II FSK 1954/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędziowie NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), WSA del. Hanna Kamińska, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 1827/07 w sprawie ze skargi E. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 11 października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od E. J. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 1827/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę E. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 października 2007 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stan przebiegu sprawy administracyjnej przedstawia się następująco. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. decyzją z dnia 27 grudnia 2005 r. określił J. i E. J. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. oraz odsetki od zaległości w zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych. Wobec braku możliwości doręczenia w/w decyzji w sposób określony w art. 148 i art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej: Ordynacja podatkowa) została ona złożona - stosownie do art. 150 Ordynacji podatkowej - na okres 14 dni w urzędzie pocztowym. Termin 14-dniowy zakreślony do wniesienia odwołania upłynął 31 stycznia 2006 r. Podatnik złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia w dniu 6 sierpnia 2007 r. We wniosku tym podniósł, że w dniu 30 lipca 2007 r. przeglądając akta wieczystoksięgowe Sądu Rejonowego w O. oraz zapoznając się w tym samym dniu z treścią udostępnionej mu odpowiedzi na skargę w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 12/07, uzyskał wiedzę o tym, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 27 grudnia 2005 r. została doręczona w drodze doręczenia zastępczego. Argumentował, że powodem nieodebrania wzmiankowanej decyzji był jego pobyt zagranicą, o którym organ podatkowy został poinformowany pisemnie w listopadzie 2005 r. Podatnik podkreślił także, że został pozbawiony możliwości brania udziału w końcowym etapie postępowania w zakresie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniu z dnia 11 października 2007 r. stwierdził, że w świetle art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej brak było podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak stwierdził – organ drugiej instancji - podatnik nie wskazał na żadne nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiłyby złożenie odwołania w terminie. Okolicznością taką nie był, w ocenie organu, wyjazd do krewnych zagranicę. W skardze skierowanej do Sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie powyższego rozstrzygnięcia, zarzucając istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj.: art.: 120, 121 § 1, 122, 137 §1, 2, 3, 3a, 4, 145 § 1 i § 2, 147 § 1 i § 4 oraz art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia oparto na domniemaniach i stwierdzeniach, których skutek prawno-podatkowy nie został zweryfikowany podczas prowadzonego postępowania. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko podatkowego organu odwoławczego, że skarżący nie uprawdopodobnił w świetle art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej braku winy w niezachowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 27 grudnia 2005 r. Zdaniem Sądu, wyjazd za granicę do rodziny w odwiedziny nie jest okolicznością niezależną od strony. Nie miał przy tym znaczenia fakt, że organ I instancji wiedział o wyjeździe z pisma P. J. - syna skarżącego (wpływ w dniu 28 listopada 2005 r.) oraz S. K. (wpływ w dniu 25 listopada 2005 r.), bowiem nie został przez stronę poinformowany o czasokresie pobytu poza granicami Polski, ani nie złożono stosownego wniosku o przesunięcie terminu zakończenia postępowania. Za niezasadny uznał Sąd zarzut, że organ I instancji nie wszczął nowego postępowania (i nie powiadomił o tym strony) w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Sąd podkreślił, ze organ I instancji zobowiązany był do wykonania zaleceń zawartych w w/w wyroku Sądu z dnia 5 kwietnia 2005 r. tj. zakończenia postępowania wszczętego w dniu 24 sierpnia 2001 r. W końcowej części uzasadnienia Sąd pierwszej instancji podkreślił, że niezasadnym jest także zarzut skargi, że strona nie mogła brać udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji. Zdaniem Sądu, o fakcie posiadania wiedzy o toczącym się postępowaniu świadczy okoliczność skutecznego doręczenia wezwania (data odbioru 17 listopada 2005 r.) oraz zawiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków (data odbioru 17 listopada 2005 r.) kierowane zarówno do E. J. jak i J. J. Nadto podkreślono, że w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu strona skarżąca reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika tj. radcę prawnego S. K. W ocenie Sądu, nie był także trafny zarzut, że organ I instancji zakończył postępowanie przed upływem 2 - miesięcznego terminu, ponieważ podatnik nie udokumentował, kiedy wyjechał i kiedy wrócił (jak też - czy rzeczywiście wyjazd nastąpił). W konsekwencji organ nie posiadał danych uzasadniających oczekiwanie na upływ terminu z art. 147 § 1 Ordynacji podatkowej. W skardze kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, to jest: - art. 133 § 1 i 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) polegający na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym; - art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy podatkowe art. 122, art. 162 § 1, 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej , w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Brak jest podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Na wstępie zauważyć należy, że kasacja zasadniczo opiera się na twierdzeniach skarżącego w przedmiocie jego niewiedzy o zakończeniu postępowania podatkowego, a w szczególności "zastępczego" doręczenia decyzji podatkowej, co miało wpływ na uchybienie terminu do jej zaskarżenia odwołaniem w postępowaniu administracyjnym. W tym kontekście skonstatować jednak trzeba, że powyższa argumentacja nie została skonkretyzowana zarzutami kasacyjnymi opartymi na przepisach procesowych Ordynacji podatkowej normujących problematykę realizacji prawa strony do udziału w postępowaniu podatkowym oraz – przede wszystkim - regulujących zagadnienia doręczania wydanych w tym postępowaniu decyzji. Zaniechanie to jest istotne, albowiem, na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a., poza przypadkami nieważności postępowania sądowego zapisanymi w art. 183 § 2 p.p.s.a., których w sprawie nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami wynikającymi z unormowań art. 174 i 176 p.p.s.a. Odnosząc się jednak pomimo tego, w niezbędnym, informacyjnym dla skarżącego zakresie, merytorycznie do tez kasacji, podnieść należy, że wyrok sądu administracyjnego poprzedzający sporną w zakresie przywrócenia terminu do odwołania decyzję podatkową nie stanowił zakończenia administracyjnego postępowania podatkowego w sprawie i nie stanowił podstawy do wydania nowego postanowienia o wszczęciu w tej samej niezakończonej sprawie nowego postępowania. Przed zakończeniem tego postępowania skarżący wyjechał z kraju, nie informując o tym organu prowadzącego postępowanie; w szczególności nie wskazał daty wyjazdu i przewidywanego powrotu; nie wnosił też o przesunięcie planowanych na ten okres czynności procesowych. Zawiadomienia tego nie mogło zastąpić pismo syna skarżącego jak również pismo byłego jego pełnomocnika. Żadne z nich nie wskazuje daty wyjazdu i planowanego powrotu strony postępowania. Pierwsze sporządzone zostało na okoliczność odmowy odbioru korespondencji przez osobę nie będącą ani stroną ani też pełnomocnikiem w postępowaniu. Drugie zawiera informację o wypowiedzeniu stronie pełnomocnictwa, z powodu braku możliwości kontaktu ze stroną. Jeżeli więc skarżący rzeczywiście nie miał wiedzy o zakończeniu - wydaniem decyzji - jego sprawy podatkowej, co spowodowało uchybienie terminu do wniesienia odwołania, to nie można zasadnie mówić, że nastąpiło to bez jego winy, czego normujący w obszarze przywrócenia terminu prawa procesowego art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej jednoznacznie i kategorycznie wymaga. Z tych powodów, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.