I SA/Po 1732/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie WSA Elwira Brychcy as. sąd. WSA Roman Wiatrowski /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2008r. sprawy ze skargi SS na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę /-/ R.Wiatrowski /-/ J.Małecki /-/ E.Brychcy I SA/Po 1732/07 UZASADNIENIE Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] uznające za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec SS, wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej obejmującego należności podatkowe za [...] w kwocie należności głównej [...] + należne odsetki za zwłokę. Z uzasadnienia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] wynika, że organ egzekucyjny w dniu [...] wszczął postępowanie egzekucyjne wobec SS na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] obejmującego należności podatkowe za [...] określone decyzją z dnia [...] na kwotę należności głównej [...]. Pismem z dnia [...] zobowiązany zastępowany przez pełnomocnika złożył zarzuty na prowadzone przez organ egzekucyjny postępowanie egzekucyjne, podnosząc, że organ egzekucyjny wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjnego z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Dyrektor Izby Celnej najpierw zajął w sprawie stanowisko występując jako wierzyciel należności objętych tytułem wykonawczym w trybie art. 34§1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po zapoznaniu się z argumentami strony postanowieniem nr [...] z dnia [...] uznał zarzuty pełnomocnika za nieuzasadnione. Pismem z dnia [...] na powyższe postanowienie pełnomocnik SS wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Celnej, w którym podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zarzutach. Mając na uwadze wypowiedź wierzyciela, Dyrektor Izby Celnej działając jako organ egzekucyjny postanowieniem nr [...] z dnia [...] uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...]. W dniu [...] Dyrektor Izby Celnej postanowieniem nr [...] utrzymał w mocy postanowienie wierzycielskie z dnia [...]. Pismem z dnia [...] zobowiązany działając przez pełnomocnika złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej na postanowienie z dnia [...], w którym wystąpił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając swoje wystąpienie strona podniosła argumenty wniesione w zarzutach z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia uchylił zaskarżone postanowienie i postanowieniem nr [...] z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na fakt, iż postanowienie organu egzekucyjnego w zakresie zgłoszonych zarzutów zostało rozpatrzone przed uzyskaniem ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Po ponownym rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Celnej postanowieniem nr [...] z dnia [...] uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Na powyższe postanowienie zobowiązany zastępowany przez pełnomocnika, pismem z dnia [...] wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu zażalenia podtrzymuje swoje stanowisko przedstawione w zarzutach. Zdaniem strony naruszono w szczególności przepis art. 40§ 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, z którego wynika, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi, gdyż w przeciwnym wypadku narusza zagwarantowane stronie prawo do jej działania za pośrednictwem pełnomocnika. Uzasadniając swoje stanowisko o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], organ odwoławczy powołał się na ostateczne postanowienie wierzyciela z dnia [...], którym w ocenie organu odwoławczego, wierzyciel w wyczerpujący sposób uzasadnił swoje stanowisko. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w ocenie wierzyciela, skoro stronami w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest wierzyciel i zobowiązany, na którym ciąży wykonanie obowiązku, to przesłanie upomnienia i tytułu wykonawczego do zobowiązanego tj. do SS, a nie do pełnomocnika, było działaniem prawidłowym i nie naruszyło porządku prawnego. W przedmiotowej zaś sprawie upomnienie zostało wystawione w dniu [...] natomiast pełnomocnictwo (datowane na [...]) doręczone do organu egzekucyjnego w dniu [...], dlatego uznano, że strona działała bez pełnomocnictwa. Na wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienie z dnia [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, złożył SS wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego postanowienia Dyrektora Izby Celnej oraz obciążenie Dyrektora Izby Celnej kosztami postępowania. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podnosi, że ten sam organ, który prowadził w sprawie postępowanie wymiarowe jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Doręczenie tytułu wykonawczego bezpośrednio stronie, z pominięciem pełnomocnika, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, stanowi naruszenie art. 40§2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podnosząc te same argumenty, które powołał w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowo - administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ). Z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Biorąc powyższe kryteria pod uwagę Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujących taką wadliwością wydanych w ramach tego postępowania rozstrzygnięć, która wymagała ich wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c) p.p.s.a. W sprawie nie stwierdzono również naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem postępowania pozostaje ocena zasadności zarzutów wniesionych przez SS na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora Izby Celnej na podstawie własnego tytułu wykonawczego obejmującego należności podatkowe za [...] w kwocie należności głównej [...] + należne odsetki za zwłokę. W piśmie z dnia [...] skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniesienie zarzutów uzasadnił tym, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, skutkującego błędnym doręczeniem upomnienia i tytułu wykonawczego zobowiązanemu zamiast pełnomocnikowi. Jako podstawę wniesienia zarzutów skarżący podał art. 33 pkt 6 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( j.t. Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 z późn.zm.; dalej powoływana jako u.p.e.a.). Również organy odwoławcze żądania skarżącego rozpatrywały w świetle przesłanek określonych w tych przepisach, ponieważ Dyrektor Izby Celnej w wydanym postanowieniu z dnia [...] w sprawie zgłoszonych zarzutów, jako podstawę prawną wskazał art. 33 pkt 6 i 7 u.p.e.a. Natomiast Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując postanowienie organu podatkowego I instancji w mocy nie powołał innej podstawy prawnej rozpatrzenia zarzutów. Zgodnie z art. 33 Podstawą zarzutu może być m.in. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (pkt6) i brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (pkt7). Oceniając zatem zarzuty skarżącego o braku prawidłowego doręczenia upomnienia i tytułu wykonawczego w świetle przesłanek określonych w art. 33 pkt 6 i 7 u.p.e.a. uznać należy, że zajęte w zaskarżonym postanowieniu rozstrzygnięcie pozostaje prawidłowe, ponieważ powyższe zarzuty nie mogły zostać uwzględnione. Doręczenie upomnienia, a także zawiadomienia o zajęciu wierzytelności wraz z odpisem tytułu wykonawczego bezpośrednio zobowiązanemu należy uznać za zgodne z przepisami prawa. W aktach rozpatrywanej sprawy znajduje się pełnomocnictwo, którego zobowiązany w dniu [...] udzielił JC również do reprezentowania skarżącego przed organami egzekucyjnymi (k. [...] akt administracyjnych), które nadane zostało w dniu [...] (k. [...] akt administracyjnych) a wpłynęło do Izby Celnej w dniu [...] (k. [...] akt administracyjnych). Z akt sprawy wynika , że upomnienie nr [...] zostało wystawione w dniu [...] i doręczone w dniu [...]( k.[...] akt administracyjnych). Natomiast odpis tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności zostały doręczone zobowiązanemu [...](k.[...] akt administracyjnych). Poza znajdującym się w aktach sprawy pełnomocnictwem z dnia [...]strona skarżąca nie przedstawiła żadnego innego dowodu świadczącego o posiadaniu przez nią pełnomocnictwa, a jedynie powołuje się na okoliczność, że pełnomocnik został ustanowiony już na etapie odwołania od decyzji wymiarowej. Zatem przyjąć należy, że pełnomocnictwo w rozpatrywanej sprawie zostało doręczone organowi egzekucyjnemu w dniu [...] tj. po dniu doręczenia upomnienia oraz po doręczeniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności wraz z odpisem tytułu wykonawczego. W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie reprezentowany jest pogląd, iż rola pełnomocnika ustanowionego przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym nie ogranicza się wyłącznie do wnoszenia w jego imieniu środków zaskarżenia. Pełnomocnik powinien być również adresatem pism kierowanych przez organ egzekucyjny do zobowiązanego w tym zarówno tytułów wykonawczych jaki i odpisów zawiadomień o zastosowanych środkach egzekucyjnych (por.wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3922/06) oraz 5 września 2006 r. (sygn. akt III SA/Wa 1678/06) i z dnia 27 października 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 1797/05), jak również wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2004 r. (sygn. akt FSK 296/04). W ocenie Sądu, czynnościom tym nie można przypisywać charakteru czynności wymagających osobistego działania zobowiązanego. Odmienna interpretacja narusza art. 32 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm.; powoływana dalej jako k.p.a.), zgodnie z którym strona działa w sprawie przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z art. 18 u.p.e.a. Wyrażając powyższy pogląd o możliwości reprezentacji strony przez pełnomocnika również w zakresie doręczenia wskazanych dokumentów, Sąd reprezentuje stanowisko, że o fakcie ustanowienia pełnomocnika, organ musi być zawiadomiony w danej, konkretnej sprawie. Stosując w postępowaniu egzekucyjnym przepisy k.p.a. nie znajduje bowiem ograniczenia zasada wynikająca z art. 33 § 2 i 3 k.p.a., iż pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu a w przypadku udzielenia go na piśmie pełnomocnik ma obowiązek dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Pełnomocnik ma zatem obowiązek powiadomić organ o swoim działaniu w konkretnej sprawie, a organ nie ma obowiązku domniemywać jego działania. Dopiero od momentu zawiadomienia organu administracji we wskazany powyżej sposób, organ ten ma wynikający z art. 40 § 2 k.p.a. obowiązek doręczania pełnomocnikowi pism kierowanych do strony. Art. 40 § 2 k.p.a. stanowi bowiem, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Przedłożone na etapie postępowania wymiarowego pełnomocnictwo może umocować pełnomocnika do działania jedynie do czasu wydania decyzji ostatecznej. Zatem strona zakończonego decyzją ostateczną postępowania podatkowego wzywana upomnieniem do wypełnienia obowiązku, nie działa już poprzez ustanowionego w sprawie podatkowej pełnomocnika. Również w postępowaniu egzekucyjnym nie jest wystarczające złożenie pełnomocnictwa do akt toczącej się wcześniej sprawy podatkowej, w której doszło do ustalenia egzekwowanych obowiązków, nawet jeśli swoim zakresem obejmuje ono występowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Sprawa egzekucyjna jest odrębną sprawą, wobec czego nie można domniemywać kontynuacji istniejącego pełnomocnictwa. Ustanowienie pełnomocnika jest prawem, a nie obowiązkiem strony, z którego to prawa może ona, ale nie musi skorzystać. Nie można zatem podzielić zarzutów strony skarżącej, że fakt posiadania pełnomocnika na etapie postępowania wymiarowego powoduje konieczność doręczenia upomnienia i tytułu wykonawczego również temu pełnomocnikowi, a nie bezpośrednio zobowiązanemu. Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. /-/ R.Wiatrowski /-/J. Małecki /-/ E. Brychcy