II SA/Gd 587/07

WyrokWSA w Gdańsku2008-05-29

Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Wanda Antończyk, Jolanta Górska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja ustalająca opłatę adiacencką może być wydana bez precyzyjnego określenia sposobu wykonania obowiązku zapłaty przez poszczególnych współwłaścicieli nieruchomości?
Ratio decidendi
Decyzja administracyjna nakładająca na stronę obowiązek zapłaty musi precyzyjnie określać ten obowiązek w rozstrzygnięciu, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. W przypadku współwłasności, obowiązek ten powinien być rozdzielony między współwłaścicieli stosownie do ich udziałów lub określony jako solidarny, jeśli udziały stanowią majątek wspólny. Brak takiego określenia w decyzji stanowi naruszenie art. 107 § 1 kpa i czyni decyzję niewykonalną.
Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy o ustaleniu pierwszej raty opłaty adiacenckiej z tytułu scalenia i podziału nieruchomości. Skarżący zarzucali m.in. pozbawienie możliwości zawarcia ugody, błędną interpretację przepisów, ustalenie opłaty w oparciu o niezgodne z prawem zapisy uchwały oraz brak możliwości podłączenia nieruchomości do wybudowanej sieci wodociągowej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że naruszono art. 107 § 1 kpa poprzez nieprecyzyjne określenie obowiązku zapłaty opłaty adiacenckiej przez współwłaścicieli.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i orzeczono, że decyzje te nie mogą być wykonane. Zasądzono zwrot kosztów postępowania od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Jolanta Górska Protokolant Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2008 r. sprawy ze skarg H. F., I. R. i R. R., H. C. i P. C., M. Z. i A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 maja 2007 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 29 marca 2007 r. nr [...], 2. określa, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących: H. F. kwotę 248,- (dwieście czterdzieści osiem złotych), I. R. i R. R. - solidarnie kwotę 248,- (dwieście czterdzieści osiem złotych), H. C. i P. C. - solidarnie kwotę 254,- (dwieście pięćdziesiąt cztery złote), M. Z. i A. Z. - solidarnie kwotę 248,- (dwieście czterdzieści osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. H. F., I. i R. R., H. i P. C. oraz M. i A. Z. wnieśli do sądu administracyjnego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 maja 2007 r. ( nr [...] ), którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 29 marca 2007 r. o ustaleniu I raty opłaty adiacenckiej w wysokości 30.906,00 zł ( po waloryzacji – 31.653,58 zł ) z tytułu scalenia i podziału nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżących oraz H. i Z. O. Postanowieniami z dnia 5 grudnia 2007 r. w sprawach o sygn. akt II SA/Gd 588/07 i II SA/Gd 589/07 oraz postanowieniem z dnia 11 lutego 2008 r. w sprawie II SA/Gd 590/07 Sąd na mocy art. 111 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi połączył wniesione skargi do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że zaskarżona decyzja została podjęta w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Rada Gminy w dniu 27 lutego 2004 r. podjęła uchwałę nr [...] o przystąpieniu do scalenia i podziału nieruchomości położonych we wsi P. W podstawie prawnej uchwały powołano art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym, art. 22 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 102 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W jej załączniku graficznym przedstawiono granice obszaru objętego scaleniem i podziałem. Następnie na podstawie powyższej uchwały przeprowadzone zostało przez Gminę postępowanie w sprawie scalenia i podziału nieruchomości. Skarżący oraz H. i Z. O. z uwagi na przysługujące im prawo własności ( w udziałach po 1/5 ) do działek nr [...],[...],[...],[...]i [...] objętych scaleniem i podziałem byli uczestnikami tego postępowania. W dniu 22 kwietnia 2005 r. Rada Gminy w oparciu o art. 104 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym podjęła kolejną uchwałę nr [...] o scaleniu i podziale nieruchomości. W § 1 uchwały wskazano na treść dokumentów stanowiących jej załączniki ( opracowane geodezyjnie granice gruntów objętych scaleniem i podziałem, wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, geodezyjny projekt scalenia i podziału, rejestr nieruchomości z wykazem ich stanu dotychczasowego oraz stanu nowego po scaleniu i podziale ). W zapisie tym określono również zakres infrastruktury technicznej planowanej do wybudowania i finansowanej z budżetu Gminy ( sieć wodociągowa, sieć kanalizacji sanitarnej i drogi tymczasowe ). W § 2 uchwały ustalono terminy wybudowania poszczególnych urządzeń i przyjęto, że sieci wodociągowe zostaną wybudowane do końca 2005 r., sieci kanalizacji sanitarnej do końca 2006 r., a drogi tymczasowe do końca 2007 r. W § 5 zawarto ustalenia co do wysokości, terminu i sposobu zapłaty opłat adiacenckich. Stawkę procentową tej opłaty przyjęto w wysokości 35 % wzrostu wartości nieruchomości objętych scaleniem i podziałem i ustalono, że należy ją wnieść w gotówce w trzech ratach: I rata, odpowiadająca 25 % wysokości opłaty adiacenckiej płatna – po wybudowaniu sieci wodociągowej – w terminie do 31 lipca 2006 r., II rata, odpowiadająca 30 % wysokości opłaty adiacenckiej płatna – po wybudowaniu sieci kanalizacji sanitarnej – w terminie do 31 lipca 2007 r., III rata, odpowiadająca 45 % wysokości opłaty adiacenckiej płatna – po wybudowaniu dróg tymczasowych w terminie do 31 lipca 2008 r. W uchwale wskazano, że powyższy sposób i termin wniesienia opłaty adiacenckiej nie dotyczy uczestników zobowiązanych do ich zapłaty, z którymi zostały zawarte na ten temat stosowne uzgodnienia. W wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie scalenia i podziału, skarżącym oraz H. i Z. O. w zamian za działki o numerach [...],[...],[...],[...]i [...]o łącznej powierzchni 1,0523 ha przyznano 10 nowo wydzielonych działek o numerach od [...]do [...],[...],[...],[...]i [...]o łącznej powierzchni 1,0397 ha. Wartość działek przed scaleniem i podziałem na dzień 15 marca 2004 r. ( data wejścia w życie uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału nieruchomości ) wynosiła łącznie kwotę 388.298,70 zł. Wartość działek po scaleniu i podziale na dzień 22 kwietnia 2005 r. wynosiła 741.514,04 zł. Poszczególne wartości działek zostały ustalone przez rzeczoznawcę majątkowego D. K. w operacie szacunkowym sporządzonym w dniu 18 czerwca 2004 r., i jak wynika z akt, aktualizowanym w datach 25 kwietnia 2005 r. i 16 lutego 2007 r. W operacie tym ustalając wartość nieruchomości w obu w/w datach rzeczoznawca przyjęła ceny nieruchomości z dnia 22 kwietnia 2005 r. tj. z daty wejścia w życie uchwały o scaleniu i podziale nieruchomości oraz uwzględniła planowane do wybudowania urządzenia infrastruktury technicznej. Następnie Gmina z własnych środków zrealizowała budowę sieci wodociągowej. Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2006 r. wynika, że przedmiotowa sieć została zrealizowana przez Gminę na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej w dniu 18 listopada 2005 r. przez Starostę Powiatu i została zgłoszona do użytkowania organowi nadzoru budowlanego. Powyższe zgłoszenie zostało przyjęte przez organ bez sprzeciwu. W dniu 5 grudnia 2006 r. Wójt Gminy wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia skarżącym oraz H. i Z. O. I raty opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wskutek scalenia i podziału z uwagi na wybudowanie sieci wodociągowej. Z kolei pismem z dnia 6 marca 2007 r. poinformował ich o możliwości zapoznania się z operatami szacunkowymi oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Skarżący nie zgłosili w toku postępowania przed organem I instancji żadnych uwag, wniosków i żądań. W powyższych okolicznościach Wójt Gminy decyzją z dnia 29 marca 2007 r. ustalił I ratę opłaty adiacenckiej w wysokości 30.906,00 zł ( po waloryzacji – 31.653,58 zł) z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej scaleniem i podziałem płatnej po wybudowaniu sieci wodociągowej, odnośnie nieruchomości położonej w obrębie P. o powierzchni łącznej 1,0397 ha obejmującej działki nr [...],[...],,[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]zapisane w księdze wieczystej KW [...] obręb P. W rozstrzygnięciu wskazano, że waloryzacji opłaty dokonano na dzień wydania decyzji z uwzględnieniem wskaźnika waloryzacji za miesiąc luty 2007r. W podstawie prawnej decyzji Wójt powołał art. 107 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm. ), § 12 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie scalania i podziału nieruchomości ( Dz. U. Nr 86, poz. 736 ), art. 104 kpa oraz wyżej opisaną uchwałę Rady Gminy z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie scalenia i podziału nieruchomości. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, iż współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości nie podpisali protokołu uzgodnień zaistniały warunki do ustalenia opłaty adiacenckiej. Wskazano, że na skutek scalenia i podziału nieruchomości jej wartość zgodnie z szacunkiem rzeczoznawcy majątkowego wzrosła o kwotę 353.215,34 zł ( 741.514,04 zł – 388.298,70 zł ). Zatem stosownie do uchwały Rady Gminy opłata adiacencka wynosi 123.625 zł, a jej I rata w wysokości 25 % tej kwoty odpowiada kwocie 30.906,00 zł. Wskazano na wybudowanie sieci wodociągowej i powołano się na znajdujące się w aktach zaświadczenie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2006 r. Wyjaśniono, że stosownie do § 13 ust. 1 i 2 w/w rozporządzenia opłatę adiacencką ustala w decyzji wójt i opłata ta podlega waloryzacji na dzień jej wydania. Wskazano, że z uwagi na fakt, iż do chwili obecnej nie zostały opublikowane wskaźniki zmian cen nieruchomości ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego ( art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami ) waloryzacji dokonano w oparciu o art. 227 tej ustawy tj. z zastosowaniem wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych. Szczegółowo za każdy miesiąc do lutego 2007 r. w decyzji wymieniono wskaźniki waloryzacji, podstawę ich przyjęcia i zwaloryzowaną kwotę. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że odwołania od powyższej decyzji o tej samej treści wnieśli wszyscy współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości tj. skarżący oraz H. i Z. O. Odwołujący zarzucili naruszenie przez organ przepisów prawa procesowego i materialnego. Stwierdzili, że zostali pozbawieni możliwości zawarcia z Wójtem ugody, o której mowa w art. 107 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z tego względu, iż nie przedstawiono im stosownych propozycji. Ponadto w ich ocenie organ I instancji dokonał błędnej interpretacji art. 107 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a opłatę adiacencką określił w oparciu o ustalenia § 5 ust. 2 uchwały Rady Gminy z dnia 22 kwietnia 2005 r., które są niezgodne z ustawą o gospodarce nieruchomościami i w związku z tym nie mogły być podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Odwołujący zarzucili również, że ustalono im opłatę adiacencką, pomimo że nie stworzono warunków podłączenia ich nieruchomości do wybudowanej sieci wodociągowej. O braku możliwości podłączenia nieruchomości do wybudowanej sieci wodociągowej świadczy ich zdaniem fakt, że w przywołanym przez organ I instancji zaświadczeniu Inspektora Nadzoru Budowlanego nie wymieniono numerów działek przyznanych im w wyniku scalenia i podziału. Ponadto z szerokiego orzecznictwa sądowego i ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wynika, że sieć powinna być wybudowana do granicy nieruchomości. Zdaniem odwołujących o tym że tak nie jest świadczy okoliczność, że nie uzgadniano z nimi projektu budowlanego, a zatem jeżeli przedmiotowa sieć rzeczywiście została wybudowana, to musiało to nastąpić w warunkach samowoli budowlanej i z naruszeniem konstytucyjnej ochrony własności. Zarzucono, że wybudowanie sieci nastąpiło po terminie wskazanym w uchwale i kwestia ta winna zostać rozstrzygnięta w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego. W odwołaniu wskazano na treść § 13 ust. 2 i § 12 ust. 1 oraz 16 ust. 3 i § 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie scalenia i podziału nieruchomości. Zarzucono, że w wydanej decyzji nie rozstrzygnięto problemu waloryzacji opłaty adiacenckiej. Natomiast w końcowej części odwołania stwierdzono, że dokonana waloryzacja "budzi znaczącą wątpliwość w sytuacji nie dotrzymania terminu wykonania sieci wodociągowej określonego w uchwale z dnia 22 kwietnia 2005 r." Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołań skarżących, utrzymując na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzję organu I instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazało, że § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie scalenia i podziału nieruchomości dawał podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy przytoczył treść § 12 ust. 1 w/w rozporządzenia zgodnie z którym rzeczoznawca majątkowy określa wartość nieruchomości przed scaleniem i podziałem według stanu na dzień wejścia w życie uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału nieruchomości oraz wartość nieruchomości przyznanych w wyniku scalenia i podziału według stanu na dzień wejścia w życie uchwały o scaleniu i podziale nieruchomości; natomiast ceny przyjmuje się na dzień wejścia w życie uchwały o scaleniu i podziale nieruchomości. Stwierdzono, że w kwestionowanej decyzji ustalono wartość nieruchomości w obu wskazanych w tym przepisie datach na podstawie operatu rzeczoznawcy majątkowego, a w decyzji dokonano waloryzacji opłaty przewidzianej w § 13 ust. 2 wskazanego rozporządzenia Obliczenia należności dokonano poprawnie. Kolegium stwierdziło, że zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Zdaniem organu odwoławczego dopuszczalne było ustalenie przedmiotowej opłaty w ratach płatnych po wybudowaniu kolejnych urządzeń infrastruktury. Nadto stwierdzono, że Kolegium nie jest organem powołanym do badania zgodności uchwał rad gmin z obowiązującym prawem, organem tym jest właściwy wojewoda. Za niesłuszny Kolegium uznało zarzut ustalenia opłaty "mimo nie stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do wykonanej sieci wodociągowej", i wyjaśniło, że sieć wodociągowa położona jest na działkach stanowiących drogi, które przylegają do działek powstałych w wyniku scalenia i podziału. W przypadku działek odwołujących sieć położona jest na działkach nr [...] i [...]. Powyższe potwierdza zaświadczenie PINB z 17 lipca 2006 r. oraz znajdująca się w aktach sprawy mapa sytuacyjno – wysokościowa z naniesioną siecią wodociągową oraz przyłączami wodociągowymi. Całkowicie bezzasadny jest zdaniem organu zarzut braku waloryzacji opłaty adiacenckiej, gdyż została ona zwaloryzowana. Natomiast ewentualne konsekwencje niedotrzymania terminu wykonania sieci wodociągowej leżą poza postępowaniem administracyjnym. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że H. i Z. O. nie wnieśli odwołania od decyzji organu I instancji. W skargach do sądu administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie wydanych w sprawie decyzji administracyjnych ponawiając wszystkie zarzuty odwołania tj. pozbawienie ich możliwości zawarcia ugody stosownie do art. 107 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, błędną interpretację art. 107 w/w ustawy, ustalenie opłaty adiacenckiej w oparciu o niezgodne z prawem zapisy § 5 ust. 2 uchwały Rady Gminy z dnia 22 kwietnia 2005 r. i pomimo nie stworzenia warunków podłączenia jej nieruchomości do wykonanej sieci wodociągowej. W uzasadnieniach powyższych zarzutów przedstawiono argumentację przywołaną we wcześniejszych odwołaniach. Dodatkowo podniesiono, że skarżący powinni mieć prawo do rozliczenia opłaty adiacenckiej ekwiwalentem powierzchniowo – wartościowym z możliwością przeniesienia na rzecz gminy prawa do działki gruntu wydzielonej w wyniku scalenia i podziału. Zdaniem Sądu, z obszernych wywodów skargi dotyczących definicji opłaty adiacenckiej i zasad jej ustalania w poszczególnych przypadkach wskazanych w ustawie o gospodarce nieruchomościami należy wnioskować, że skarżący kwestionują zgodność z prawem uchwały Rady Gminy z dnia 22 kwietnia 2005 r. i wydanych w sprawie decyzji twierdząc, że nie było podstaw do przyjęcia obowiązku wniesienia części opłaty adiacenckiej ( raty opłaty ) przed wybudowaniem wszystkich urządzeń infrastruktury technicznej wymienionych w uchwale. W końcowej części wywodów skarg powołano się również na zmiany ustawy o gospodarce nieruchomościami podjęte przez Sejm w dniu 6 lipca 2007 r. ( druk sejmowy 1468 ), które w ocenie skarżących świadczą o zasadności ich zarzutów. W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie odwołując się do argumentacji faktycznej i prawnej zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesione skargi zasługują na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż podane przez skarżących. Wyjaśnić trzeba skarżącym, że sąd administracyjny kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi lecz tylko zakresem rozstrzygnięcia objętego decyzją, co oznacza, że władny jest uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te na które wskazano w skardze ( por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). W przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 kpa, a organ odwoławczy, który utrzymał ją w mocy powyższego uchybienia nie dostrzegł i w ramach ponownego rozpatrywania sprawy nie wyeliminował. Art. 107 § 1 kpa określa pewne niezbędne ( obowiązkowe ) składniki każdej decyzji administracyjnej zaliczając do nich m. in. rozstrzygnięcie zwane inaczej osnową lub sentencją decyzji. W sytuacji gdy decyzja nakłada na stronę czy strony postępowania określony obowiązek to musi on być określony w rozstrzygnięciu precyzyjnie, bez niedomówień i bez możliwości różnej jego interpretacji ( vide: Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Zakamycze 2000, s. 605; Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, B. Adamiak, J. Borkowski, s. 498-499 ). Obowiązek ten musi być przede wszystkim określony w taki sposób, aby strona wiedziała jak ma go wykonać i aby możliwe było w przypadku braku dobrowolnego wykonania decyzji wyegzekwowanie nałożonego obowiązku w drodze egzekucji. W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji ustala opłatę adiacencką ( nie w całości lecz jej pierwszą ratę ) z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości spowodowanego jej scaleniem i podziałem. W decyzji wskazano, że ustaloną w orzeczeniu opłatę skarżący oraz H. i Z. O. zobowiązani są wnieść na podany rachunek bankowy Gminy w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna ( vide: pouczenie do decyzji ). Pomijając uchybienie polegające na braku w rozstrzygnięciu decyzji zobowiązania współwłaścicieli nieruchomości do uiszczenia ustalonej opłaty należy zauważyć, że w treści decyzji w ogóle nie wskazano w jaki sposób współwłaściciele nieruchomości mają wykonać obowiązek nałożony na nich w istocie w pouczeniu do decyzji, a polegający na zapłacie ustalonej kwoty pieniężnej. W szczególności nie określono czy wymienieni jako adresaci decyzji współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości są zobowiązani do zapłaty ustalonej kwoty solidarnie, czy też każdy z osobna, a jeżeli tak to w jakiej wysokości. Nałożony w nieprecyzyjny sposób na współwłaścicieli nieruchomości obowiązek zapłaty I raty opłaty adiacenckiej może być bowiem rozumiany dowolnie tj. że opłatę tę wnoszą wszyscy solidarnie ( zapłata przez jednego z zobowiązanych zwalnia pozostałych ), każdy z osobna w całości, albo każdy z osobna w stosunku do wielkości udziałów. Należy też zauważyć, że w przedmiotowej sprawie wśród zobowiązanych do uiszczenia opłaty są również małżonkowie, których udziały w przedmiotowej nieruchomości najprawdopodobniej są składnikiem ich majątku na prawach wspólności ustawowej. Brak określenia w decyzji sposobu wniesienia opłaty przez poszczególnych współwłaścicieli oznacza, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 kpa. W jej sentencji nie określono bowiem w prawidłowy sposób obowiązków stron. Podjęta przez organ I instancji decyzja w żaden sposób nie nadawałaby się do wykonania w drodze egzekucji. Jej wadliwości nie można byłoby usunąć ani w drodze sprostowania w trybie art. 113 § 1 kpa, ani w drodze wykładni w trybie art. 113 § 2 kpa. W niniejszej sprawie zatem organ odwoławczy nie miał podstaw do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę władny był we własnym zakresie dokonać ustaleń niezbędnych do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia tj. ustalić rodzaj współwłasności nieruchomości łączącej strony niniejszego postępowania ( w jakim zakresie i w odniesieniu do których stron współwłasność ta ma charakter ułamkowy, a w jakim łączny – art. 195 i 196 kodeksu cywilnego ). Organ odwoławczy utrzymując w mocy wadliwą decyzję Wójta Gminy bez zmian sam dopuścił się naruszenia powołanego przepisu. Zdaniem Sądu opisane wyżej naruszenie w oczywisty sposób miało wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowa decyzja w niniejszej sprawie powinna: po pierwsze - w rozstrzygnięciu, a nie w pouczeniu określać obowiązek zapłaty I raty opłaty adiacenckiej przez współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, a po drugie - określać sposób wykonania tego obowiązku przez poszczególnych adresatów tej decyzji. Należy wskazać, że z akt sprawy wynika, iż skarżący oraz H. i Z. O. byli współwłaścicielami nieruchomości objętej scaleniem i podziałem w udziałach po 1/5, przy czym udziały te w odniesieniu do stron będących małżeństwami najprawdopodobniej wchodziły w skład ich wspólności majątkowej. Zatem organ w wydanej decyzji zobowiązany był rozdzielić zobowiązanie z tytułu ustalonej opłaty adiacenckiej na poszczególnych współwłaścicieli stosownie do ich udziałów we współwłasności ( por. art. 207 kc ), a w odniesieniu do osób, których udział stanowi składnik ich majątku wspólnego ( art. 34 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ) ustalić ich solidarną odpowiedzialność. Zaprezentowane wyżej stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W wyroku z dnia 9 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 160/2005 opubl. Lex nr 196677 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "jeżeli w sprawie ustalenia opłaty planistycznej występuje dwóch współwłaścicieli nieruchomości, to organ wymierzając jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wobec wielości podmiotów zobowiązanych musi bardzo precyzyjnie określić czy wymierzana opłata nakładana jest na każdego z osobna czy też solidarnie na każdego z nich". Również Sąd ten w wyroku z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1467/06 dostępnym w internecie sformułował następującą tezę: "W wyniku jednolitego postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu spowodowanego podziałem wzrostu wartości nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności, którego stronami są wszyscy współwłaściciele podzielonej nieruchomości powinna zostać wydana decyzja administracyjna ustalająca jedną opłatę adiacencką w wysokości uwzględniającej wzrost wartości nieruchomości oraz rozdzielająca zobowiązanie z tytułu tej opłaty na poszczególnych współwłaścicieli – stosownie do ich udziałów we współwłasności podzielonej nieruchomości". Powyższe poglądy z oczywistych względów odnoszą się również do opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej scaleniem i podziałem. Z wyżej wskazanych powodów Sąd uwzględnił skargi i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił wydane w sprawie decyzje. Wobec tego, że przedmiotowa sprawa na skutek wydanego wyroku będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez organy administracji zbędne jest szczegółowe odnoszenie się do zarzutów skargi. Organy obowiązane są bowiem ponownie przeprowadzić postępowanie administracyjne w całości z uwagi na brak aktualnego już operatu szacunkowego w sprawie ( por. art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami ). W tym ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym strony mają prawo do podniesienia wszelkich zarzutów także tych zgłoszonych w dotychczasowym postępowaniu. Wyjaśnić jednak stronom należy, że organy administracji zobowiązane są stosować te przepisy prawa, które obowiązują w dacie podejmowania rozstrzygnięcia, chyba że ustawodawca zobliguje je do zastosowania innej reguły w odniesieniu do danego stanu faktycznego. Z kolei sąd administracyjny kontrolując legalność wydanych decyzji nie może uwzględniać zmiany stanu prawnego jaka miała miejsce po wydaniu zaskarżonej decyzji. Zatem powoływanie się we wniesionych skargach na zmiany stanu prawnego wprowadzone ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 173, poz. 1218 ), które weszły w życie już po wydaniu zaskarżonej decyzji, było niezasadne. Wskazać też należy skarżącym, że formułując zarzut dotyczący braku tzw. stworzenia warunków dla podłączenia ich nieruchomości do wybudowanej sieci wodociągowej winni go skonkretyzować i wskazać organowi na czym