II FSK 1623/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-11-16
Skład orzekający: Tomasz Zborzyński, Zbigniew Kmieciak, Anna Maria Świderska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatki udokumentowane fakturami od podmiotów, które nie istniały lub nie wykonały wskazanych usług, a także czy podatek VAT może być kosztem uzyskania przychodu?Ratio decidendi
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych fakturami od podmiotów nieistniejących lub niewykazujących faktycznego wykonania usług. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu poniesienia wydatków spoczywa na podatniku, a brak dowodów na rzeczywiste wykonanie usług uniemożliwia ich zaliczenie do kosztów. Ponadto, zgodnie z przepisami, podatek VAT nie może być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów.Stan faktyczny
Spółka P.-B. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 r. Organy podatkowe zakwestionowały zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z transakcjami z Przedsiębiorstwem Budowlano-Handlowym "B.", Biurem Prawnym "P." oraz Przedsiębiorstwem Budowlano-Handlowym "K.", uznając dowody księgowe za nierzetelne. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów ordynacji podatkowej i ustawy o CIT, w tym błędną ocenę materiału dowodowego i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od spółki na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej kwotę 7200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia NSA del. Anna Maria Świderska (sprawozdawca), Protokolant Maciej Wojtuń, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P.– B. sp. z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Po 190/08 w sprawie ze skargi P.– B. sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 7 grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P.– B. sp. z o.o. w P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 7200 (słownie: siedem tysięcy dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę "P." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 7 grudnia 2007 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 r.
W toku postępowania podatkowego ustalono stan faktyczny i prawny sprawy, który Sąd uznał za prawidłowy i przyjął za podstawę swego rozstrzygnięcia.
Decyzją z dnia 2 lipca 2007 r., wydaną w następstwie wyroku WSA w Poznaniu uchylającego decyzje organów podatkowych obu instancji Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P., po przeprowadzeniu dodatkowych czynności kontrolnych, określił skarżącej podatek dochodowy od osób prawnych za 2002 r. w kwocie 590.500 zł.
Organ pierwszej instancji stwierdził, że dowody księgowe, na podstawie których zaliczono do kosztów uzyskania przychodów spółki wydatki dotyczące transakcji z Przedsiębiorstwem Budowlano- Handlowym "B.", Biurem Prawnym "P." oraz Przedsiębiorstwem Budowlano-Handlowym " K." J.L. są nierzetelne i tym samym za nierzetelną uznano przedstawioną część ksiąg rachunkowych spółki. Dodatkowo spółka nieprawidłowo zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów wydatki w kwocie 18.014,18 zł stanowiącej wartość podatku od towarów i usług, z uwagi na brak przesłanek uprawniających Spółkę do zaliczenia powyższego wydatku do kosztów uzyskania przychodu.
Ponadto, organ kontroli skarbowej stwierdził, iż Spółka zawyżyła przychód na łączną kwotę 3.976.844,39 zł, z tytułu odsprzedaży towarów i usług związanych z ich zakupem od PPB K. i PBH B.. Na kwotę tę składają się kwota 3.300.115,60 zł dotycząca faktur wynikających z refakturowanych usług, oraz oszacowana kwota 676.728,79 zł niezrealizowanych przychodów z tytułu sprzedaży materiałów budowlanych. Organ pierwszej instancji stwierdził również, iż Spółka zaniżyła przychód z tytułu otrzymanych środków pieniężnych w kwocie 2.674.801,85 zł oraz wystąpienia nieodpłatnych świadczeń w kwocie 10.294,70 zł.
Po rozpoznaniu odwołania podatniczki, Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia 7 grudnia 2007 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślił, iż skarżąca przy wykonywaniu usług budowlanych, wymagających zarówno zaangażowania osobowego jak i materialnego, korzystała z usług podwykonawców. Głównym podwykonawcą i dostawcą materiałów budowlanych była jednoosobowa firma Prywatne Przedsiębiorstwo Budowlane " K. " J.L.. Organ wskazał, iż z materiału dowodowego wynika, iż J.L. nie wykonywał samodzielnie usług budowlanych na rzecz Spółki "P.", nie posiadał także i nie wynajmował sprzętu budowlanego, a robót tych nie wykonywali także wskazani przez niego podwykonawcy - Zakład Instalacyjny Hydraulika J.K. oraz Zakład Murarsko-Tynkarski S.N. . Ustalono bowiem, że S.N. nie prowadził działalności gospodarczej, nie był także wystawcą faktur, na których jako sprzedawca widnieje Zakład Murarsko-Tynkarski S.N.. Fakt nieprowadzenia działalności gospodarczej przez S.N. został potwierdzony przez Urząd Skarbowy w W.. Również w trakcie przeprowadzonych czynności kontrolnych u drugiego wskazanego przez J.L. podwykonawcy, tj. w Zakładzie Instalacyjnym Hydraulika J.K., organ kontroli skarbowej ustalił, iż faktury sprzedaży na których jako sprzedawca figuruje kontrolowany podmiot, nie zostały przez niego wystawione. W toku postępowania organ kontroli skarbowej zwrócił się do szeregu podmiotów o udostępnienie informacji dotyczących robót budowlanych prowadzonych w 2002r. i z przedłożonej dokumentacji (ofert, umów, protokołów odbioru robót, dzienników umów), nie wynika by Sp. z o.o. "P.", a także wskazany przez Spółkę podwykonawca Prywatne Przedsiębiorstwo Budowlane "K." brali udział, w prowadzonych robotach budowlanych. Fakt wystawienia faktur przez PPB "K. " J.L. z tytułu wykonanych robót i sprzedaży materiałów budowlanych nie przesądza o tym, iż dane usługi zostały wykonane. Natomiast przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż czynności wskazane na spornych fakturach nie mogły mieć miejsca.
Odnosząc się do kwestii nieuznania za koszt uzyskania przychodów kwoty 338.000 zł, w związku z wykazaniem zakupu usług od nieistniejącego podmiotu - Przedsiębiorstwa Budowlano - Handlowego "B." organ odwoławczy podkreślił, iż widniejący na fakturach Numer Identyfikacji Podatkowej nie został wygenerowany przez przez Urząd Skarbowy P., a nadto w ewidencji tego urzędu nie figuruje podatnik, o danych jak wyżej, który zaewidencjonowany byłby dla celów podatku od towarów i usług. Organ kontroli skarbowej ustalił również, że zgłoszenia identyfikacyjnego wskazanego podmiotu nie dokonano także w Urzędzie Skarbowym w K., właściwym według siedziby firmy. Numer identyfikacji podmiotów gospodarki narodowej REGON, który widniał na pieczątkach umieszczonych na fakturach, również nie został wygenerowany przez właściwy dla przedsiębiorcy urząd. Zgodnie z informacją uzyskaną z Urzędu Statystycznego w K. przedstawiony numer REGON zawierał błędy i nie został wygenerowany przez system, a Przedsiębiorstwo Budowlano - Handlowe "B." nie figuruje w rejestrach Urzędu. W toku przeprowadzonego postępowania kontrolnego nie potwierdzono istnienia w obrocie gospodarczym wystawcy kwestionowanych faktur oraz nie potwierdzono wykonania usług określonych na fakturach.
Organ zaaprobował też ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie dotyczącym nieuznania za koszty uzyskania przychodów kwoty 94.500 zł w związku z wykazaniem zakupu usług prawnych od nieistniejącego podmiotu - Biura Prawnego "P.".
Spółka z o.o. P. w badanym okresie zaliczyła w ciężar kosztów finansowych koszty poniesione w związku z postępowaniem układowym firmy K. w D. w wysokości 253.376,00 zł. Na zaliczoną przez Spółkę do kosztów uzyskania przychodów kwotę zredukowanego zadłużenia złożyła się zarówno kwota netto w wysokości 235.361,82 zł jaki i podatek VAT w wysokości 18.014,18 zł, która to kwota w oparciu o przepis art. 16 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.p., została wyłączona z kosztów uzyskania przychodów.
Organ zaakceptował także ustalenia w zakresie wystąpienia po stronie skarżącej nieodpłatnych świadczeń w wysokości 10.294,70 zł, wskazując, iż podwyższenie kapitału zakładowego spółki nastąpiło dopiero w roku 2004 .
W końcu za prawidłowe uznał stanowisko, iż zostały zawyżone przychody podlegające opodatkowaniu o kwotę 3.976.844,39 zł w związku z wykazaniem przychodu z odsprzedaży usług na podstawie faktur, w których jako wystawcę wskazano PPB K. J.L. i PBH B.. Ponadto potwierdził ustalenia co do zaniżenia przychodu w związku z nieopodatkowaniem otrzymanych środków pieniężnych w wysokości 2.674.801,85 zł wskazując, iż na podstawie zestawień z obrotów na rachunkach bankowych i w raportach kasowych ustalono, że spółka P. otrzymała na rachunki bankowe i do kasy środki pieniężne w ogólnej kwocie 4.570.335,75 zł, w tym dotyczące 2002 r. kwotę 3.545.325,75 zł. Otrzymane środki pieniężne zaliczono do przychodów na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji podatkowych zarzucając im: naruszenie art. 191 ordynacji podatkowej poprzez niedokonanie wszechstronnej i właściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, oraz art. 121 § 1 ordynacji podatkowej poprzez brak bezstronności i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a także art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. poprzez uznanie, iż wydatki poniesione przez skarżącą nie mogą być zaliczone w koszt uzyskania przychodu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 listopada 2008 roku oddalił skargę skarżącej spółki. W motywach rozstrzygnięcia odnosząc się do zakwestionowanych przez organy kwot, które strona zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów, wskazano art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. i podkreślono, że środkami dowodowymi wskazującymi na poniesienie wydatków zaliczanych do kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w powołanym przepisie, dysponują podmioty, a więc ciężar dowodu w zakresie ich poniesienia spoczywa na podatniku.
Za prawidłowe uznano rozważania organu, w których stwierdzono, że spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę dotyczącą zakupu usług budowlanych od firmy PPB K. J.L.. Wskazano, że wykazane w fakturach transakcje nie zostały wykonane, a wnioski w tej kwestii zostały oparte na dowodach zgromadzonych w sprawie tj. zeznaniach J.L., analizie faktur i powiązanych z nimi faktur sprzedaży spółki "P.". Ponieważ organ zasadnie zakwestionował poniesienie wymienionych kosztów uzyskania przychodów, a strona nie przedstawiła żadnych wiarygodnych okoliczności potwierdzających dokonanie takich czynności i ich związku z przychodem, rozstrzygnięcie uznano w podanym zakresie za zasadne.
Za prawidłowe sąd I instancji uznał także ustalenia organów, iż brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających poniesienie przez skarżącą kwoty 338.000 zł na zakup od Przedsiębiorstwa Budowlano-Handlowego B.. Pomimo dokonania przez organ szeregu czynności, mających na celu potwierdzenie istnienia wskazanego podmiotu w zakresie weryfikacji jego numeru REGON oraz NIP, nie uzyskano żadnych dowodów wskazujących na jego istnienie. Strona, na której spoczywał obowiązek współdziałania, nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności, które poniesienie wymienionych kosztów mogłyby potwierdzić.
W ocenie WSA organy prawidłowo zakwestionowały po stronie kosztów uzyskania przychodów kwotę 18.014,18 zł. Zgodnie z generalną zasadą wynikającą z treścią art. 16 ust.1 pkt 46 u.p.d.o.p., nie uważa się za koszty uzyskania przychodów podatku od towarów i usług. Słusznie zauważył przy tym organ, iż zgodnie z treścią art. 16 ust.1 pkt 44 u.p.d.o.p. nie uważa się za koszty uzyskania przychodów umorzonych wierzytelności, z wyjątkiem tych, które uprzednio na podstawie art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p. zostały zarachowane jako przychody należne, a zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 9 u.p.d.o.p. do przychodów z działalności gospodarczej nie zalicza się należnego podatku od towarów i usług. Zasadnie zatem wskazał organ, iż skoro kosztem może być wcześniejszy przychód należny, to może nim być wyłącznie kwota netto.
Sąd nie znalazł także podstaw do zakwestionowania ustaleń organu dotyczących nieuwzględnienia zaliczonych przez skarżącą do kosztów uzyskania przychodów kwoty 94.500 zł związanej z zakupem usług prawnych od Biura Prawnego P.. Brak jest bowiem jakichkolwiek dowodów, iż takie koszty zostały poniesione. Skarżąca spółka nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających wykonanie usług na jej rzecz, jak również nie wskazała, jakich czynności dotyczą wymienione faktury i jaki istnieje związek między wydatkiem, a uzyskanym w 2002 r. przychodem.
Sąd także za zasadne uznał ustalenie, iż spółka zaniżyła przychody podlegające opodatkowaniu, w związku z wystąpieniem nieodpłatnych świadczeń w wysokości 10.294,70 zł. W zakresie wyliczenia powyższej kwoty, organ prawidłowo zastosował treść art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 6 pkt 4 u.p.d.o.p.. W związku z tym, że spółka pożyczyła od udziałowców 950.000 zł, to nieodpłatne świadczenie stanowić będzie równowartość odsetek, jakie spółka musiałaby zapłacić, chcąc pozyskać taki kapitał na rynku. Okoliczność, iż do podwyższenia kapitału ostatecznie doszło, nie ma dla sprawy znaczenia, skoro bezsporne jest, iż nastąpiło to po roku 2002, a spółka w roku objętym niniejszym postępowaniem uzyskała środki od udziałowców.
Prawidłowe były także w ocenie Sądu I instancji ustalenia organów podatkowych w zakresie zawyżonych przychodów. W zakresie kwoty 3.300.115,60 zł pomniejszenie przychodu o wskazaną kwotę jest korzystne dla skarżącej, i w znacznej mierze wynika ono z opisanych wcześniej ustaleń faktycznych dotyczących K. oraz PBH B.. Skoro prawidłowe okazały się ustalenia, iż K. nie miało możliwości wykonania czynności wskazanych na fakturach, a PBH B. we wskazanym okresie nie istniała, to wystawione przez skarżącą spółkę faktury, a wynikające - jak ustalono - z refakturowania niemających w rzeczywistości miejsca usług wskazanych podmiotów, nie mogły zostać uwzględnione przy ustalaniu wysokości przychodu osiągniętego przez spółkę. Prawidłowo ustalono także kwotę 676.728,79 zł, jako niezrealizowany przychód związany z zakupem materiałów budowlanych. W tym bowiem zakresie, stosując się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, organ pierwszej instancji, wobec niemożliwości bezpośredniego zastosowania jednej z metod szacowania wymienionych w art. 23 § 3 ordynacji podatkowej, zastosował na podstawie art. 23 § 4 ordynacji podatkowej inną metodę, to jest oszacowania z zastosowaniem wskaźnika udziału zakupów z PPB K. J.L. w zakupach materiałów budowlanych ogółem.
Odnosząc się w końcu do kwestii zawyżenia przychodów podlegających opodatkowaniu o kwotę 2.674.801,85 zł, to poparte logiczną i wyczerpującą argumentacją wnioski organów dokonane na podstawie zestawień obrotów na rachunkach bankowych i w raportach kasowych wskazują, że spółka otrzymała na rachunki bankowe i do kasy środki pieniężne w ogólnej kwocie 4.570.335,75 zł, w tym dotyczące 2002 r. kwotę 3.545.325,75 zł. Wbrew zarzutom spółki formułowanym w toku postępowania kwota, o którą zawyżono przychód została jednoznacznie ustalona na podstawie faktur sprzedaży, raportów gotówkowych i raportów bezgotówkowych, a organ nie uwzględnił przy określaniu kwoty zawyżenia środków pieniężnych, które dotyczyły rozrachunków z lat poprzednich.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. poprzez uznanie, iż wydatki poniesione przez skarżącego nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. W oparciu o podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w odniesieniu do wyroku Sądu I instancji sformułowano zarzut naruszenia: art. 191 ustawy ordynacja podatkowa w zw. z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) poprzez nie dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie uwzględnienie faktu, że roboty zostały w całości wykonane; oraz przepisów art. 121 § 1 i art. 187 ustawy ordynacja podatkowa w zw. z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez brak bezstronności i nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i zajęcie stanowiska jednoznacznie pro fiskalnego bez uwzględnienia słusznych interesów podatnika (in dubio pro fisco), poprzez naruszenie zasady, że wątpliwości nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika, oraz nie wyjaśnienie i nie wzięcie pod uwagę wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej spółka podkreśliła, że w toku całego postępowania dowodowego prowadzonego przez organy podatkowe brak jest dowodów, że faktury wystawione przez J.L. nie dokumentują faktycznych operacji gospodarczych. Wręcz przeciwnie dowody zebrane w sprawie pozwalają na przyjęcie tezy, że operacje gospodarcze - roboty były wykonane przez zatrudnionych przez firmę K. "na czarno" pracowników, a więc odzwierciedlają faktyczne operacje gospodarcze tyle, że Pan L. nie ma właściwych dokumentów po stronie kosztów dla rozliczenia się z wykonanych i zafakturowanych na P. robót.
Końcowo skarżąca odniosła się do kwoty 18.014,18 zł. stanowiącej wartość nieprawidłowo zaliczonego do kosztów uzyskania przychodu podatku od towarów i usług wskazując, iż jest ona stratą poniesioną przez skarżącą, która nie otrzymał tej kwoty od dłużnika, który uwolnił się od jej zapłaty w postępowaniu układowym. Kwotę tę skarżąca musiała odprowadzić do urzędu skarbowego jako VAT należny. Tym samym cała kwota zredukowanego długu w postępowaniu układowym zatwierdzonym przez Sąd stanowić winna koszt uzyskania przychodu jako należność nieściągalna.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.
Na wstępie rozważań w sprawie niniejszej przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a."., poza uregulowanymi w art. 183 § 2 p.p.s.a. przypadkami nieważności postępowania sądowego, których w sprawie nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Zarzuty rozpoznawanej skargi kasacyjnej są nieprecyzyjne i stanowią w zasadzie wyłącznie polemikę z prawidłowymi ustaleniami organów podatkowych zaakceptowanymi przez Sąd I instancji, zaś uzasadnienie skargi kasacyjnej nie przystaje do sformułowanych w niej zarzutów, dlatego środek odwoławczy nie mógł odnieść skutku spodziewanego przez jego autora.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wobec zaskarżonego wyroku podniesiony został zarzut naruszenia art. 1 prawa o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 121 § 1, art. 187 oraz 191 Ordynacji podatkowej skutkujący wydaniem orzeczenia bez dokonania wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności w tym faktu, że sporne roboty budowlane zostały w całości wykonane. Dokonując oceny powyższego zarzutu w pierwszej kolejności należy wskazać, iż z jego uzasadnienia niewątpliwie wynika jedynie, iż pełnomocnik Skarżącej nie zgadza się z poczynionymi przez organy podatkowe i zaakceptowanymi jako prawidłowe przez Sąd I instancji ustaleniami faktycznymi, wskazując zwłaszcza na naruszenie przez organy podatkowe zasady prawdy obiektywnej. Zarzuty te sformułowane zostały jednakże w sposób na tyle ogólny, iż nie wynika z nich jednoznacznie, na czym konkretnie polegały zarzucane organom podatkowym i niedostrzeżone przez Sąd I instancji naruszenia poszczególnych, wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów Ordynacji podatkowej, do jakich konkretnie okoliczności faktycznych sprawy się one odnoszą oraz jaki wpływ uchybienia w tym zakresie mogły mieć na wynik sprawy. Zarzuty i twierdzenia sformułowane w ocenianej skardze kasacyjnej są w dużym stopniu niezrozumiałe, bowiem w oczywisty sposób abstrahują od utrwalonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w tym spostrzeżeń i konstatacji zawartych w uzasadnieniach zakwestionowanych decyzji i uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Formułując argumentację na poparcie postawionych w skardze zarzutów dotyczących niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi I instancji zaakceptowanie dokonanego przez organy podatkowe wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych zakwestionowanymi fakturami pochodzącymi od firmy K. mimo braku ustaleń, czy roboty udokumentowane spornymi fakturami zostały faktycznie wykonane. Powyższa argumentacja całkowicie mija się z faktami wynikającymi z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Z ustalonego przez organy podatkowe i zaakceptowanego przez Sąd I instancji materiału dowodowego wynika, iż Spółka "P." wykonywała w 2002 roku roboty budowlane na zlecenie PUP "R." A.R. oraz "M." T.K.. Każda z tych firm w 2002 roku prowadziła roboty budowlane. Organy podatkowe zwróciły się do szeregu podmiotów, na których rzecz firmy te świadczyły w 2002 roku swoje usługi i z udostępnionej dokumentacji (ofert, umów, protokołów odbioru robót ani dzienników budów) nie wynika, by firma "P.", ani wskazany przez nią podwykonawca w postaci firmy "K." brali udział w robotach prowadzonych przez jej zleceniodawców. Powyższe ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości potwierdziły więc, że roboty udokumentowane zakwestionowanymi fakturami nie zostały w rzeczywistości wykonane.
Konfrontacja zarzutów dotyczących braku wszechstronnej i właściwej oceny materiału dowodowego oraz mającej je wspierać argumentacji z uzasadnieniami podjętych w sprawie decyzji i pisemnymi motywami zapadłego wyroku, nie dostarcza najmniejszego punktu zaczepienia dla uznania racji autora skargi kasacyjnej. Próbując wykazać w tejże skardze, że J.L. nie tylko był w stanie, ale i wykonywał określone w zakwestionowanych fakturach prace budowlane, zignorowano wnioski płynące ze zgromadzonego przez organy podatkowe materiału dowodowego. W szczególności nie bardzo wiadomo, jak fakt zatrudniania przez J.L. pracowników "na czarno" miałby wpłynąć na ocenę zdolności do wykonania przez niego robót budowlanych na rzecz P. skoro z materiału dowodowego wynika, że nie posiadał on ani nie wynajmował sprzętu budowlanego umożliwiającego ich wykonanie, oraz że prace te nie zostały wykonane przez wskazanych przez niego podwykonawców.
Z uwagi na brak skutecznych zarzutów naruszenia przepisów postępowania (w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy), nie może zostać uwzględniony także zarzuty uchybienia powołanemu w środku odwoławczym przepisowi art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.. Z jego sformułowania można wnosić, że autor skargi zarzuca jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wydatki poniesione przez skarżącą nie mogą zostać uznane za koszty uzyskania przychodu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za utrwalone uznać należy stanowisko zgodnie z którym, błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji oznaczać to będzie brak możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także zakwestionowane (poprzez zarzuty procesowe) ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt I FSK 281/05, LEX nr 187875; wyrok NSA z dnia 1 lipca 2005 r., sygn. akt FSK 2680/04, LEX nr 173052). Autor skargi kasacyjnej nie podważył skutecznie ustaleń faktycznych dokonanych przez organy podatkowe, a przyjętych za podstawę orzekania przez Sąd I instancji, dotyczących wykazania po stronie kosztów uzyskania przychodów wydatków, które nie zostały prawidłowo udokumentowane. Wobec nieskutecznego podważenia poprawności ustaleń co do nie wykazania rzeczywistego charakteru wydatków zaliczonych do kosztów uzyskania przychodu w związku z wystawieniem dokumentów przez podmioty nieistniejące, bądź takie które faktycznie robót w nich wskazanych nie wykonały odmowa zastosowania art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. jest w pełni uzasadniona. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd I instancji trafnie nie zaliczył zakwestionowanych przez organy podatkowe wydatków do kosztów uzyskania przychodów.
Wskazać jeszcze należy, że w rozstrzyganej sprawie brak było podstaw do odniesienia się przez Naczelny Sąd Administracyjny do pojawiającej się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentacji dotyczącej odmowy zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu kwoty 18.014 zł stanowiącej podatek od towarów i usług od kwoty redukowanego zadłużenia firmy K., bowiem ani w petitum ocenianego środka odwoławczego ani w jego uzasadnieniu nie został sformułowany żaden konkretny zarzut w tym zakresie. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał na naruszenie prawa materialnego, nie przytoczył konkretnego przepisu, którego naruszenia dopuścił się Sąd I instancji. Brak wskazania konkretnego przepisu powoduje, że sformułowana w uzasadnień skargi kasacyjnej argumentacja nie może być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym, gdyż nie został wyznaczony kierunek, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny powinien dokonać kontroli zaskarżonego wyroku.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 204 pkt 1 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło