pozwolenie na budowę. Inwestorzy A. K. i W. K. pozwolenia na budowę nie posiadali i tym samym popełnili samowolę budowlaną. Skoro jednak wykonane roboty budowlane nie polegały na budowie obiektu budowlanego lub jego części, zatem orzekające organy nadzoru budowlanego słusznie rozpatrywały sprawę na tle przepisów art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub 49 ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. W przedmiotowej sprawie roboty budowlane zostały zakończone w I półroczu 2000 r., przeto wstrzymanie robót budowlanych stało się bezprzedmiotowe. Jeżeli wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych było w tym przypadku bezprzedmiotowe, zatem Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, przeto przeciwstawne stanowisko zawarte w skardze jest chybione. Sąd nie podzielił również zarzutu podniesionego w skardze, że zainstalowana do budynku instalacja wentylacyjno – spalinowa narusza uzasadniony interes skarżącego w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich może mieć miejsce wtedy, gdy strona wykaże, że został naruszony jej bezpośredni interes prawny, czyli należy wykazać, że dana inwestycja jest niezgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Zdaniem Sądu skarżący takiego interesu nie wykazał, przeciwnie z ekspertyzy technicznej oraz z protokołu sporządzonego przez dyplomowanego mistrza kominiarstwa z dnia [...] czerwca 2000 r. wyraźnie wynika, że całość instalacji wentylacyjno – spalinowej została wykonana zgodnie z normami i sztuką budowlaną. W powołanej ekspertyzie technicznej między innymi podano, że wyjście kominów na dachu zabezpieczono odpowiednimi kołpakami przeciwdeszczowymi oraz daszkami i pokrywami ze stali kwasoodpornej. W takiej sytuacji zarzut, iż skarżący zamieszkuje na pierwszym piętrze, a kominy są usytuowane na dachu nad oknami jego lokalu, nie daje jeszcze podstaw, iż ich lokalizacja narusza interes prawny skarżącego. Kolejny zarzut skargi, iż organ naruszył art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., bo nie zawiesił postępowania administracyjnego do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w sprawie II SA/Rz 973/06 o nakazanie inwestorom wykonania określonych czynności – również nie jest zasadny. Z wyjaśnień organu odwoławczego zamieszczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, że przedmiotem sprawy oznaczonej sygn. akt II SA/Rz 973/06 była decyzja dotycząca samowolnej zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń parteru budynku przy ul. K. [...] na warsztat AGD. Sprawa ta, zdaniem Sądu, ze względu na inny przedmiot, nie jest zagadnieniem wstępnym dla przedmiotowej sprawy administracyjnej. Zarzut naruszenia art. 80 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego "poprzez uznanie, że zgłoszenie robót budowlanych jest zbędne skoro czynności organów administracji architektoniczno – budowlanej może wykonywać organ nadzoru budowlanego" jest niezrozumiały, gdyż orzekające organy w uzasadnieniach decyzji wyraźnie podkreśliły, że inwestorzy dopuścili się samowoli budowlanej, bo wykonali roboty budowlane bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a popełniona samowola może być legalizowana przez organ nadzoru budowlanego w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Oznacza to jednocześnie, że organy nadzoru budowlanego nie naruszyły kompetencji organu architektoniczno – budowlanego. Następny zarzut skarżącego, iż inwestorzy wykonali przedmiotowe roboty budowlane bez zgody pozostałych współwłaścicieli, w tym przypadku jego matki, która w okresie realizacji robót była oprócz małżonków Krempów współwłaścicielką nieruchomości, na której umiejscowiony jest budynek, do którego zostały zamontowane przedmiotowe kominy – także jest niezasadny. Celem przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 – Prawa budowlanego (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale tylko w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego, a to oznacza, że można zalegalizować roboty budowlane wykonane przez inwestora z naruszeniem prawa własności lub współwłasności. Sąd podkreślił, że słusznie zatem organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że w takim przypadku współwłaściciele mogą dochodzić swoich praw nie przed organami nadzoru budowlanego tylko przed sądem powszechnym. Dalszy zarzut skarżącego opiera się na stwierdzeniu, że jeden z przewodów poprowadzony został z pomieszczenia łazienki i w związku z tym nie ma wątpliwości, czy postępowanie administracyjne obejmuje przewód kominowy, który wychodzi z pomieszczenia łazienki. Tej kwestii jego zdaniem organy nie wyjaśniły. W protokole z dnia [...] czerwca 2000 r., sporządzonym przez dyplomowanego mistrza kominiarstwa podano, że urządzenia gazowe (kocioł CO, kuchenka gazowa z trzema palnikami) są prawidłowo podłączone z przewodami kominowymi. Skarżący nie wskazuje jakie urządzenie gazowe jego zdaniem nie jest połączone z przewodami kominowymi, zatem jest to zarzut ogólnikowy, a po drugie powinien być zgłoszony w toku postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu nie można się również zgodzić z zarzutem naruszenia przez organy art. 105 § 1 k.p.a. Otóż z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wynika, że w przypadku kiedy samowolnie wykonane roboty budowlane mogą być legalizowane, to wówczas organ nadzoru budowlanego nakłada na inwestora obowiązki wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Wydanie takiej decyzji nie jest potrzebne w sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego, w następstwie oceny dokumentacji przedłożonej przez inwestora uzna, że wykonane roboty budowlane nie uchybiają przepisom budowlanym i warunkom technicznym, to wówczas powinien umorzyć postępowanie legalizacyjne (art. 105 § 1 k.p.a.), bowiem zastosowanie prawa materialnego (art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 Prawa budowlanego) jest bezprzedmiotowe. Taka właśnie sytuacja zaistniała w sprawie, bowiem inwestorzy przedłożyli ocenę techniczną wykonanych robót, którą organy nadzoru zaakceptowały. Sąd in merito wychodząc poza granice skargi nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania przedłożonej przez inwestorów oceny technicznej wykonanych robót budowlanych. Skoro zaskarżona decyzja prawa nie narusza, zatem Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił. J. P. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzutach: 1) naruszenia przepisu art. 125 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nie orzeczenie o zawieszeniu postępowania mimo, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. 2) naruszenia przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez stwierdzenie, że przepis ten zezwala na dokonanie legalizacji samowoli budowlanej w przypadku gdy wykonane roboty budowlane naruszają w sposób ewidentny przepisy prawa cywilnego (art. 144 i 199) i prawa osób trzecich. 3) naruszenia przepisu art. 80 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez uznanie, że zgłoszenie robót budowlanych jest zbędne skoro czynności organu administracji architektoniczno – budowlanej może wykonywać organ nadzoru budowlanego. 4) naruszenia przepisu art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane poprzez nie poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. 5) naruszenia art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z niezastosowaniem przepisu art. 30 ust. 7 pkt 4 ustawy Prawo budowlane poprzez jego nieuwzględnienie. WSA w Rzeszowie nie stwierdził uchybień organów nadzoru budowlanego w sytuacji gdy organy nadzoru nie przeprowadziły postępowania mającego na celu ustalenie jakie oddziaływanie na skarżącego mają samowolnie zamontowane przewody kominowe. Na tych podstawach wnosił o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, 2) przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych za obie instancje. Koszty te nie zostały opłacone w całości lub w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Według art. 125 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu: 1) jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym". W zaskarżonym wyroku Sąd rozważył zasadność zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego wykazując, że z uwagi na brak związku nie ma podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie. Ocena ta jest w pełni zasadna. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), który stanowi, że właściwy organ "nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania". W zaskarżonym wyroku zasadnie Sąd podzielił przyjętą wykładnię w orzecznictwie sądowym, które przyjmuje, że doprowadzenie do zgodności z prawem wykonanych już robót budowlanych na podstawie art. 51 Prawa budowlanego powinno następować w aspekcie przepisów prawa budowlanego a nie cywilnego. W rezultacie może więc dojść do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych z naruszeniem prawa własności. W takim wypadku właściciel (współwłaściciel) może dochodzić swoich praw nie przed organami nadzoru budowlanego, lecz tylko przed sądem powszechnym. Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 80 ust 1 w związku z art. 30 ust. 1 powołanej ustawy – Prawo budowlane. W sprawie nie miały zastosowania przepisy Prawa budowlanego regulujące podstawy prawne zgłoszenia wykonania robót budowlanych. Sąd podzielił stanowisko organów, że w sprawie wymagane było pozwolenie budowlane. Art. 80 ust. 1 reguluje organy wykonujące zadania administracji architektoniczno – budowlanej. Sprawa przed organami prowadzona była na podstawie art. 51 powołanej ustawy Prawo budowlane, do rozpoznania której, właściwe są organy nadzoru budowlanego (art. 83 ust. 1 tej ustawy). Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 powołanej ustawy Prawo budowlane. Sąd przedstawił ustalenia stanu faktycznego w zakresie ochrony interesu skarżącego i podzielił stanowisko organu na podstawie oceny zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego. W skardze kasacyjnej nie podważono tej oceny zarzucając niewłaściwe zastosowanie tego przepisu prawa. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 134 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 30 ust. 7 pkt 4 powołanej ustawy Prawo budowlane. W sprawie Sąd przyjął stanowisko, że wymagane było pozwolenie budowlane. Art. 30 ust. 7 powołanej ustawy Prawo budowlane reguluje procedurę w razie gdy organ architektoniczno – budowlany po przyjęciu zgłoszenia wniesie, w drodze decyzji sprzeciw. W decyzji o zgłoszeniu sprzeciwu może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych. W sprawie nie jest sporne, że kominy zostały zamontowane w okresie od 18 lutego do 18 czerwca 2000 r. Nie można zatem zarzucać niezastosowania art. 30 ust. 7 powołanej ustawy Prawo budowlane. Konsekwencję wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę reguluje art. 48 powołanej ustawy Prawo budowlane, a bez wymaganego zgłoszenia art. 49b powołanej ustawy Prawo budowlane oraz art. 51 powołanej ustawy Prawo budowlane. Nie jest zatem zasadny zarzut nieuwzględnienia art. 30 ust. 7 powołanej ustawy Prawo budowlane. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Do rozpoznania wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło