II SA/Wa 419/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Anna Mierzejewska, Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Asesor WSA - Jarosław Trelka, Protokolant - Mateusz Rogala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym - oddala skargę - Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], wypowiedział [...] Z. K. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej i w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ten sam organ decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W związku z powyższym Minister Obrony Narodowej decyzją ewidencyjną z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], zwolnił wymienionego oficera z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] maja 2005 r. Po rozpatrzeniu skargi na decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1275/05, uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 28 stycznia 2006 r. W tej sytuacji Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] (pkt [...]), stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], a następnie decyzją z tego samego dnia nr [...] (pkt [...]), z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu przeniesiono skarżącego do rezerwy kadrowej. W dniu [...] maja 2006 r. [...] Z. K. zwrócił się z wnioskiem do Komendanta [...] Wojskowego Szpitala Klinicznego we W. o wypłatę uposażenia za okres od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] stycznia 2006 r. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], odmówił przyznania skarżącemu uposażenia za wskazany okres i po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, że okres pozostawania poza służbą nie może być traktowany jako okres pełnienia zawodowej służby wojskowej i w związku z tym nie należą się skarżącemu należności finansowe. W wyniku skargi wniesionej przez oficera, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 349/07, uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję. W uzasadnieniu wyroku nakazano organowi stwierdzenie, ustalenie i wykazanie, czy i na jakiej podstawie oraz w jakiej dacie skarżący utracił status żołnierza zawodowego, a dopiero po ustaleniu statusu skarżącego w okresie, za który żąda on uposażenia, przesądzenie o zasadności tego roszczenia. Ponadto należało wskazać, na jakiej podstawie roszczenie o uposażenie żołnierza zawodowego nie należy do właściwości organu. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], działając na podstawie art. 76 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), odmówił ustalenia prawa [...] Z. K. do uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za okres od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] stycznia 2006 r. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że stosownie do treści cytowanego już w podstawie prawnej przepisu, prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej, natomiast wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym żołnierz zawodowy został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, zaginął lub zmarł. Zatem prawo do uposażenia jest nierozerwalnie związane z trwaniem stosunku zawodowej służby wojskowej. Natomiast zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego służby wojskowej, stosownie do treści art. 114 ust. 5 ustawy, następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia doręczenia wypowiedzenia, w ostatnim dniu miesiąca. Bieg terminu wypowiedzenia jest terminem prawa materialnego, precyzyjnie określającym jego początek oraz zakończenie i nie może być zmieniany, w zależności od daty uzyskania przymiotu prawomocności przez decyzję o wypowiedzeniu. Takie zaś określenie biegu wypowiedzenia prowadzi do wniosku – zdaniem organu – że do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, wskutek upływu terminu wypowiedzenia, nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto z treści art. 115 ust. 2 ustawy wynika, że zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej następuje z mocy prawa nie tylko z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub decyzji, ale również w przypadku zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej. Stąd też do zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby wskutek wypowiedzenia dokonanego przez organ, nie jest konieczne uprawomocnienie się decyzji, lecz zaistnienie okoliczności stanowiącej podstawę do zwolnienia, tj. upływ biegu terminu wypowiedzenia. Zatem w rozpoznawanej sprawie dniem tym był [...] maja 2005 r., tzn. dzień, o którym mowa w art. 114 ust. 5 ustawy. W konsekwencji z tym dniem wygasło prawo skarżącego do uposażenia, a ponadto otrzymał on stosowne należności związane ze zwolnieniem ze służby, przy czym – jednocześnie – został on zwolniony z obowiązku świadczenia służby. Reasumując, w okresie od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] stycznia 2006 r., nie istniał żaden element stosunku zawodowej służby wojskowej, który uzasadniałby prawo skarżącego do uposażenia, o którym mowa w art. 76 ustawy. Nie zmienia tego faktu również wyrok sądu uchylający decyzję o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej, bowiem uprawomocnienie się tegoż wyroku w dniu [...] stycznia 2006 r. stanowi jedynie podstawę do nawiązania stosunku zawodowej służby wojskowej, tzn. – zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem – uchylenie decyzji działa ex nunc, co w konsekwencji sprowadza się do uchylenia skutków prawnych decyzji od momentu uprawomocnienia się orzeczenia uchylającego decyzję. Stąd też skarżący – zdaniem organu – pełni zawodową służbę wojskową od dnia [...] stycznia 2006 r., a nie od dnia [...] czerwca 2005 r., zaś prawo do uposażenia powstaje w momencie stawienia się do służby. Nie można zatem utożsamiać prawa do uposażenia z istnieniem stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, bowiem samo powołanie nie pokrywa się czasowo z dniem stawienia do służby. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, organ w dalszej części uzasadnienia skonstatował, że skarżący po dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, do dnia [...] stycznia 2006 r., nie wykonywał żadnych zadań służbowych i w tej sytuacji należało rozstrzygnąć, jak w sentencji. We wniosku z dnia [...] listopada 2007 r. do Ministra Obrony Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 115 ust. 2 ustawy poprzez przyjęcie, ze zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z mocy prawa już po upływie sześciu miesięcy od dnia dokonania wypowiedzenia przez właściwy organ, rażące naruszenie art. 76 ust. 1 oraz art. 76 ust. 4 ustawy poprzez przyjęcie niczym nieuzasadnionego wniosku, iż prawo do uposażenia żołnierza zawodowego uzależnione jest od jego gotowości do wykonywania zadań służbowych oraz naruszenie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej wyrażone w wyroku sądu. W tej sytuacji wniósł on o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podał, że zawarte w art. 115 ust. 2 ustawy sformułowanie "okoliczności stanowiące podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby" dotyczy wszystkich przypadków powodujących zwolnienie ze służby z mocy prawa, z wyłączeniem decyzji lub orzeczeń. Ponadto przepis art. 114 ust. 5 ustawy odnosi się tylko do wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez samego żołnierza zawodowego, a nie przez organ i w tej sytuacji jego zwolnienie winno nastąpić dopiero z chwilą uprawomocnienia się decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2004 r. W dalszej części stwierdził, że stawienie się do służby nie ma znaczenia dla nabrania prawa do wynagrodzenia, lecz taką przesłanka jest istnienie stosunku służby, zaś dalej skonstatował, iż organ zignorował treść orzeczenia sądowego, bowiem stwierdzono w nim, iż "nieprawidłowo organ przyjął w decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] (poprzedzającej zaskarżoną), iż skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i jego prawo do uposażenia wygasło". Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], mając za podstawę art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt k.p.a., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. Uzasadniając swoje stanowisko – poza argumentami zawartymi już w zaskarżonej decyzji – podał, że stanowisku skarżącego przeczy brzmienie art. 72 ust. 2 ustawy, w myśl którego żołnierz zawodowy otrzymuje określone w ustawie uposażenie z tytułu pełnienia służby. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Z. K. powtórzył zmodyfikowane zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. naruszenie art. 115 ust. 2 w zw. z art. 111 pkt 9 lit. b ustawy poprzez przyjęcie, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z mocy prawa już po upływie sześciu miesięcy od dnia dokonania wypowiedzenia przez właściwy organ, naruszenie art. 76 ust. 1 oraz art. 76 ust. 4 ustawy poprzez przyjęcie niczym nieuzasadnionego wniosku, iż prawo do uposażenia żołnierza zawodowego uzależnione jest od świadczenia przez żołnierza zawodowego służby oraz od wykonywania określonych zadań oraz naruszenie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w wyroku sądu i dodając kolejny zarzut o naruszeniu art. 71 ust. 1 ustawy poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do uposażenia. W tej sytuacji wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji lub – alternatywnie – o ich uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Natomiast w uzasadnieniu powołał się na tę samą argumentację, co we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że gdyby nawet przyjąć, że stosunek ze skarżącym nie został skutecznie rozwiązany w dniu [...] maja 2005 r., to i tak w omawianym okresie nie miał on prawa do uposażenia, bowiem nie pełnił służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 111 pkt 9 lit. b ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ, zaś zwolnienie to, w myśl art. 114 ust. 5 ustawy, następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia doręczenia wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy, w ostatnim dniu miesiąca. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], wypowiedział skarżącemu stosunek zawodowej służby wojskowej, która została doręczona mu w dniu [...] listopada 2004 r. Stąd też wskazany wyżej sześciomiesięczny termin zakończył swój bieg w dniu [...] maja 2005 r., zaś zwolnienie z zawodowej służby wojskowej na mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], nastąpiło w dniu [...] maja 2005 r., tj. w ostatnim dniu miesiąca i w tej sytuacji zatem, organ nie naruszył wskazanych wyżej przepisów prawa. Dodać należy skarżącemu ponadto, że według art. 115 ust. 2 ustawy, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadku, o którym mowa m.in. w art. 111 pkt 9 lit. b, nie następuje – jak dowodzi – " z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub decyzji", lecz z dniem "zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej". Tą okolicznością natomiast był wskazany już wyżej upływ biegu terminu wypowiedzenia. Natomiast użyte w tym przepisie sformułowanie "z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub decyzji" dotyczy takich sytuacji, jak na przykład: – ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby; – prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej usunięcia z zawodowej służby wojskowej; – prawomocnego orzeczenia środków karnych pozbawienia praw publicznych, wydalenia z zawodowej służby wojskowej lub zakazu wykonywania zawodu żołnierza zawodowego; – skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) bez warunkowego zawieszenia jej wykonania; – prawomocnego ukarania przez organ właściwego samorządu zawodowego karą zawieszenia lub pozbawienia prawa wykonywania zawodu (specjalności zawodowej); Reasumując, organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie naruszył treści przepisów art. 115 ust. 2 w zw. z art. 111 pkt 9 ustawy. Analizując kolejne zarzuty skarżącego, stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 71 ust. 1 ustawy, żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w ustawie, zaś w myśl art. 72 uposażenie żołnierzy zawodowych składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia (ust. 1), a z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej, żołnierz zawodowy otrzymuje tylko jedno uposażenie (ust. 2). Ponadto stosownie do treści art. 76 ust. 1 ustawy, prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że prawo do uposażenia uzależnione jest od pełnienia zawodowej służby wojskowej. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że na mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1275/05, uchylono decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], mocą której wypowiedziano skarżącemu stosunek zawodowej służby wojskowej. Nie budzi również wątpliwości i to, że Minister Obrony Narodowej decyzją ewidencyjną z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], zwolnił skutecznie skarżącego z zawodowej służby wojskowej – co już dostatecznie wywiedziono wyżej – z dniem [...] maja 2005 r. Zatem skarżący zaprzestał pełnienia zawodowej służby wojskowej z dniem [...] maja 2005 r. i nie pełnił jej do dnia [...] stycznia 2006 r., tj. do dnia uprawomocnienia się powyższego wyroku. Innymi słowy mówiąc, na mocy powyższego wyroku zobowiązano organ do uznania, że skarżący płk. Z. K. w powyższym okresie pozostawał w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, lecz nie jako faktycznie pełniący wówczas służbę wojskową. Samo zaś pozostawanie w służbie nie jest wystarczające, aby domagać się za ten okres uposażenia, bowiem prawo to uzależnione jest – co stwierdzono już wyżej – od pełnienia zawodowej służby wojskowej. Tymczasem skarżący w spornym okresie nie pełnił jej i w tej sytuacji zarzut ze skargi uznać należy za nieuzasadniony. Takie stanowisko tożsame jest z dotychczasowym orzecznictwem (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2001 r. sygn. akt II SA 94/01 – LEX nr 53775, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 1298/05 – niepublikowany). Na marginesie dodać należy, że wygaśnięcie decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], było tylko konsekwencją wspomnianego już wyżej wyroku nakazującego uznanie skarżącego, jako pozostającego w spornym okresie w stosunku służbowym. Jednakże w niczym nie zmienia to faktu, że w tym czasie nie pełnił on zawodowej służby wojskowej. Nie może się również ostać zarzut o naruszeniu treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), bowiem organ wykonał zalecenia Sądu wykazując skutecznie, że skarżący nie utracił statusu żołnierza zawodowego z dniem zwolnienia go w dniu [...] maja 2005 r. z zawodowej służby wojskowej i w sposób przekonywujący uzasadnił, iż mimo to nie przysługuje mu za okres od [...] czerwca 2005 r. do [...] stycznia 2006 r. sporne uposażenie. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.