I FZ 504/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Stanik po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Roberta W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 października 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 122/08 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Roberta W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 7 stycznia 2008 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od maja do grudnia 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20.10.2008 r., sygn. akt I SA/Lu 122/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez pełnomocnika (doradcę podatkowego) Roberta W. od wyroku tegoż Sądu z dnia 05.06.2008 r., w którym oddalono skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 07.01.2008 r. w przedmiocie zmiany rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od maja do grudnia 2005 r. W uzasadnieniu do tego postanowienia wskazano, że skarga kasacyjna została wniesiona z przekroczeniem 30-dniowego terminu określonego w art. 177 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "popsa". Zdaniem Sądu termin na wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie rozpoczął bieg w dniu 10.09.2008 r., tj. z dniem doręczenia pełnomocnikowi skarżącego wyroku wraz z uzasadnieniem. Zatem środek odwoławczy strona mogła wnieść do dnia 10.10.2008 r. (piątek). Tymczasem skargę kasacyjną nowoumocowany pełnomocnik skarżącego złożył osobiście w Sądzie w dniu 13.10.2008 r. Podkreślono przy tym, że w sytuacji gdy strona postępowania działa przez pełnomocnika, to stosownie do art. 67 § 5 popsa doręczeń pism procesowych należy dokonywać temu pełnomocnikowi. Obowiązek ten istnieje nawet w sytuacji, gdy wniosek o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem złożył skarżący, oczekując doręczenia na swój adres. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia do tak skonstruowanego wniosku wynika, że żalący kwestionuje przedstawiony przez Sąd sposób wykładni art. 65 § 7 popsa. Według strony skarżącej z otrzymanego w dniu 11.10.2008 r. pisma sądowego z dołączonym wyrokiem oraz uzasadnieniem wynikało, że jest to doręczenie wyroku i uzasadnienia, od którego zgodnie z pouczeniem strona może w terminie 30 dniu wnieść skargę kasacyjną. Wprawdzie Sąd poinformował stronę, że wyrok wraz z uzasadnieniem doręczył również pełnomocnikowi, jednak tę czynność nie nazwano jako "doręczenie". W piśmie była również informacja o treści art. 67 § 5 popsa, aczkolwiek pełnomocnik skarżącego uznał, iż okoliczność ta nie ma znaczenia dla sprawy. Zdaniem żalącego strona została wprowadzona w błąd, czego konsekwencją było złożenie skargi kasacyjnej dopiero w dniu 13.10.2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw. W punkcie wyjścia zauważyć trzeba, iż kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy są ustalenia faktyczne. Kwestia doręczenia pism, z którymi ustawa łączy skutki procesowe, jest bowiem zagadnieniem szczególnie newralgicznym, gdyż wszelkie błędy popełnione w tym zakresie wywołać mogą dla stron daleko idące konsekwencje prawne, prowadzące w istocie rzeczy do pozbawienia jej prawa do sądu. Stąd też w tym zakresie nie mogą istnieć jakiekolwiek nie wyjaśnione wątpliwości. Przenosząc powyższą uwagę na grunt rozpatrywanej sprawy, zauważyć trzeba, że Sąd pierwszej instancji za bezsporne przyjął, iż początek biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy strona jest w sprawie reprezentowana przez pełnomocnika, przypada na dzień doręczenia temu pełnomocnikowi wyroku wraz z uzasadnieniem, nawet gdy z żądaniem doręczenia wyroku i uzasadnienia wystąpił osobiście skarżący, oczekując doręczenia na jego adres. Pogląd ten jest trafny. Dla jego wsparcia przypomnieć trzeba, że przepisy o doręczeniach pism procesowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens), a sama procedura doręczania pism musi być oceniania w świetle zasady oficjalności doręczeń oraz zasady formalizmu czynności procesowych sądu. Ustawodawca w tym zakresie wyłączył, co do zasady, jakąkolwiek dyspozytywność stron postępowania, określając jasno i precyzyjnie: jak, kiedy i komu należy dokonywać doręczenia oraz jakie z tym faktem wiążą się konsekwencje procesowe. Zgodnie z art. 34 popsa strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym może działać samodzielnie lub przez pełnomocnika (pełnomocników). Udzielenie pełnomocnictwa procesowego i dołączenie go do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej rodzi ten skutek, że wszystkie pisma procesowe doręcza się od tej chwili aż do czasu poinformowania Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, ustanowionemu pełnomocnikowi. Przesądza o tym treść art. 67 § 5 popsa. Zatem data doręczenia pełnomocnikowi wyroku wraz z uzasadnieniem rozpoczyna bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego. Jest to konsekwencja założenia, że osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Innymi słowy, działania i zaniechania pełnomocnika obciążają bezpośrednio jego mocodawcę. Powyższych reguł nie zmienia fakt, że wyrok wraz z uzasadnieniem doręczono również skarżącemu na jego żądanie. Wbrew twierdzeniom żalącego przesłanie tego pisma do strony nie było doręczeniem procesowym pisma sądowego, a więc nie mogło wywołać skutków procesowych. Doręczenie dokonane na adres strony było bezskuteczne względem jej pełnomocnika a więc bezskuteczne procesowo (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20.03.2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1907/05, LEX nr 204721). Zaprezentowane poglądy znalazły z resztą odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego wydanym na gruncie art. 133 § 3 k.p.c., który to przepis ma identyczne brzmienie jak art. 67 § 5 popsa. W tym względzie wskazać trzeba na wyrok z dnia 17.06.1958 r., sygn. I CR 620/05 (publ. w RPEiS 1959, nr 1, s. 337), gdzie stwierdzono, że doręczenie dokonane stronie na jej wniosek, chociaż posiada ona pełnomocnika procesowego, wywołuje skutki prawne tylko wówczas, kiedy z jej wniosku wynika, że jednocześnie odwołuje ona udzielone pełnomocnictwo. Okoliczność taka nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Pierwszą czynnością nowego pełnomocnika było dopiero złożenie skargi kasacyjnej. Na marginesie, odnosząc się do argumentacji o wprowadzeniu strony w błąd treścią przesłanego do niej pisma, którym doręczono jej wyrok wraz z uzasadnieniem, tut. Sąd zauważa, że kwestia czy strona w ten sposób została ewentualnie wprowadzona w błąd wykracza poza ramy niniejszego postępowania i będzie stanowić przedmiot badania w postępowaniu zapoczątkowanym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, którego niniejsza sprawa nie dotyczy. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 popsa w zw. z art. 197 § 2 popsa orzekł jak w sentencji.