II FSK 542/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Grzelak (spr.), Sędzia NSA: Włodzimierz Kubiak, Sędzia NSA: Jerzy Rypina, Protokolant Katarzyna Pawłowska, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. O. F. D. T., Ś., P., P. sp. j. w likwidacji z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 listopada 2005 r. sygn. akt I SA/Łd 544/05 w sprawie ze skargi D. O. F. D. T., Ś., P., P. sp. j. w likwidacji z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 10 lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 15 listopada 2005 r. oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Relacjonując przebieg postępowania podatkowego wskazano, że Prezydent Miasta Ł. działając na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.; w skrócie: upea) postanowieniem z dnia 17 grudnia 2004 r. odmówił uwzględnienia zarzutów zgłoszonych przez D. O. F. - D. T., Ś., P., P. Spółka jawna w likwidacji z siedzibą w Ł. ( zw dalej: Spółką). Ze znajdujących się w aktach sprawy dowodów w postaci potwierdzenia odbioru upomnień wynika, że zostały one skutecznie doręczone przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, tj. w dniu 24 lipca 2004 r. i w dniu 25 października 2004 r. M. Ś. wspólnikowi Spółki. Bez znaczenia pozostaje zarzut, że wobec Spółki toczy się postępowanie o umorzenie zaległości podatkowych będących przedmiotem postępowania egzekucyjnego, gdyż nie zostało jeszcze zakończone decyzją w tym przedmiocie. W zażaleniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, bądź uchylenie orzeczenia i umorzenie postępowania. Podniosła, że w terminie siedmiu dni od doręczenia tytułów wykonawczych zostały zgłoszone zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku z powodu prowadzenia przez wierzyciela postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych wymienionych tytułami wykonawczymi. Ponadto organ egzekucyjny wydał postanowienie bez uzyskania stanowiska wierzyciela, co do kwestii zgłoszonych zarzutów. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji. W skardze sądowej strona podtrzymała wszystkie zarzuty podniesione w zażaleniu, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienie oraz poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji. W odpowiedzi na skargę SKO w Ł. podtrzymało stanowisko z zaskarżonego postanowienia. Rozpoznając skargę WSA stwierdził, że sporną kwestią jest zgodność z prawem postanowienia w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 10 września 2004 r. oraz w dniu 8 listopada 2004 r. dotyczących podatku od nieruchomości. Wniosek podatnika z dnia 4 czerwca 2004 r. dotyczący umorzenia zaległości podatkowych z tytułu w.w. podatku oraz odroczenia terminu zapłaty podatku został rozstrzygnięty postanowieniem Prezydent Miasta Ł. z dnia 21 czerwca 2004 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Oznacza to, ze zasadność tego wniosku i ocena w.w. postanowienia nie może być przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie. W chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie toczyło się już żadne postępowanie wszczęte wnioskiem podatnika z dnia 4 czerwca 2004 r. Podatnik nie podejmując żadnych kroków w celu wzruszenia postanowienia z dnia 21 czerwca 2004 r. pozbawił się możliwości obrony swoich interesów poprzez okoliczności objęte tym wnioskiem. W związku z powyższym strona nie wykazała, aby została spełniona przesłanka z art. 33 pkt 2 upea. Sąd powołał się na treść art. 15 § 1 upea zgodnie, z którym minister właściwy do spraw finansów publicznych określił, w drodze rozporządzenia należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Minister Finansów w § 13 pkt 2 Rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów upea (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) uznał, że w przypadku, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczania lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W przedmiotowej sprawie na podatniku na mocy art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 84 ze zm.; w skrócie: upol) taki obowiązek spoczywał. Organ egzekucyjny był więc uprawniony do przeprowadzenia czynności egzekucyjnych. WSA za bezpodstawny uznał również zarzut naruszenia art. 34 § 1 upea, gdyż zachodzi tożsamość między wierzycielem a organem egzekucyjnym, więc nie zaistniała przesłanka uzyskania od wierzyciela także Prezydenta Miasta Ł. stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik Spółki zarzucając orzeczeniu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: 1) Art. 33 pkt 6 upea w związku z art. 3 a § 2 upea poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dopuszczalne było prowadzenie egzekucji administracyjnej w sytuacji, gdy nie została wydana decyzja ani postanowienie uprawnionego organu określająca istnienie obowiązku, ani też w deklaracjach składanych przez skarżącą nie zostało zamieszczone pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego; 2) Art. 33 pkt 7 upea w związku z art. 15 § 1 tej ustawy poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej w sytuacji, gdy nie doręczono Spółce upomnienia; 3) Art. 34 § 1 w.w. ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało przy tożsamości wierzyciela i organu egzekucyjnym akceptacją stanowiska organu administracji polegającego na przyjęciu dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy nie uzyskano od wierzyciela stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów na prowadzone postępowanie administracyjne. Wnoszono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Odnosząc się do pierwszego z zarzutów wskazano, że na podstawie deklaracji mogą być egzekwowane zobowiązania powstałe z mocy prawa. Do takich zobowiązań należy zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej. Jednym z warunków egzekucji na podstawie deklaracji jest, aby w deklaracji zostało zamieszczone pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. W sprawie w deklaracjach składanych przez Spółkę brak było pouczenia. Dla skutecznego prowadzenia egzekucji wymagane było skuteczne doręczenie skarżącemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 upea. Upomnienie nie zostało doręczone, wobec czego postępowanie egzekucyjne nie mogło być prowadzone. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy objętej zarzutami skargi kasacyjnej D. O. F. - D. T., Ś., P., P. Spółka jawna w likwidacji z siedzibą w Ł. doszedł do następujących wniosków i stwierdzeń: Skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu. W świetle art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie: ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z powyższego wynika, że NSA jest związany zawartymi w niej podstawami i wnioskami. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku Sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że NSA jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej, ani ich uściślanie. Zgodnie z art. 174 ppsa, podstawą skargi kasacyjnej może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Ze względu na związanie NSA granicami skargi nie wystarczy jednak odwołać się do ogólnikowego stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, czy też ewentualnie poprzeć to przywołaniem przepisu art. 174 ppsa, ale konieczne jest wskazanie konkretnego przepisu prawa, oznaczonego numerem i ewentualnie jego jednostki redakcyjnej (artykułu, paragrafu, ustępu), który został naruszony oraz na czym to naruszenie polegało. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego, ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Kwestionowana prawidłowość przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych może nastąpić wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej, wskazanej w art. 174 pkt 2 ppsa, obejmującej zarzuty naruszenia wszelkich mających zastosowanie w postępowaniu sądowym przepisów procedury, jeśli naruszenie to mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Pełnomocnik strony w skardze kasacyjnej podniósł jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego, tj naruszenia art. 33 pkt 6 w związku z art. 3 a § 2, art. 33 pkt 7 w związku z art. 15 § 1, art. 34 § 1 upea. Błędne jest przekonanie autora skargi kasacyjnej, że wymienione przepisy są przepisami prawa materialnego. Są to bowiem przepisy postępowania, co wynika zarówno z ich treści, jak i ich umiejscowienia w systemie prawa. Gdy chodzi o ich treść, to nie zawierają norm, które określają treść decyzji co do praw i obowiązków przydawanych lub nakładanych albo ustalają skutki nieprzestrzegania norm prawa materialnego. W odniesieniu zaś do umiejscowienia w systemie prawa trzeba podkreślić, że w.w. przepisy zawarte zostały w upea. Skoro 33 pkt 6 w związku z art. 3 a § 2 upea, art. 33 pkt 7 w związku z art. 15 § 1, art. 34 § 1 upea nie są przepisami prawa materialnego, to Sąd kasacyjny nie był władny badać zaskarżonego wyroku pod kątem podstawy z art. 174 pkt 1 ppsa. Naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w tej podstawie, może dotyczyć wyłącznie naruszenia przepisów prawa administracyjnego materialnego, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonego wyroku (wyrok NSA z dnia 15 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1252/04, teza publ. w pracy zbiorowej pod red. B. Dautera, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzecznictwo, Wydawnictwo Oficyna, Warszawa 2007, s. 260, teza 20). Nie oznacza to jednak zaniechania kontroli zaskarżonego wyroku w świetle wskazanego przepisu. Błędne przyporządkowanie przepisu do jednej z podstaw kasacyjnych, wymienionych w art. 174 ppsa, nie prowadzi bowiem do automatycznego oddalenia skargi kasacyjnej. W takim wypadku należy rozważyć postawiony zarzut w ramach drugiej podstawy. W niniejszej sprawie tą podstawą było wskazane w art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 104/05, OSP 2007, nr 1, poz. 7). Analizując w powyższym kontekście zarzut naruszenia art. 33 pkt 6 w związku z art. 3 a § 2, art. 33 pkt 7 w związku z art. 15 § 1, art. 34 § 1 upea należy zwrócić uwagę, że jest to przepis postępowania administracyjnego. Świadczy o tym jednoznacznie zamieszczenie go w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Poza tym z treści art. 19 i 20 tej ustawy wynika, że egzekucję prowadzą organy administracji publicznej. Tymczasem art. 174 pkt 2 ppsa dotyczy wyłącznie naruszenia przepisów postępowania sądowego. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że skarga kasacyjna jest wnoszona przeciwko orzeczeniu sądowemu, a nie przeciwko orzeczeniu organu administracji. Jej podstawy muszą więc odnosić się do orzeczenia sądowego, a nie do orzeczenia organu administracji (szerzej: B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie II, Wydawnictwo Wolters Kluwer, 2006, s. 387 - 389, teza 20). Przedstawione wyżej rozważania prowadzą do wniosku, że niemożliwa jest ocena zarzutu naruszenia art. 33 pkt 6 w związku z art. 3 a § 2, art. 33 pkt 7 w związku z art. 15 § 1, art. 34 § 1 upea także w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej nie powiązał tego przepisu z odpowiednim przepisem postępowania sądowego. Wadliwe sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej nie pozwalało skontrolować zaskarżonego wyroku. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 184 ppsa orzeczono jak w sentencji.