I FSK 2081/08

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-02-17

Skład orzekający: Arkadiusz Cudak, Sylwester Marciniak, Artur Mudrecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo odmówił prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury, jeśli faktura ta nie dokumentuje rzeczywistej transakcji, a jedynie wprowadzenie do obrotu towarów z nielegalnego źródła, mimo braku wiedzy nabywcy o oszustwie?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo do odliczenia podatku naliczonego jest ściśle związane z rzeczywistym nabyciem towaru. Faktura, która nie dokumentuje faktycznego zdarzenia gospodarczego, nie daje uprawnienia do odliczenia wykazanego w niej podatku, nawet jeśli nabywca działał w dobrej wierze i nie wiedział o oszustwie podatkowym sprzedawcy. Sąd uchylił wyrok WSA, uznając, że uzasadnienie tego wyroku naruszało art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ nie wykazało w sposób dostateczny, że organy podatkowe naruszyły zasady postępowania dowodowego, a zebrane dowody wskazywały na fikcyjność transakcji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury za olej napędowy, wystawionej przez firmę "T.". Organ podatkowy uznał, że faktura ta nie dokumentuje rzeczywistej transakcji, powołując się na oświadczenie właściciela firmy "T.", który zaprzeczył sprzedaży i wskazał na fikcyjność transakcji oraz wprowadzenie do obrotu podrobionych produktów. Spółka "S." kwestionowała te ustalenia, domagając się odliczenia podatku i powołując się na orzecznictwo ETS dotyczące oszustw podatkowych. WSA we Wrocławiu uchylił decyzję organu w części, uznając naruszenie przepisów proceduralnych i odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego grafologa. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w punktach I i III oraz w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Zasądził od S. Spółka z o. o. we W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 2950 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia NSA Artur Mudrecki, Protokolant Dariusz Rosiak, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 1639/07 w sprawie ze skargi S. Spółka z o. o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 27 sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do września 2003 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w punktach I i III oraz w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2) zasądza od S. Spółka z o. o. we W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 2950 zł (słownie: dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 1639/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na skutek skargi "S." sp. z o.o. w W. (dalej "Spółka") uchylił w części decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 sierpnia 2007 r., nr [...], w zakresie zobowiązania podatkowego za wrzesień 2003 r., w pozostałym zakresie skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia 28 maja 2007 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił Spółce zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. Organ zakwestionował obniżenie podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktury wystawionej przez Przedsiębiorstwo Handlowe "T." T. S. J., dotyczącej dostawy 31.800 litrów oleju napędowego. W trakcie czynności kontrolnych właściciel tej firmy, złożył oświadczenie, w którym stwierdził, że zostały mu skradzione dokumenty firmy. Znaczną część dokumentacji udało się odzyskać i znajduje się ona w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w B.. Oświadczył dalej, że przedstawiona mu faktura nr [...] z dnia 31 lipca 2003 r. wystawiona przez PH "T." T. S. dla "S." Sp. z o.o. nie jest fakturą wystawioną przez niego, jak również podpis wystawcy nie jest jego, pomimo że dane zawarte na fakturze dotyczą jego firmy. Stwierdził ponadto, że nie miał żadnego kontaktu z firmą "S." sp. z o.o. i podejrzewa, iż faktura ta została wystawiona przez osoby trzecie, które miały dostęp do pieczątek oraz faktur i zostało to zrobione bez jego wiedzy i zgody. W swym oświadczeniu poinformował, że w przedmiotowej sprawie jest prowadzone śledztwo przez Prokuraturę Okręgową w C. oraz że w postępowaniu tym posiada on status podejrzanego. Ponadto ustalono, że wśród dokumentów księgowych otrzymanych z firmy "T." nie ma kopi faktury nr [...] ani innych dokumentów świadczących o powiązaniach firmy "T." z firmą "S." Sp. z o.o. W materiałach dotyczących postępowania prowadzonego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. znajduje się pismo Prokuratury Okręgowej w C. z dnia 09 czerwca 2006 r., w którym prokuratura stwierdza że "za pośrednictwem firmy "T." były w rzeczywistości wprowadzone do obrotu jako olej napędowy różnego rodzaju oleje ciężkie. Działalnością firmy "T." faktycznie kierowali i czerpali z niej korzyści: J. N. oraz Z. S. ...". W odwołaniu od tej decyzji podatnik zarzucił między innymi naruszenie: - art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm. dalej "ustawa o VAT") przez odmówienie podatnikowi prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, związanych ze sprzedażą opodatkowaną, to jest kwoty wynikającej z faktury VAT nr [...] z dnia 31 lipca 2003 r. - art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej "O.p.") - poprzez wydanie decyzji, która nie zawiera należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia, - art. 120, art. 121 § 1 i § 2, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 O.p. przez naruszenie obowiązku prawidłowej i obiektywnej oceny całego zebranego materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia wybiórczego materiału dowodowego w celu udowodnienia niesłusznej i arbitralnie przyjętej tezy, że spółka "S." nie nabyła paliwa od Przedsiębiorstwa Handlowego "T.", odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego grafologa na okoliczność czy podpis wystawcy faktury jest podpisem T. S., błędne przyjęcie, że faktury przedstawione przez "S." nie są fakturami rzetelnymi, gdyż spółka nie utrzymywała kontaktów z dostawcą, przyjęcie, że spółka nie działała w dobrej wierze, gdyż nie utrzymywała kontaktów z dostawcą, przyjęcie, ze spółka nie działała w dobrej wierze, gdyż nie znała źródła pochodzenia paliwa, to jest nie znała źródła z którego dostawca uzyskiwał paliwo, rozstrzyganie na niekorzyść strony wszelkich wątpliwości w przedmiotowej sprawie; stosowanie przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy niedopuszczalnej w prawie podatkowym zasady, według której wszelkie wątpliwości rozstrzygane są na korzyść Skarbu Państwa (in dubioprofisco). Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje w części dotyczącej określenia kwoty zobowiązania podatkowego za wrzesień 2003 r. oraz uchylił decyzję w części dotyczącej ustalenia kwoty dodatkowego zobowiązania za ten miesiąc i w tej części umorzył postępowanie. Organ odwoławczy, podzielił stanowisko organu I Instancji, że faktura nr [...] z dnia 31 lipca 2003 r. nie dokumentuje faktycznego (rzeczywistego) zdarzenia gospodarczego w postaci nabycia paliwa od firmy "T.". Odnosząc się do zarzutów uznał, że w przedmiotowej sprawie nie została zakwestionowana sama czynność nabycia, lecz fakt, iż zakup oleju napędowego nastąpił od podmiotu widniejącego na fakturze jako jego sprzedawca. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, dążąc do ustalenia stanu faktycznego zebrał stosowne wyjaśnienia od osób związanych z prowadzoną działalnością firmy "T.". Żadna z tych osób nie potwierdziła zawarcia transakcji sprzedaży paliwa na rzecz "S." sp. z o.o., mimo iż przyznały się, iż wprowadzały do obrotu produkty określone jako paliwo mimo, że w istocie olejem napędowym nie były. Zdaniem organu, podatnik nie przedstawił dowodów podważających wiarygodność przedmiotowych zeznań złożonych przez osoby bądź okoliczności, których istnienie wymagałaby dalej idącego postępowania podatkowego. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ podatkowy I instancji, wydając zaskarżoną decyzję, oparł się na całokształcie materiału dowodowego zebranego w trakcie prowadzonego postępowania. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, skuteczność żądania Strony, dotyczącego przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego grafologa, uzależniona jest od spełnienia przesłanki - przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, a więc mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zebrane w trakcie prowadzonego postępowania dowody potwierdziły natomiast fakt niedokonania sprzedaży paliwa przez firmę "T." dla Spółki "S." w 2003 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatnik powtórzył zarzuty sformułowane w odwołaniu. Przywołując orzecznictwo ETS wywodził, że nabywcy towaru przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT związanego z dostawą towaru również wtedy, gdy ta konkretna dostawa towaru podejmowana była przez sprzedawcę w celu dokonania oszustwa podatkowego na gruncie podatku VAT, nawet jeśli przepisy krajowe takiej czynności nadają przymiot bezwzględnej nieważności - o ile nabywca towaru o oszustwie podatkowym dokonywanym przez sprzedawcę nie wiedział i nie mógł się dowiedzieć. Skarżący zarzucił, iż niezasadnie odmówiono przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego grafologa. Ustalenie czy podpis widniejący na fakturze został skreślony przez T. S. było, jego zdaniem istotną okolicznością. Całkowicie został pominięty dowód dostawy towaru PZ nr [...] z dnia 31 lipca 2007r. Zdaniem strony jest to kolejny dowód na to, że transakcja miała miejsce w rzeczywistości. Potwierdzeniem tych zdarzeń był również fakt przelania gotówki na konto sprzedającego przez Spółkę "S.". Gdyby organy połączyły te dowody jak również dokonały zbilansowania faktur zakupu z fakturami sprzedaży to dopiero wówczas mogłyby dokonać pełnej analizy materiału dowodowego i wyciągnąć wnioski końcowe. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną. W ocenie Sądu organy podatkowe obu instancji nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy przepisu art. 122 O.p., gdyż nie wyjaśniły w sposób dostateczny czy transakcja dokumentowana sporną fakturą w rzeczywistości miała miejsce. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Sąd I instancji stanął na stanowisku, że prawo do obniżenia podatku należnego jest wyraźnie związane z nabyciem towarów i usług i jest uwarunkowane rzeczywistym nabyciem konkretnego towaru, który został wprowadzony do obrotu gospodarczego, ale jednocześnie nie można podzielić poglądu, iż wprowadzenie na którymkolwiek z poprzednich szczebli obrotu towaru z nielegalnego źródła pozbawia każdego z następnych nabywców prawa do odliczenia podatku naliczonego na każdym etapie obrotu tym towarem z powodu "łącznej odpowiedzialności łańcucha kontrahentów". Zgodnie z artykułem 19 ust. 1 ustawy o VAT, podatnik może korzystać z prawa do odliczenia podatku od towarów i usług przewidzianego w tej ustawie z tytułu dostaw towarów lub świadczenia usług przez innego podatnika wyłącznie w odniesieniu do podatków faktycznie należnych - podatków przypadających do zapłaty z tytułu działalności podlegającej opodatkowaniu tym podatkiem. W każdym zatem przypadku gdy podatek wynika jedynie z faktury, która nie dokumentuje faktycznego zdarzenia rodzącego obowiązek podatkowy u jej wystawcy - faktura taka nie daje uprawnienia do odliczenia wykazanego w niej podatku. Według Sądu organy podatkowe uznały za udowodnione, iż sporna faktura nie dokumentuje rzeczywistego przebiegu transakcji, opierając się na oświadczeniu właściciela firmy "T.", braku kopii faktury w dokumentacji firmy oraz informacji o toczącym się postępowaniu wyjaśniającym. Skarżący natomiast kwestionuje wiarygodność złożonych przez T. S. oświadczeń. Sąd wskazał na treść art. 181 O.p., zgodnie z którym organy skarbowe mogą dopuścić jako dowód między innymi materiały zgromadzone w postępowaniu karnym i na ich podstawie ustalić czy określone zdarzenia miały miejsca. Jednakże - zgodnie z art. 191 O.p. – muszą to być samodzielne ustalenia organu. Sąd zwrócił przy tym uwagę na art. 123, art. 190 i 192 O.p. i wywiódł, że strona ma prawo do czynnego udziału w postępowaniu dowodowym. W niniejszej sprawie organy nie dochowały tych warunków, ograniczając się jedynie do przesłuchania J. N., który wyraźnie oświadczył, że T. S. dokonywał także samodzielnych transakcji. Uznanie, że zeznania takie zaprzeczają realności transakcji pomiędzy firmą "T." a Skarżącym stanowią - w ocenie Sądu - przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. W tym kontekście naruszeniem zasady wyrażonej w art. 122 O.p. była także odmowa przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu z opinii biegłego grafologa. Wykazanie, że faktura istotnie podpisana jest przez T. S. nie tylko podważa wiarygodność jego oświadczenia ale także postawioną przez Dyrektora Izby Skarbowej tezę, iż żadna z tych osób nie potwierdziła zawarcia transakcji sprzedaży paliwa na rzecz S. sp. z o.o." Dalej, Sąd I instancji wyjaśnił zawarte w art. 188 O.p. sformułowanie "chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem" - odnosi się ono do sytuacji, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej, już stwierdzonej, na korzyść strony. Jeżeli dowód dotyczy tezy odmiennej (tzw. przeciwdowód) powinien być przeprowadzony. Powyższy wyrok w części zaskarżył skargą kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej. W swym środku odwoławczym pełnomocnik organu wniósł o uchylenie wyroku w części, w zakresie punktu I oraz III i przekazanie sprawy w skarżonej części do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania. Opisanemu powyżej wyrokowi zarzucono naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej "p.p.s.a.")., polegające na tym, że: - Sąd I instancji pominął ustalenia faktyczne, wynikające z akt sprawy, wskazujące na fikcyjność transakcji, udokumentowanej fakturą VAT z dnia 31 lipca 2003 roku nr [...], - Sąd I instancji błędnie wskazał (w konsekwencji pominięcia ustaleń faktycznych) w uzasadnieniu skarżonego wyroku, że Organ nie ustalił istotnego w sprawie stanu faktycznego, gdy tymczasem wynika on z akt sprawy i znalazł odzwierciedlenie w decyzjach podatkowych, - Sąd I instancji nie wyjaśnił w uzasadnieniu skarżonego wyroku, jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma ponowne ustalenie zakresu i przedmiotu działalności T. T. S., - z uzasadnienia skarżonego wyroku nie wynika jednoznacznie jaki stan faktyczny przyjął do oceny legalności decyzji: czy Sąd I instancji przyjął. że faktura VAT z dnia 31 lipca 2003 r., nr [...], dokumentuje wprowadzenie towaru z nielegalnego źródła (skoro odwołuje się do orzecznictwa sądowego w tym zakresie), czy też że dokumentuje ona czynność, która nie została dokonana w ogóle albo też, że nie została dokonania miedzy podmiotami na tej fakturze wskazanymi (tak jak to ustalił Organ), - Sąd I instancji błędnie nakazał Organowi - w uzasadnieniu skarżonego wyroku przeprowadzenie dowodu z opinii grafologa, gdy tymczasem z akt sprawy wynika, że dowód ten jest zbędny - albowiem okoliczność mająca być przedmiotem nakazanego dowodzenia, ustalona została wystarczająco innymi dowodami, - Sąd I instancji błędnie nakazał Organowi - we wskazaniach co do dalszego postępowania, zawartych w uzasadnieniu skarżonego wyroku przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia przedmiotu i zakresu działalności przedsiębiorstwa "T." T. S., gdy tymczasem postępowanie to zostało już przeprowadzone i znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy. Ponadto zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 123, art. 188 i art. 191 O.p. oraz w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w części mimo, że nie doszło do naruszenia przez Organ wskazanych zasad podatkowego prawa procesowego, a w konsekwencji – nie było podstaw do uchylenia decyzji organu w tej części i skarga powinna być oddalona. W uzasadnieniu organ podkreślił, że wskazania Sądu co do dalszego postępowania organu stanowią nieuzasadnione powtórzenie czynności procesowych już raz dokonanych w zgodzie z prawidłami postępowania dowodowego oraz ogólnymi zasadami postępowania podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna, a zatem odnosi zamierzony skutek w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku. W ramach podstawy kasacyjnej, określonej w art. 174 § 2 p.p.s.a., autor środka zaskarżenia podniósł szereg zarzutów, z których najdalej idącym jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Warto podkreślić, że pisemne uzasadnienie wyroku odgrywa niezwykle istotną rolę w postępowaniu sądowoadministracyjny. Przede wszystkim bowiem umożliwia odtworzenie sposobu rozumowania oraz argumentacji Sądu orzekającego w sprawie. Z pisemnych motywów wynika bowiem jakie ustalenia faktyczne, dokonane przez organ podatkowy, stały się podstawą orzekania. W uzasadnieniu powinna być zawarta pełne stanowisko Sądu w zakresie motywów prawnych oceny legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Prawidłowe uzasadnienie pozwala na poznanie przez strony postępowania sądowego pełnego stanowiska Sądu orzekającego. Natomiast dla Sądu odwoławczego, rozpoznającego skargę kasacyjną, jest to podstawa umożliwiająca kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia. Zatem prawidłowe uzasadnienie wyroku, spełniające wszystkie wymogi ustawowe, przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a., umożliwia ocenę zasadności zarzutów skargi kasacyjnej. Uwzględniając powyższe uwagi należy zgodzić się z autorem rozpoznawanego środka odwoławczego, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku narusza unormowanie zawarte we wspomnianym art. 141 § 4 p.p.s.a. Przy czym uchybienie to jest na tyle istotne, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba bowiem podkreślić, że przedmiotem sporu w niniejszym postępowaniu były okoliczności związane z wystawieniem przez T. T. S. faktury VAT z dnia 31 lipca 2003 r., nr [...]. Zdaniem organu powyższa faktura nie dokumentowała rzeczywistej transakcji. Innymi słowy wskazany w tej fakturze podmiot nie był sprzedawcą na rzecz Skarżącej spółki 31.800 litrów oleju napędowego. Natomiast organ w zaskarżonej decyzji nie kwestionował, że podatnik mógł nabyć taki towar i za niego zapłacić, lecz nie miało to miejsca w odniesieniu do zbywcy wskazanego w fakturze z dnia 31 lipca 2003 r. Z uwagi na te ustalenia faktyczne, na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o VAT z 1993 r. uznano, że faktura nieodzwierciedlająca rzeczywiście dokonanej czynności przez jej wystawcę nie daje odbiorcy tej faktury prawa do odliczenia wykazanego w niej podatku. Odmienne stanowisko prezentował skarżący twierdząc, że w rzeczywistości miała miejsce transakcja stwierdzona fakturą z dnia 31 lipca 2003 r. Wokół tego sporu organ faktycznie skoncentrował postępowanie dowodowe. Wprawdzie w postępowaniu podatkowym, zgodnie z art. 122 O.p., obowiązuje zasada prawdy materialnej. Oczywiste jest jednak, że obowiązek organu podatkowego nie jest nieograniczony. Ustalenia rzeczywistego przebiegu zdarzeń odnoszą się wyłącznie do okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Krąg tych okoliczności wyznaczają każdorazowo przesłanki zawarte w przepisach prawa materialnego, mające zastosowanie w sprawie. Wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ podatkowy w sposób prawidłowy wykazał, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, że faktura z dnia 31 lipca 2003 r. nie odzwierciedlała rzeczywistej transakcji. Znalazło to potwierdzenie w uzasadnieniu decyzji organu. W pisemnych motywach zaskarżonego wyroku nie wykazano, że organy naruszyły przepis art. 122 O.p. Trafnie bowiem autor skargi kasacyjnej zarzuca, że Sąd I instancji w swym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pominął ustalenia faktyczne, wynikające z akt sprawy, wskazujące na fikcyjność spornej transakcji. Tenże Sąd pominął zeznania T. S., który jednoznacznie wskazał na brak transakcji z podatnikiem. Również nie odniesiono się do twierdzeń osób faktycznie kierujących działalnością gospodarczą firmy T.. Zbagatelizowano zeznania A. B. – prezesa zarządu S. spółki z o.o. Pominięto także ustalenia organu dotyczące działalności przedsiębiorstwa T. T. S. z których wynika, że podmiot ten wprowadzał do obrotu podrobione produkty. Należy podkreślić, że w przypadku uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przy rozpoznawania wniesionej skargi, że organy nie dopełniły obowiązków wynikających z art. 122 O.p., tenże Sąd w uzasadnieniu wyroku uwzględniającego z tego tytułu skargę powinien w sposób wyraźny i jednoznaczny określić, jakie okoliczności faktyczne nie zostały wyjaśnione, jakie dowody powinny być przeprowadzone w celu usunięcia tych uchybień. Tymczasem Sąd I instancji w zaleceniach co do dalszego postępowania organu podatkowego, ponownie rozpoznającego sprawę wskazuje, że "organy winny samodzielnie ustalić jaki był zakres i przedmiot działalności firmy T. oraz co wynika z dokumentów związanych z prowadzeniem tej firmy". Zasadnie zarzuca autor skargi kasacyjnej, że te zalecenia nie są adekwatne do ustaleń faktycznych, dokonanych w toku postępowania podatkowego, gdzie jednoznacznie wykazano, jaki charakter miała działalność powyższego podmiotu. Ponadto, jak wcześniej wskazano, istotną okolicznością faktyczną, która powinna być ustalona w niniejszej sprawie jest fakt rzeczywistego istnienia transakcji stwierdzonej fakturą z dnia 31 lipca 2003 r. Reasumując tą część rozważań należy stwierdzić, że zasadnie autor skargi kasacyjnej zarzuca, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia przesłanek z art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny bowiem nie wykazał w sposób dostateczny, że organy podatkowe naruszyły unormowania zawartego w art. 122 O.p., nie wyjaśniając w sposób jednoznaczny, czy transakcja udokumentowana sporną fakturą miała w rzeczywistości miejsce. Przeczą temu zebrane w toku postępowania podatkowego dowody. Sam fakt negowania przez prezesa Skarżącej spółki oświadczeń zbywcy T. S., nie może być podstawą odrzucenia wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów. W kontekście powyższych uwag należy także uznać za zasadny drugi zarzut skargi kasacyjnej. Trafnie bowiem autor środka odwoławczego twierdzi, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. uznając, że organ podatkowy naruszył art. 122, art. 123, art. 188 i art. 191 O.p. Jak wcześniej wskazano, w toku postępowania podatkowego, realizując zasadę prawdy materialnej, wyrażonej w art. 122 O.p., zebrano w toku postępowania podatkowego wszechstronny materiał dowodowy. Ocena tego materiału dowodowego nie przekraczała granic swobodnej oceny dowodów, określonej w art. 191 O.p. Ocena ta bowiem oparta była na wszystkich zebranych w sprawie dowodach, zgodna z doświadczeniem życiowym oraz zasadami logiki. Nie naruszono również zasady czynnego udziału strony. Także uzasadniona była odmowa przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego grafologa. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne, ustalone w toku postępowania, w tym w szczególności twierdzenia T. S. – prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "T.", który kategorycznie zaprzeczał autentyczności podpisu znajdującego się na spornej fakturze. Naczelny Sąd Administracyjny, pomimo uwzględnienia skargi kasacyjnej w całości, uchylił wyrok Sądu I instancji jedynie w punkcie I i III. Zgodnie bowiem z art. 186 p.p.s.a. Sąd II instancji rozpoznając skargę kasacyjną władny jest uchylić wyrok także w części niezaskarżonej jedynie wtedy, gdy zachodzi nieważność postępowania. W niniejsze sprawie zaś nie zachodziły przesłanki z art. 183 § 2 p.p.s.a. Natomiast autor skargi kasacyjnej wskazując zakres zaskarżenia oraz wnioski w sposób wyraźny zaskarżył wyrok w punkcie I i III. Nie skarżył zaś punktu IV, dotyczącego kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. W tym zakresie więc orzeczenie było już prawomocne. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji zobowiązany będzie zastosować się do powyższej oceny prawnej. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło