I OW 55/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia del. WSA Jacek Fronczyk po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w N. S. a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej we W. w przedmiocie pokrycia kosztów pobytu K. P. w schronisku prowadzonym przez N. Towarzystwo Pomocy [...] w N. S. postanawia odrzucić wniosek. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w N. S. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, jaki powstał między nim a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej we W. w sprawie pokrycia kosztów pobytu K. P. w schronisku prowadzonym przez N. Towarzystwo Pomocy [...] w N. S. W uzasadnieniu wniosku podano, że pismem z dnia 2 stycznia 2008 r. K. P., zameldowany we W. przy ul. [...], zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o pokrycie kosztów jego pobytu w Schronisku [...] w N. S. przy ul. [...]. Następnie Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w N. S. wniosek K. P. wraz załączoną dokumentacją przesłał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., jako właściwego ze względu na miejsce stałego zameldowania wnioskodawcy. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w N. S. stwierdził, że w odniesieniu do osoby wnioskodawcy zastosował art. 101 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), w myśl którego w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Wyjaśnił, że - w jego ocenie - zachodził tego rodzaju przypadek, bowiem był to okres zimowy, a wnioskodawca przebywał na terenie Miasta N. S. i był osobą bezdomną. Z tego względu udzielono K. P. pomocy i skierowano go do schroniska dla bezdomnych na okres od 3 stycznia 2008 r. do 11 marca 2008 r. Jednocześnie w oparciu o art. 101 ust. 7 powołanej ustawy kosztami pobytu w schronisku obciążono MOPS we W., przesyłając na jego adres noty księgowe. W dalszej części uzasadnienia wniosku podano, że MOPS we W. uznał się za niewłaściwy i przy pismach z dnia 16 stycznia 2008 r. i 27 marca 2008 r. zwrócił całość dokumentacji wraz notami, podnosząc, że interesy osobiste i majątkowe K. P. koncentrują się w N. S., czego dowodem jest fakt jego zarejestrowania w Urzędzie Pracy w N. S., jako bezrobotnego bez prawa do zasiłku, a także okoliczność jego zameldowania na pobyt czasowy w schronisku dla bezdomnych oraz zamieszkiwanie w N. S., w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. MOPS w N. S. nie zgodził się z tak sformułowanymi argumentami, stwierdzając, że kwestia zarejestrowania wnioskodawcy w Urzędzie Pracy w N. S. była jednym z warunków, od których spełnienia Ośrodek, w ramach pracy socjalnej, uzależnił udzielenie K. P. pomocy. Natomiast fakt zameldowania czasowego w schronisku dla bezdomnych stanowił realizację obowiązku przewidzianego w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), a sam pobyt w schronisku trudno uznać za miejsce zamieszkania. Z kolei, w odniesieniu do kwestii określenia miejsca zamieszkania wnioskodawcy w oparciu o art. 25 Kodeksu cywilnego MOPS w N. S. uznał ustalenie dokonane przez MOPS we W. za nieuprawnione, wskazując, że do uznania, czy osoba zamieszkuje w danej miejscowości nie wystarczy złożone przez nią oświadczenie woli, ale także fizyczne przebywanie we wskazanym miejscu. W dniu 27 maja 2008 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. złożył do akt pismo (datowane na 21 maja 2008 r.), w którym oświadczył, że po ponownej analizie dokumentacji dotyczącej poniesienia kosztów pobytu K. P. w schronisku dla bezdomnych uznaje siebie za właściwy do pokrycia tych kosztów i z tego powodu wnosi o umorzenie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej "k.p.a."), spory o właściwość między organami samorządu terytorialnego rozstrzyga organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu Sąd Administracyjny. Zgodnie zaś z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), spory o właściwość rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Przez pojęcie sporu o właściwość należy rozumieć sytuację, w której dwa organy uznają się jednocześnie za właściwe w danej sprawie (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy w sprawie (spór negatywny). Art. 22 k.p.a. ma zastosowanie w ścisłym powiązaniu z art. 1 pkt 1 k.p.a., określającym zakres przedmiotowy obowiązywania Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 1 pkt 1 k.p.a. stanowi zaś, że Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Spór o właściwość może zatem zachodzić w sprawie w rozumieniu cyt. art. 1 pkt 1 k.p.a., czyli indywidualnej sprawie administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej. W konsekwencji przyjąć należy, że spór ten może mieć miejsce wyłącznie w takiej sytuacji prawnej, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do wydania przez organy samorządowe decyzji administracyjnej. Jeśli zaś dana sprawa nie może być rozstrzygnięta w trybie postępowania administracyjnego - kończonego decyzją - to wówczas nie można mówić o sporze o właściwość pomiędzy organami administracji publicznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 1995 r., sygn. II SA 40/95, ONSA 1995 r., nr 3, poz. 148 oraz postanowienia z dnia 3 czerwca 2004 r., sygn. OW 53/04 i dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. I OW 21/06). Niniejsza sprawa dotyczy zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenie z zakresu pomocy społecznej przez gminę właściwą ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania wnioskodawcy (art. 107 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej). Jednocześnie z regulacji zawartej w art. 36 pkt 2 lit. "i" i art. 48 ust. 2 w zw. z art. 106 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej wynika, że charakter indywidualnej sprawy administracyjnej, załatwianej w drodze decyzji administracyjnej, ma wyłącznie świadczenie niepieniężne w postaci udzielenia schronienia, natomiast sprawa rozliczeń za przyznane świadczenie pomiędzy gminami (ośrodkami pomocy społecznej, wykonującymi w tym zakresie zadania własne gminy - art. 110 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej) jest kwestią wtórną wobec przyznanego świadczenia niepieniężnego i nie ma charakteru sprawy administracyjnej, rozstrzyganej co do jej istoty decyzją, w rozumieniu art. 104 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że postępowanie administracyjne, wszczęte wnioskiem K. P., zostało rozstrzygnięte decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną przez Prezydenta Miasta N. S. Skoro zatem rozliczenia między organami za udzielone wnioskodawcy schronienie nie są załatwiane w formie decyzji administracyjnej, to tym samym nie można mówić, aby w rozpoznawanej sprawie powstał spór kompetencyjny, w rozumieniu art. 22 § 2 k.p.a. Reasumując, jeśli brak jest materialnoprawnej podstawy do wydania decyzji administracyjnej, nie można wobec tego uznać, że w takiej sytuacji dojdzie do załatwienia indywidualnej sprawy obywatela. Skoro więc ani jeden, ani drugi organ administracji publicznej nie będzie załatwiał indywidualnej sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej, nie może być zatem mowy o istnieniu sporu o właściwość między tymi organami. W takim przypadku skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jedynie nazwą wskazuje na istnienie sporu o właściwość, a jego rzeczywista treść jest pozbawiona podstaw faktycznych (brak sporu), a przez to także podstaw prawnych (niemożność zastosowania normy prawnej, uprawniającej Sąd do oceny zaistniałego sporu, gdy sporu nie ma). Oznacza to, że z powodu braku sporu o właściwość NSA nie może przejść do merytorycznej oceny złożonego wniosku, nie może zbadać jego zasadności (brak przedmiotu orzekania). To z kolei sprawia, że wniesiony do Sądu wniosek należy uznać za niedopuszczalny i podlegający odrzuceniu. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 58 § 1pkt 6 i § 3 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a, orzekł, jak w sentencji postanowienia.