faktycznie polega niemożność przyłączenia ich działek do sieci, albowiem uzasadnienie tego zarzutu jest niezrozumiałe. Treść odwołań i skarg wskazuje, że skarżący w ogóle nie wiedzą czy w rzeczywistości ich działki mogą być podłączone do wybudowanej sieci czy też nie. Fakt, iż w powołanym przez organ zaświadczeniu nie wymieniono numerów działek skarżących nie uzasadnia postawionego zarzutu. Zaświadczenie to, jak wyjaśnił organ, wymienia bowiem działki drogowe na których położony jest wodociąg. Zdaniem Sądu nie można również przyjąć, że Gmina zrealizowała inwestycję budowy wodociągu w warunkach samowoli budowlanej. Z przedmiotowego zaświadczenia jednoznacznie wynika, że inwestycja była wykonywana na podstawie pozwolenia na budowę, czego skarżący nie kwestionują. Wbrew twierdzeniom skarg nie zachodziła konieczność uzgadniania projektu budowy wodociągu z właścicielami sąsiednich nieruchomości tj. skarżącymi i okoliczność ta w żaden sposób nie może świadczyć "o braku warunków dla podłączenia nieruchomości do sieci". Należy wyjaśnić również, że podnoszona w skardze okoliczność, iż przedmiotowa sieć została wybudowana po terminie wskazanym w uchwale Rady Gminy nie powoduje zwolnienia uczestników scalenia i podziału nieruchomości z obowiązku wniesienia na rzecz gminy opłat adiacenckich. Uchybienie przez Gminę ustalonemu w uchwale terminowi budowy sieci wodociągowej odniosło jedynie taki skutek, że do czasu jej zrealizowania nie było podstaw do wymierzenia określonej w uchwale raty opłaty adiacenckiej. Odnośnie natomiast zarzutu dotyczącego pozbawienia skarżących możliwości zawarcia ugody z Wójtem w oparciu o art. 107 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami to również stwierdzić należy, że z treści skargi nie wynika jednoznacznie czy skarżący kwestionują okoliczność, iż w ogóle nie przedstawiono im żadnego protokołu uzgodnień o którym mowa we wskazanym przepisie, czy też że protokół ten i zawarte w nim warunki rozliczeń wzajemnych zobowiązań nie odpowiadał ich oczekiwaniom. Stwierdzenie o braku przedstawienia skarżącym "stosownych propozycji" nie wyjaśnia dostatecznie podniesionego zarzutu, a w przedstawionych sądowi wraz ze skargami aktach administracyjnych znajduje się nie podpisany przez strony protokół uzgodnień z dnia 15 listopada 2004 r. Nie mniej w aktach tych brak jest zwrotnych dowodów jego doręczenia skarżącym ( z wyjątkiem M. i A. Z. ), a zatem okoliczność ta wymaga przez organ wyjaśnienia w ponownie prowadzonym postępowaniu. Na zakończenie z urzędu zauważyć także trzeba, że organ odwoławczy nieprawidłowo przyjął w sprawie, że H. i Z. O. nie wnieśli odwołania od decyzji organu I instancji. W aktach sprawy znajduje się bowiem odwołanie w/w osób wraz z pismem organu I instancji przekazującym je Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu ( k. 3 akt administracyjnych SKO ). Z akt sprawy wynika także, że rozpoznane odwołania H. i P. C. oraz M. i A. Z. zostały wniesione po terminie wskazanym w art. 129 § 2 kpa. Powyższe uchybienia, aczkolwiek ważkie i istotne, w niniejszej sprawie nie miały jednak wpływu na wynik sprawy z uwagi na tzw. wielość stron w jednym postępowaniu administracyjnym. W takiej bowiem sytuacji, gdy występuje wielość stron, skuteczne wniesienie odwołania przez inne strony ( w tym przypadku przez H. F. oraz I. i R. R. ) spowodowało zaskarżenie decyzji w jej całokształcie i obejmowało nie tylko zaskarżenie decyzji w części dotyczącej rozstrzygnięcia sytuacji prawnej stron, które skutecznie wniosły odwołania, ale również rozstrzygnięcia sytuacji prawnej stron, które odwołania wniosły z uchybieniem terminu ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 257/2005, Lex nr 203715 ) Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z niniejszego uzasadnienia. Organ obligowany jest ponownie przeprowadzić postępowanie w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej, a w wydanej decyzji precyzyjnie określić obowiązki stron stosownie do przedstawionego w tym przedmiocie poglądu sądu. Na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, a na mocy art. 200 tej ustawy rozstrzygnięto o zwrocie kosztów postępowania.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło