I SA/Bd 218/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi Z. D. M. i K. P. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] Nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku zobowiązanego D. A. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny: Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku D. A. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr [...], obejmującego należność Z. D. M. i K. P. w B. z tytułu kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach, wynikającą z art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm.). W dniu 17 marca 2005r. doręczono zobowiązanemu tytuł wykonawczy i spisano protokół o stanie majątkowym. W toku postępowania egzekucyjnego nie zrealizowano zaległej kary i postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny na podstawie 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył przedmiotowe postępowanie. W uzasadnieniu organ wskazał, że od nałożenia opłaty upłynął okres 5 lat, natomiast stosownie do art. 40d pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115) opłata ta przedawnia się z upływem tego okresu, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powinna zostać uiszczona. Na powyższe rozstrzygnięcie Z. D. M. i K. P. w B. (wierzyciel) złożył zażalenie w którym wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienie i orzeczenie o kontynuacji prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W ocenie wierzyciela ustalenia dokonane przez organ egzekucyjny oparte są na niewłaściwych podstawach faktycznych i prawnych, albowiem ustawa o drogach publicznych obowiązująca w dniu zdarzenia (parkowanie samochodu bez biletu miało miejsce w dniu 17 września 2002r.) nie przewidywała żadnego ustawowego okresu przedawnienia obowiązku uiszczenia kary pieniężnej z tytułu nieopłacenia płatnego parkowania, a należności te przedzwaniały się na zasadach jak wszelkie należności podlegające egzekucji w administracji. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż podstawę prawną wymierzenia kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), obowiązujące w okresie od 1 stycznia 2002r. do 24 listopada 2003r. W tym czasie brak było uregulowań w zakresie terminu przedawnienia kary pieniężnej. Dalej organ odwoławczy wskazał, iż od 24 listopada 2003r. obowiązuje art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych stanowiący, że za nieuiszczenie opłaty parkingowej pobiera się opłatę dodatkową, natomiast kwestie przedawnienia uregulowano ustawą z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 179, poz. 1486) gdzie w ust. 3 art. 40d ustawy o drogach publicznych wskazano termin przedawnienia opłat i kar pieniężnych (w tym określonych w art.13f ust.1, ustalając go na 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny być uiszczone. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiotowej sprawie zastosowanie miał powyższy przepis (art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych), oznacza to w związku z tym, że termin płatności kary pieniężnej upłynął we wrześniu 2002r., a przedawnienie nastąpiło z końcem 2007r. W skardze skierowanej do Sądu wierzyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów art. 59 § 1 pkt 2ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz, U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. Nr 19 poz. 115 ze zm.) poprzez ich błędna wykładnie i niewłaściwe zastosowanie. W ocenie wierzyciela w przedmiotowej sprawie nie zaistniały trwałe przeszkody powodujące, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niemożliwe lub niecelowe. Podkreślił, że parkowanie samochodu bez wniesienia stosownej opłaty parkingowej miało miejsce 17 września 2002r., natomiast tytuł wykonawczy na podstawie, którego prowadzono egzekucję administracyjną wystawiono i skierowano do egzekucji 17 lutego 2003r. Sankcją prawną za takie parkowanie stosownie do treści art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych była możliwość nałożenia przez zarządcę drogi kary pieniężnej, której wysokość wynikała z pkt. 7 załącznika do ustawy i wynosiła 50 zł. Dalej wierzyciel podniósł, iż ustawa o drogach publicznych obowiązująca w dniu zdarzenia (17 września 2002r.), nie przewidywała żadnego ustawowego okresu przedawnienia obowiązku uiszczenia kary pieniężnej z tytułu nieopłacenia płatnego parkowania. Zdaniem strony błąd organów egzekucyjnych polegał na niewłaściwym zastosowaniu w stosunku do kar pieniężnych obowiązujących do 28 listopada 2003r. przepisów art. 40d ust. 3 znowelizowanej ustawy o drogach publicznych odnoszących się do opłat dodatkowych określonych w art. 13f ust. 1 cyt. ustawy i obowiązujących dopiero od 29 listopada 2003r. Ponadto skarżący podkreślił, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie - dotyczące obowiązku o charakterze pieniężnym - nastąpiło nie na wniosek wierzyciela czy zobowiązanego ale z urzędu, natomiast stosownie do stanowiska doktryny, umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku o charakterze pieniężnym następuje na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela nie będącego jednocześnie organem egzekucyjnym. W ocenie wierzyciela organ egzekucyjny nie jest uprawniony do umorzenia z urzędu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienie wniósł o oddalenie skargi. Ponadto wskazał, że organ egzekucyjny na podstawie § 4 w zw. z § 3 i § 1 pkt 2 art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) był uprawniony do umorzenia z urzędu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - dalej p.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie kary za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach w dniu zdarzenia były uregulowane w art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000r., Nr 71, poz. 838 ze zm.), w myśl którego za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat, o których mowa w ust. 2 pkt 4 (parkowanie pojazdów samochodowych na drogach), pobiera się kary pieniężne. Zgodnie z tą regulacją na mocy art. 40a ust. 1 cyt. ustawy kary te stanowiły dochody środków specjalnych przeznaczonych na utrzymanie dróg. Przedmiotowe unormowanie nie zawierało żadnych regulacji dotyczących okresu przedawnienia należności z tego tytułu. W nowelizacji z dnia 14 listopada 2003r. (Dz. U. Nr 200, poz. 1953) ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (weszła w życie 24 listopada 2003r.) skreślono art. 13 ust. 2a, ale dodano art. 13f stanowiący, że za nieuiszczenie opłaty parkingowej pobiera się opłatę dodatkową. Ponadto przedmiotową nowelizacją od 9 grudnia 2003r. zmieniono brzmienie art. 40a i wskazano, że opłaty określone w art. 13f stanowią przychody środków specjalnych odpowiednich zarządów dróg, przeznaczonych na budowę, przebudowę, remont, utrzymanie i ochronę dróg oraz drogowych obiektów inżynierskich i przepraw promowych. Natomiast nowelą z dnia 29 lipca 2005r. zmieniającą ustawę o drogach publicznych z dniem 4 października 2005r. w art. 40d dodano ust. 3 w którym zawarto miedzy innymi przepis, że obowiązek uiszczenia opłat dodatkowych określonych w art. 13f przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego w którym powinny zostać uiszczone. Analizując wskazane unormowania należy postawić pytanie czy przepisy dotyczące przedawnienia zawarte w znowelizowanej ustawie o drogach publicznych w brzemieniu obowiązującym od 4 października 2005r. będą miały zastosowanie również do należności z tytułu kar za nieuiszczenie opłat parkingowych nakładanych na podstawie przepisów ustawy o drogach publicznych, które obowiązywały w dacie zdarzenia tj. 17 września 2002r. Na postawione pytanie należy odpowiedzieć twierdząco. Zarówno regulacje prawne obowiązujące do 24 listopada 2003r. i od 24 listopada 2003r. dotyczyły tej samej instytucji daniny publicznej za nieopłacenie płatnego parkowania. Wychodząc zatem z zasad racjonalności ustawodawcy przy braku innego szczególnego unormowania odnoszącego się do kar nakładanych na podstawie przepisów poprzednio obowiązujących należy przyjąć, iż regulacje zawarte w art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych dodane nowelą z dnia 29 lipca 2005r. w kwestii przedawnienia odnoszą się do wszystkich dodatkowych opłat i kar pieniężnych za nieopłacenie płatnego parkowania, w tym również do tych kar, które powinny być uiszczone przed 24 listopada 2003r. Przyjęcie innego poglądu prowadziłoby do irracjonalnych wniosków, że przedmiotowo takie same należności z tytułu kar za nieuiszczenie opłat parkingowych ulegają bądź nie ulegają przedawnieniu tylko i wyłącznie z uwagi na fakt, że zostały nałożone na podstawie przepisów przed nowelizacją czy też przepisów po nowelizacji. Biorąc pod uwagę również reguły wykładni systemowej jak i celowościowej przyjąć należy, że skoro w przepisach ustawy o drogach publicznych w brzmieniu od dnia 29 lipca 2005r. nie ma wyraźnego wyłączenia, że przepisy art. 40d ust. 3 nie mają zastosowania do kar pieniężnych za brak opłaty parkingowej na podstawie przepisów obowiązujących w dniu zdarzenia to przepis ten dotyczący przedawnienia należy stosować również do tych kar. Nietrafne są również zarzuty skarżącego w kwestii zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu, albowiem ustawą z dnia 10 września 2003r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 193, poz. 1884), która weszła w życie 1 stycznia 2004r. nastąpiła zmiana treści przepisu art. 59 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z przepisu tego wprost wynika, że postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Podnieść w tym miejscu należy, iż cytowany przepis stanowił podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia. Tym samym zaprezentowane przez skarżącego stanowisko doktryny z roku 2002r. odnoszące się do stanu prawnego przed dokonaną nowelizacją straciło aktualność. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.