II FSK 1712/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Stanisław Bogucki, WSA del. Anna Juszczyk-Wiśniewska, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. F.-K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Łd 1354/07 w sprawie ze skargi J. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 22 grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. F.-K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Łd 1354/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 22 grudnia 2006 r. w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zawiadomieniem z dnia 22 listopada 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego L. dokonał zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność pieniężną przysługującą Spółce Akcyjnej "S. G. – P. B. F." (zwanej dalej: "spółką") od Dyrektora Izby Skarbowej w L. w związku z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania sądowego (uiszczonego wpisu sądowego) w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 1309/02. W dniu 25 kwietnia 2006 r. do Urzędu Skarbowego L. wpłynął wniosek J. F. o zwolnienie spod egzekucji przedmiotowej wierzytelności pieniężnej, przysługującej jej od spółki. Postanowieniem z dnia 5 października 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego L. odmówił wyłączenia spod egzekucji kwoty 81.431,30 zł z tytułu zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. W dniu 28 października 2006 r. J. F. nadała w placówce pocztowej zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia wyjaśniając, że opóźnienie w dokonaniu czynności było spowodowane jej chorobą. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Następnie postanowieniem z dnia 22 grudnia 2006 r. organ odwoławczy stwierdził, że zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego L. z dnia 5 października 2006 r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu i z tego względu pozostawia się je bez rozpoznania. Dyrektor Izby Skarbowej w L., uwzględniając rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu (postanowienie z dnia 6 grudnia 2006 r.) oraz unormowania zawarte w art. 134 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), uznał, że zażalenie strony z dnia 28 października 2008 r. było spóźnione i nie podlegało merytorycznemu rozpatrzeniu. W skardze do sądu administracyjnego J. F. domagała się uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 22 grudnia 2006 r. wskazując na naruszenie art. 134 w związku z art. 141 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 124, art. 8, art. 12 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Postanowieniem z dnia 20 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zawiesił niniejsze postępowanie sądowe, gdyż rozstrzygnięcie sprawy uzależnione było od wyniku postępowania sądowoadministracyjnego toczącego się na skutek skargi J. F. złożonej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 6 grudnia 2006 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W dniu 21 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie sądowe. W motywach wyroku Sąd podniósł, że już z samego wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego L. z dnia 5 października 2006 r. wynika, że przedmiotowy środek zaskarżenia został złożony z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 141 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, czego skarżąca na etapie postępowania administracyjnego nie kwestionowała. Sąd, odwołując się do unormowań zawartych w art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 141 § 1 i 2, art. 42 § 1 – 3, art. 43 i art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaznaczył, że organ odwoławczy wydając postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia powinien wyjaśnić, czy pismo zostało skutecznie doręczone stronie będącej osobą fizyczną. Sąd wyjaśnił następnie, że w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w L. wskazał kiedy i komu zostało doręczone postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 5 października 2006 r. oraz uwzględnił rozstrzygnięcie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Łd 177/07 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 6 grudnia 2006 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, wskazując na konieczność zbadania, czy ojciec skarżącej – K. F., który odebrał przesyłkę (postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego L. z dnia 5 października 2006 r.) był rzeczywiście domownikiem J. F., czy też prawdziwe było twierdzenie, że przebywał on w miejscu zamieszkania strony jedynie wyjątkowo. W orzeczeniu tym nakazano organowi dokonanie ustaleń dotyczących prawidłowości doręczenia skarżącej postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego L. Dyrektor Izby Skarbowej w L. ostatecznym postanowieniem z dnia 20 marca 2008 r. ponownie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego L. z dnia 5 października 2006 r. W związku z tym, skoro nie przywrócono stronie terminu do wniesienia zażalenia, to za zgodne z prawem należało – zdaniem Sądu – uznać rozstrzygnięcie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do złożenia zażalenia (art. 141 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że gdyby w przyszłości zostało wyeliminowane z obrotu prawnego postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, to postanowienie stwierdzające uchybienie temu terminowi, będące prawnym następstwem pierwszego z wymienionych postanowień, także nie będzie mogło wywoływać żadnych skutków prawnych i również powinno być wyeliminowane z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym - wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 8 w związku z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego). W skardze kasacyjnej J. F. – K. wniosła o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: - art. 3 § 2 ust. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne uznanie przez Sąd, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 22 grudnia 2006 r. odpowiada prawu i zostało wydane zgodnie z treścią art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy nie uwzględniało ono faktu, iż na dzień jego wydawania nie było jeszcze ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wobec uchylenia ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 6 grudnia 2006 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Łd 177/07 i wydania ponownego ostatecznego postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w L. dopiero w dniu 20 marca 2008 r., tj. około rok i trzy miesiące po wydaniu postanowienia dotyczącego pozostawiania zażalenia bez rozpoznania wobec uchybienia ustawowemu terminowi do jego wniesienia, - art. 3 § 2 ust. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 58 § 1 i 2 i art. 59 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez zupełne pominięcie przez Sąd na potrzeby swojego rozstrzygnięcia, że do uznania legalności zaskarżonego w sprawie postanowienia, niezbędne jest stwierdzenie, czy w dniu jego wydawania organy ostatecznie odmówiły skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, - art. 3 § 2 ust. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 59 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne uznanie, że zaskarżone postanowienie w przedmiocie pozostawienia zażalenia strony skarżącej bez rozpoznania wobec uchybienia terminu do jego wniesienia odpowiada prawu, w sytuacji, gdy wobec uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Łd 177/07 ostatecznego postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia tego zażalenia, na dzień wydawania zaskarżonego postanowienia nie było ostatecznego rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, - art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego zastosowanie i uznanie, że zachodzą podstawy do oddalenia skargi, w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie nie zostało wydane zgodnie z prawem, a w szczególności treścią art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, - art. 145 § 1 ust. 1 pkt c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zachodzą podstawy do uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia, - art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niedokonanie przez Sąd kontroli działalności organów pierwszej i drugiej instancji pod względem zgodności z prawem w pełnym zakresie i praktycznie oddalenie skargi w niniejszej sprawie wyłącznie wobec dojścia do wniosku o bezzasadności przedstawionych w niej zarzutów, - art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, że zaskarżone postanowienie w przedmiocie pozostawienia zażalenia skarżącej bez rozpoznania zostało wydane zgodnie z prawem, a w szczególności treścią art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy wobec treści prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 177/07 ostateczne postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia utraciło moc, a w związku z tym zaskarżone postanowienie zostało wydane pomimo braku ostatecznego rozpoznania prośby skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, - art. 170 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, że zaskarżone w sprawie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. zostało wydane zgodnie z prawem, w sytuacji, gdy Sąd w niniejszej sprawie był związany treścią prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 177/07 uchylającego ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, a wydanie w niniejszej sprawie postanowienia w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpoznania wobec uchybienia przez skarżącą terminowi do wniesienia zażalenia mogło nastąpić tylko po ostatecznym rozstrzygnięciu jej prośby o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że mimo iż Sąd prawidłowo wskazywał, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia powinno być wydane dopiero po ostatecznym rozstrzygnięciu kwestii przywrócenia terminu, to w zaskarżonym wyroku uznano za zgodne z prawem postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 22 grudnia 2006 r., choć prośba skarżącej o przywrócenie terminu nie była jeszcze ostatecznie rozpoznana. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Środek zaskarżenia wniesiony w sprawie niniejszej został oparty na obydwu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jest naruszeniu prawa materialnego i procesowego. Część ze sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów pozostaje jednak bez związku z rozpatrywaną sprawą. W tym zakresie przede wszystkim wskazać należy na twierdzenia skarżącej dotyczące naruszenia art. 3 § 2 pkt 3 (omyłkowo oznaczonego jako art. 3 § 2 ust. 3) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyjaśnienia wymaga, że powołane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego odnoszą się do instytucji przywrócenia terminu, która w ogóle nie była przedmiotem oceny w rozpatrywanym przypadku. Sąd pierwszej instancji dokonywał bowiem kontroli postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, a nie rozstrzygnięcia w sprawie przywrócenia terminu. Nietrafne jest przy tym wskazywanie na naruszenie art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który określa właściwość rzeczową sądów administracyjnych. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, aby na gruncie rozpatrywanej sprawy doszło do jakichkolwiek uchybień w wymienionym zakresie. Niezrozumiałe także pozostaje powołanie przez stronę art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiącego o obowiązku zawarcia w wyroku uwzględniającym skargę rozstrzygnięcia kwestii wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest również usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wbrew prezentowanej przez skarżącą argumentacji, wojewódzki sąd administracyjny w granicach niniejszej sprawy dokonał kompleksowej kontroli zaskarżonego postanowienia z dnia 22 grudnia 2006 r., natomiast okoliczność, że skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie mogła uzasadniać zarzutu naruszenia wspomnianego przepisu procedury sądowoadministracyjnej. W odniesieniu do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej dotyczących uchybień przepisom procesowym, to jest art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 170, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c (omyłkowo oznaczonym jako art. 145 § 1 ust. 1 pkt c) oraz art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dostrzec należy, że uzasadnienia przytoczonych podstaw kasacyjnych są zasadniczo tożsame, co usprawiedliwia ich łączne rozpoznanie. Skarżąca dopatruje się bowiem naruszenia wskazanych regulacji prawnych w pominięciu przez Sąd, że w chwili wydawania zaskarżonego postanowienia z dnia 22 grudnia 2006 r. nie było ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, gdyż wydane w tym zakresie postanowienie z dnia 6 grudnia 2006 r. zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Łd 177/07. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja skarżącej jest nietrafna i nie może odnieść zamierzonego przez nią skutku. Rację ma strona, że postanowienie z dnia 6 grudnia 2006 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia zostało uchylone wskazanym wyżej wyrokiem. Uwzględnienia jednakże wymaga, że w wykonaniu zaleceń zawartych w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 maja 2007 r., organ w dniu 20 marca 2008 r. wydał kolejne postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. Zatem Sąd pierwszej instancji orzekając w dniu 17 czerwca 2008 r. zasadnie wziął pod uwagę okoliczność, że istniało ostateczne rozstrzygnięcie w przedmiocie przywrócenia terminu, które potwierdzało prawidłowość kontrolowanego postanowienia z dnia 22 grudnia 2006 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Opóźnienia w złożeniu zażalenia nie kwestionowała zresztą sama skarżąca. Brak było tym samym podstaw do stwierdzenia niezgodności z prawem postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 22 grudnia 2006 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.