I OSK 1181/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-07-07
Skład orzekający: Irena Kamińska, Joanna Runge-Lissowska, Arkadiusz Despot-Mładanowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy należność zagraniczna przysługująca żołnierzowi zawodowemu pełniącemu służbę poza granicami państwa powinna być pomniejszona o kwotę środków pieniężnych wypłaconych przez misję organizacji międzynarodowej na pokrycie kosztów zakwaterowania i wyżywienia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że należność zagraniczna jest odrębnym świadczeniem pieniężnym, stanowiącym wynagrodzenie za służbę poza granicami kraju, i nie może być pomniejszana o środki wypłacone przez misję organizacji międzynarodowej na pokrycie kosztów zakwaterowania i wyżywienia. Prawo do bezpłatnego zakwaterowania i wyżywienia jest odrębnym uprawnieniem, które w przypadku braku zapewnienia go w naturze, może być realizowane w formie pieniężnej, ale nie wpływa na wysokość należności zagranicznej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania kapitanowi P. N. należności zagranicznej z tytułu pełnienia służby jako obserwator wojskowy ONZ w Gruzji. Minister Obrony Narodowej uznał, że należność ta powinna zostać pomniejszona o kwotę środków wypłacanych przez misję ONZ (94 USD dziennie) jako ekwiwalent za zakwaterowanie i wyżywienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję MON, uznając, że należność zagraniczna i prawo do bezpłatnego zakwaterowania/wyżywienia są odrębnymi świadczeniami. Minister Obrony Narodowej wniósł skargę kasacyjną, kwestionując tę wykładnię.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Obrony Narodowej.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska del.WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 189/08 w sprawie ze skargi P. N. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania należności zagranicznej oddala skargę kasacyjną.
Po rozpoznaniu skargi P. N. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 189/08 uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 2007 r., wydaną w sprawie przyznania kpt. P. N. należności zagranicznej z tytułu pełnienia służby poza granicami państwa w charakterze obserwatora wojskowego Organizacji Narodów Zjednoczonych w Gruzji.
Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że [...] sierpnia 2007 r. Minister Obrony Narodowej odmówił przyznania P.N. wyżej wymienionego świadczenia.
W następstwie wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję.
W uzasadnieniu Minister podał, że stosownie do art. 102 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych – zwana dalej również ustawą - żołnierzowi zawodowemu skierowanemu do pełnienia służby poza granicami państwa przysługuje należność zagraniczna. Skarżący pełni służbę wojskową poza granicami państwa od [...] września 2006 r. - w charakterze obserwatora wojskowego misji ONZ UNOMIG w Gruzji.
Organ przywołał treść § 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 czerwca 2004 r. w sprawie należności pieniężnych żołnierzy zawodowych pełniących służbę poza granicami państwa (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1698) – zwanego dalej również rozporządzeniem i stwierdził, że stosownie do § 12 ust. 2 rozporządzenia stawkę należności zagranicznej zmniejsza się o kwotę środków pieniężnych wypłacanych miesięcznie żołnierzowi przez misję organizacji międzynarodowej.
Skoro żołnierz od misji ONZ otrzymuje 94 USD dziennie, zaś polski dodatek zagraniczny bazowy 617 USD pomnożony przez 3,3-krotność wynosi miesięcznie 2.036,1 USD to stosownie do uregulowań § 12 ust. 3 rozporządzenia przedmiotowe świadczenie się nie należy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. N. wnosił o uchylenie decyzji wydanych w sprawie, zarzucając:
- błędy w ustaleniach faktycznych polegające na przyjęciu, że wypłacane przez ONZ świadczenie "mission subsistence allowance" (MSA) stanowi dodatkowe wynagrodzenie wpływające na wysokość przysługującej należności zagranicznej, co w konsekwencji skutkowało pozbawieniem go tej należności;
- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że jako żołnierz pełniący służbę poza granicami kraju nie posiada prawa do bezpłatnego zakwaterowania i wyżywienia, co w konsekwencji skutkowało uznaniem, że świadczenie MSA, będące w istocie rzeczy pokryciem tych kosztów, wobec braku prawa do finansowania kosztów zakwaterowania i wyżywienia, powinno być zaliczone na poczet należności zagranicznej.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że misja obserwacyjna w Gruzji nie zapewnia wyżywienia i zakwaterowania w naturze, dlatego też wypłaca mu dietę MSA. Twierdził, że otrzymywany ekwiwalent wyczerpuje ustawowy obowiązek organu zapewnienia mu zakwaterowania i wyżywienia i nie jest formą wynagrodzenia.
Do skargi dołączył kopie i tłumaczenia dokumentów wydanych przez misję ONZ w Gruzji. Twierdził, że powyższe dokumenty wyjaśniają istotę równoważnika MSA i potwierdzają, że nie korzysta w Gruzji z bezpłatnego zakwaterowania i wyżywienia.
Dalej wyjaśniał, że uznanie przez MON diety MSA jako formy wynagrodzenia i odmowa wypłacenia mu należności zagranicznej pozbawia go prawa do bezpłatnego wyżywienia i zakwaterowania, które przysługuje mu na mocy art. 24 ust. 7 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Podniósł również, że przepis art. 24 ust. 8 ustawy nie przewiduje sytuacji pozbawienia żołnierza świadczenia. Wywodził, że gdy nie ma możliwości zapewnienia żołnierzowi w naturze świadczeń w postaci wyżywienia i zakwaterowania (a tak jest w Gruzji), świadczenia te wyrównywane są w formie pieniężnej i nie można ich zakwalifikować jako wynagrodzenia.
Przechodząc do rozważań Sąd pierwszej instancji zauważył, że stosownie do art. 102 ust. 3 ustawy żołnierzowi zawodowemu w czasie wykonywania obowiązków służbowych poza granicami państwa przysługuje należność zagraniczna oraz mogą być przyznane inne należności pieniężne, odpowiednio do warunków pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 7 ustawy żołnierzowi zawodowemu skierowanemu do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa przysługuje prawo do bezpłatnego zakwaterowania i wyżywienia.
W ocenie Sądu pierwszej instancji łączna wykładnia obu przepisów nie nasuwa wątpliwości, że żołnierzowi zawodowemu w czasie wykonywania obowiązków służbowych poza granicami państwa przysługuje zarówno należność zagraniczna, jak i prawo do bezpłatnego zakwaterowania i wyżywienia. Przepisy tej ustawy nie przewidują możliwości pozbawienia żołnierza omawianych świadczeń.
W sprawie bezsporne jest, iż skarżący nie korzysta na misji ONZ w Gruzji z bezpłatnego wyżywienia i zakwaterowania i misja ONZ z tego tytułu wypłaca mu diety w wysokości 94 USD dziennie. Wypłacane skarżącemu świadczenie stanowi zatem swoisty ekwiwalent za brak wyżywienia i zakwaterowania na miejscu. Przewidziane w ustawie prawo do bezpłatnego wyżywienia i zakwaterowania jest co do zasady świadczeniem rzeczowym i tylko w sytuacjach wyjątkowych - przy braku zapewnienia żołnierzowi zakwaterowania i wyżywienia - zamieniane jest na świadczenie pieniężne, którego celem jest pokrycie tych kosztów. Powyższe świadczenie w żaden sposób nie może być utożsamiane z należnością zagraniczną, o której mowa w art. 102 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zdaniem Sądu przewidziana tym przepisem należność zagraniczna jest formą wynagrodzenia, uposażenia za służbę pełnioną poza granicami kraju.
Konkludując Sąd uznał, że omawiane prawa są niezależne od siebie, różne, równoległe i nie mogą być wzajemnie potrącane, jak to uczynił organ. Nadto uszło uwadze organu, że instytucja potrącenia dotyczy jedynie należności pieniężnych. Przysługujące skarżącemu świadczenie w naturze (zakwaterowanie, wyżywienie) nie mogło podlegać potrąceniu z należnością pieniężną.
Dodatkowo Sąd zaznaczył, że § 12 ust. 2 rozporządzenia dotyczący możliwości zmniejszenia środków pieniężnych o wypłacone przez misję należności dotyczy wyłącznie należności zagranicznej. W pojęciu tym nie mieści się świadczenie wyżywienia i zakwaterowania. Wypłacony skarżącemu ekwiwalent za te świadczenia nie jest formą wynagrodzenia. Tak więc organ dokonał niewłaściwej wykładni § 12 rozporządzenia w zestawieniu z przepisami art. 102 ust. 3 i art. 24 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Sąd zalecił organowi ponownie rozpoznającemu sprawę dokonanie wykładni sformułowania "należność zagraniczna"; odniesienie się do ustawowego obowiązku zapewnienia żołnierzowi zakwaterowania i wyżywienia poza granicami kraju oraz uwzględnienie poczynionych rozważań.
Jako podstawę prawną wyroku Sąd powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie p.p.s.a.
Minister Obrony Narodowej, reprezentowany przez radcę prawnego P. K., zaskarżył opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Minister zarzucił wyrokowi:
1) naruszenie prawa materialnego, tj. błędną wykładnię § 12 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 czerwca 2004 r. w sprawie należności pieniężnych żołnierzy zawodowych pełniących służbę poza granicami państwa poprzez przyjęcie, że kwota należności zagranicznej przysługującej żołnierzowi zawodowemu skierowanemu do pełnienie służby poza granicami państwa, podlega zmniejszeniu o kwotę środków pieniężnych wypłaconych miesięcznie przez misję organizacji międzynarodowej, z wyłączeniem kwoty środków wypłaconych żołnierzowi przez misję z przeznaczeniem na utrzymanie obserwatora wojskowego, w tym na wyżywienie i zakwaterowanie;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, w następstwie uznania, że kwota środków wypłacanych żołnierzowi przez misję ONZ była realizacją uprawnienia żołnierzy zawodowych do bezpłatnego wyżywienia i zakwaterowania, o którym mowa w art. 20 ust. 7 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych;
- art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie § 28 ust. 1 i 2 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 3 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 maja 2004 r. w sprawie pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa (Dz. U. Nr 140, poz. 1479 ze zm.);
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez wydanie wadliwego orzeczenia.
Uzasadniając zarzuty kasacyjne Minister zacytował treść § 12 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie należności pieniężnych żołnierzy zawodowych pełniących służbę poza granicami państwa i stwierdził, że w przypadku, gdy środki pieniężne wypłacone miesięcznie żołnierzowi zawodowemu przez misję organizacji międzynarodowych są wyższe od stawki należności zagranicznej, należności tej nie wypłaca się. Zdaniem organu źródeł tej zasady, należy doszukiwać się przede wszystkim w autonomicznym ustalaniu przez organizacje międzynarodowe należności obserwatorom wojskowym i cywilnym. To te organizacje określają zasady przyznawania świadczeń, ich wysokość oraz wskazują cel wydatkowania. Strona polska nie ma realnego wpływu na treść wewnętrznych dokumentów normatywnych tych organizacji.
Przyjęcie stanowiska Sądu pierwszej instancji prowadziłoby do wypłaty żołnierzowi na misji zagranicznej poza granicami kraju uposażenia należnego na stanowisku służbowym w kraju, należności zagranicznej oraz środków wypłacanych przez misję organizacji międzynarodowych.
Minister zauważył, że dla każdej misji są ustalane odrębne należności pieniężne i nie jest możliwe ich skatalogowanie na gruncie krajowego rozporządzenia; tak samo jak enumeratywne wskazanie, które świadczenia należy uwzględniać przy ustalaniu prawa do należności zagranicznej. Celowo zatem w § 12 ust. 2 rozporządzenia zawarto generalna klauzulę dotyczącą świadczeń, bez wyszczególnienia w jakim celu zostały one wypłacone żołnierzowi zawodowemu.
Powołując się na art. 24 ust. 7 pkt 1 ustawy oraz § 28 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 maja 2004 r. skarżący kasacyjnie organ stwierdził, że żołnierze skierowani do służby poza granicami państwa nie mają uprawnień do bezpłatnego wyżywienia i zakwaterowania w okresie przebywania za granicą. Zatem świadczenie otrzymywane przez P. N. od misji międzynarodowej nie może być uznane za realizację prawa do bezpłatnego wyżywienie i zakwaterowania. Sąd pierwszej instancji tych aspektów sprawy w ogóle nie uwzględnił.
Podsumowując organ podkreślił, że funkcjonujące na gruncie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz aktów wykonawczych reguły przyznawania świadczeń pieniężnych i rzeczowych maja na celu uniknięcie "podwójnego wynagradzania" obserwatorów wojskowych. W przeciwnym wypadku otrzymywaliby oni uposażenie należne na stanowisku służbowym w kraju, inne należności pieniężne przysługujące ogółowi żołnierzy zawodowych, należność zagraniczną, a także środki otrzymywane od misji organizacji międzynarodowych. Stanowiłoby to nieuzasadnione gloryfikowanie tej kategorii żołnierzy w stosunku do ogółu żołnierzy zawodowych, jak i pozostałych żołnierzy zawodowych pełniących służbę poza granicami państwa, otrzymujących tylko należność zagraniczną.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. N. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W pełni podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji. Ponadto podniósł, że obserwatorzy wojskowi ONZ pełnią swą służbę w rejonach konfliktów zbrojnych, często w ekstremalnych warunkach klimatycznych, terenowych i bytowych. Tym bardziej nie ma podstaw do pozbawiania żołnierzy pełniących służbę za granicą świadczenia polegającego na bezpłatnym zakwaterowaniu i wyżywieniu.
Jego zdaniem bezpłatne zakwaterowanie i wyżywienie, o którym mowa w art. 24 ust. 7 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jest realizowane poprzez wypłatę środków pieniężnych przez misję ONZ w Gruzji.
Zgodnie z art. 102 ust. 3 tej ustawy żołnierzowi w czasie wykonywania obowiązków poza granicami państwa przysługują: należność zagraniczna (obligatoryjnie) i inne należności pieniężne (fakultatywnie). Z wykładni systemowej § 12 ust. 2 rozporządzenia wynika, że - aby można dokonać potrącenia - wypłacone przez misję środki pieniężne, musiałyby mieć charakter "należności zagranicznej". W innym wypadku, należność zagraniczna utraciłaby charakter autonomicznej gratyfikacji. Jak wynika z treści pisma Dyrektora Finansowego Misji Obserwacyjnej ONZ w Gruzji z dnia [...] października 2007 r., wypłacono jedynie dietę na utrzymanie na misji, w tym zakwaterowanie, posiłki i wydatki uboczne. Zatem można to świadczenie zakwalifikować co najwyżej jako inne należności pieniężne w rozumieniu art. 102 ust.3 ustawy.
W świetle art. 102 ustawy nieprawdziwe są twierdzenia Ministra, że inni żołnierze zawodowi pełniący służbę poza granicami państwa, otrzymują tylko należność zagraniczną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W związku z tym, że skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach przewidzianych art. 174 p.p.s.a. w pierwszej kolejności ocenie należało poddać zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji wydał wyrok po zamknięciu rozprawy, mając za podstawę akta sprawy, tj. akta administracyjne nadesłane przez organ oraz akta sądowe. Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę nie wykroczył poza zakres jej rozpoznania, który był kształtowany w oparciu o materiał dowodowy, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Natomiast ocena czy należności wypłacone P. N. przez Misję ONZ stanowiły realizację uprawnień do bezpłatnego wyżywienia i zakwaterowania nie jest wynikiem ustaleń faktycznych, lecz wykładni prawa materialnego. Dlatego też nie można ujmować tego zagadnienia z perspektywy naruszenia art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a.
Kolejny zarzut stawiany w skardze kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie treści § 28 ust. 1 i 2 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 3 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 maja 2004 r. w sprawie pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy zarzut został postawiony wadliwie. Nie może on być podnoszony w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Niniejszy przepis stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem dokonywana jest przez sąd w pełnym zakresie. Wobec tego, skoro sąd nie jest związany granicami zaskarżenia, to żadna część zaskarżonej decyzji (aktu) nie korzysta z domniemania prawidłowości. Granice rozpoznania wyznaczone są wyłącznie granicami sprawy rozpatrywanej przez sąd, które stanowi ogół elementów stosunku administracyjnoprawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji. Zatem sąd administracyjny może uwzględnić skargę z innych powodów niż zarzucane. Do naruszenia tego przepisu doszłoby więc, gdyby Sąd I instancji wyszedł poza granice sprawy, bądź orzekał uznając się za związany granicami skargi. Skarżący kasacyjnie organ natomiast nie kwestionuje, iż Sąd pierwszej instancji orzekał w granicach sprawy administracyjnej. Natomiast kwestia uwzględnienia treści, a więc zastosowania wymienionych w zarzucie przepisów rozporządzenia regulującego pełnienie zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa nie jest związana z granicami orzekania sądu, lecz dotyczy stosowania prawa materialnego. Z tych względów również omawiany zarzut nie mógł zostać uznany za uzasadniony.
Jako kolejny zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie organ postawił zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez wydanie wadliwego orzeczenia. Takie sformułowanie zarzutu nie może być uznane za prawidłowe. W istocie rzeczy zarzut ten zawiera ocenę strony wnoszącej skargę kasacyjną co do trafności zaskarżonego wyroku. Jednakże sam fakt, iż strona wnosząca tą skargę uważa wyrok za wadliwy nie stanowi jeszcze o tym, że doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Z tego względu tak sformułowany zarzut nie mógł zostać potraktowany jako usprawiedliwiona podstawa skargi kasacyjnej.
W ramach podstawy skargi kasacyjnej, określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie organ sformułował zarzut błędnej wykładni § 12 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 czerwca 2004 r. w sprawie należności pieniężnych żołnierzy zawodowych pełniących służbę poza granicami państwa.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że Sąd pierwszej instancji przede wszystkim oparł się na przepisach ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a mianowicie na zawartych w niej regulacjach art. 102 ust. 3 oraz art. 24 ust. 7. To wykładnia tych przepisów doprowadziła Sąd do wniosku, że żołnierzowi zawodowemu w czasie wykonywania obowiązków służbowych poza granicami państwa przysługuje zarówno należność zagraniczna, jak i prawo do bezpłatnego zakwaterowania i wyżywienia. Zatem zaskarżony wyrok nie jest wynikiem wykładni samego § 12 ust. 2 i 3 cytowanego rozporządzenia, który to przepis reguluje realizację prawa do należności zagranicznej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie oparł się przede wszystkim na regulacji ustawowej. Uposażenie i inne należności pieniężne żołnierzy zawodowych zostały bowiem uregulowane w Rozdziale 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Z normy zawartej w art. 71 ust. 1 w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 8 i art. 102 ust. 2 i 3 cytowanej ustawy wynika, że żołnierzowi zawodowemu skierowanemu do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, w czasie wykonywania tych obowiązków przysługuje należność zagraniczna, stanowiąca inną należność pieniężną należną obok uposażenia. Zatem należność zagraniczna stanowi wynagrodzenie żołnierza zawodowego za wykonywanie obowiązków służbowych poza granicami państwa. Prawa do tej należności pieniężnej nie może pozbawić żołnierza zawodowego regulacja zawarta w akcie podustawowym, jakim jest rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 czerwca 2004 r. w sprawie należności pieniężnych żołnierzy zawodowych pełniących służbę poza granicami państwa. Dlatego zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że skoro § 12 niniejszego rozporządzenia dotyczy należności zagranicznej, to do środków pieniężnych, o których mowa w ust. 2 tego przepisu, nie można zaliczyć środków pieniężnych wypłaconych żołnierzowi przez misję organizacji międzynarodowej przeznaczonych na zakwaterowanie i wyżywienie.
Trzeba mieć na względzie, co wskazał Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że prawo do bezpłatnego zakwaterowania i wyżywienia stanowi osobne uprawnienie żołnierzy zawodowych, które nie jest ani uposażeniem, ani inną należnością pieniężną. Prawo do bezpłatnego zakwaterowania i wyżywienia zostało uregulowane w art. 24 ust. 7 pkt 1ustawy, jako uprawnienie związane z rodzajem pełnionej służby.
Wobec tego skoro prawo do należności zagranicznej i uprawnienie do bezpłatnego wyżywienia i zakwaterowania są od siebie niezależne to oznacza, że należność zagraniczna nie może być postrzegana jako świadczenie przeznaczone na wyżywienie i zakwaterowanie żołnierza zawodowego podczas wykonywania obowiązków służbowych poza granicami państwa. Z tego względu skoro zgodnie z § 28 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 maja 2004 r. w sprawie pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa żołnierze zawodowi skierowani do pełnienia służby wojskowej w charakterze obserwatorów wojskowych w misjach pokojowych organizacji międzynarodowych nie mają prawa do bezpłatnego wyżywienia i zakwaterowania w okresie przebywania poza granicami państwa to brak jest uzasadnienia dla stanowiska, iż należności wypłacone żołnierzowi przez misję na pokrycie kosztów zakwaterowania i wyżywienia należy kwalifikować do środków pieniężnych pomniejszających należność zagraniczną. Nie sposób bowiem znaleźć uzasadnienie dla różnicowania prawa żołnierzy, wykonujących obowiązki służbowe poza granicami kraju, do należności zagranicznej od tego czy wykonując te obowiązki mieli prawo do bezpłatnego wyżywienia i zakwaterowania.
Sytuacji takiej jaka zaistniała w rozpoznawanej sprawie nie można postrzegać jako podwójnego wynagradzania. Skoro, jak wyżej wskazano, należność zagraniczna nie jest świadczeniem wypłacanym w celu pokrycia kosztów wyżywienia i zakwaterowania w czasie wykonywania obowiązków służbowych poza granicami państwa, to wpłacenie środków pieniężnych przez organizację międzynarodową obserwatorowi na pokrycie tych kosztów nie może być traktowane w kategorii wynagradzania. Nie można tracić z pola widzenia, że należność zagraniczna wypłacana innym niż obserwatorzy wojskowi żołnierzom, korzystającym nadto w czasie służby poza granicami państwa z bezpłatnego wyżywienia i zakwaterowania nie zostanie pomniejszona o wartość tych świadczeń.
Reasumując należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył § 12 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 czerwca 2004 r., gdyż zasadnie uznał, że do środków pieniężnych wypłaconych żołnierzowi zawodowemu przez misję organizacji międzynarodowych nie zalicza się środków wypłaconych na pokrycie kosztów zakwaterowania i wyżywienia. Dlatego też omawiany zarzut nie został uznany za zasadny.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło