I FSK 1855/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Sędzia NSA Krzysztof Stanik po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Władysława Ł. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Sz 266/08 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Władysława Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Sz. z dnia 11 marca 2008 r. nr BPO-1.4-4407-6/08/17 w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2001 r. oraz za okres od stycznia do listopada 2002 r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 02.07.2008 r., sygn. I SA/Sz 266/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 221 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "popsa" odrzucił skargę Władysława Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 11.03.2008 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2001 r. oraz za okres od stycznia do listopada 2002 r. wraz z odsetkami i koszty postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stanął na stanowisku, że wpis od skargi na decyzję w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki jest wpisem stałym i zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.12.2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem o kosztach" wynosi 500 zł. W konsekwencji profesjonalny pełnomocnik skarżącej spółki (adwokat) na podstawie art. 219 w zw. z art. 221 popsa powinien, bez odrębnego wezwania, uiścić stosowny wpis. Sąd w tym zakresie powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.05.2008 r., sygn. akt II FZ 182/08. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną, w której powołując się na naruszenie art. 215 § 1, art. 216, art. 220 § 1, art. 221, art. 231 popsa oraz § 2 ust 3 pkt 12 rozporządzeniem o kosztach, zażądał jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zdaniem autora skargi kasacyjnej od decyzji w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zobowiązania spółki "N." sp. z o.o. powinien zostać pobrany wpis stosunkowy, albowiem w treści tej decyzji skonkretyzowano należność pieniężną. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano również, że w sprawie Sąd naruszył art. 45 Konstytucji RP z 1997 r., gdyż oparł swoje rozstrzygnięcie na postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie o sygn. akt II FZ 182/08, podczas gdy orzeczenie to zapadło ponad miesiąc po wniesieniu przez stronę skargi, więc nie miała ona szans zapoznać się z jego treścią. Poza tym, zdaniem strony skarżącej, pogląd wyrażony w tym postanowieniu uzasadnia skierowanie pytania prawnego do powiększonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego rozstrzygnięcie położyłoby kres rozbieżnością, jakie powstają w związku z charakterem i wysokością wpisu sądowego w sprawach dotyczących decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności podatkowej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, podnosząc, iż Sąd wydając zaskarżone postanowienie, nie dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Nie ma żadnych wątpliwości, że zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy od skargi na decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności podatkowej wydaną w trybie art. 116 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) – zwanej dalej "Ordynacją podatkową" należy pobrać wpis stały czy stosunkowy ? W związku z tak zakreślonymi ramami sporu w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że ustawodawca, regulując kwestię opłat sądowych, dokonał podziału kategorii spraw na takie, które podlegają wpisowi stosunkowemu oraz na te, które podlegają opłacie stałej. W myśl art. 231 popsa wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawa należny jest wpis stały. Jak słusznie wskazuje się w literaturze przedmiotu, dychotomiczny podział obu kategorii spraw, nie jest jednak podziałem prostym, gdyż użyte w przepisie sformułowanie "..w sprawach, których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne..." jest wyrażeniem nieostrym i stanowi daleko idące uproszczenie. Przedmiotem zaskarżenia nie mogą być bowiem należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 popsa. Dlatego też bardziej trafne jest określenie "spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są należności jako spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną, bądź stwierdzające jej istnienie (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 231). Taką interpretację art. 231 popsa wspiera również treść § 1 rozporządzenia o kosztach, gdzie ustawodawca wyraźnie wskazał, że wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej (podkreślenie tut. Sądu) zaskarżonym aktem. W świetle powyższych wywodów można skonstatować, że o rodzaju wpisu sądowego decyduje w zasadzie charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a dokładnie to, czy przedmiot skargi – a więc rozstrzygnięcie organu – wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi. Jeżeli tak jest, to w sprawie powinien zostać pobrany wpis stosunkowy. Natomiast gdy skarga nie dotyczy aktu powiązanego z należnością pieniężną należy pobrać wpis stały. Poglądy te, przy uwzględnieniu powołanych regulacji ustawowych i podstawowych, nie budzą większych wątpliwości. Nadal jednak otwarta pozostaje kwestia sposobu ustalania związku zaskarżonego aktu z należnością pieniężną, a właściwie ustalenie, kiedy akt obejmuje daną należność pieniężną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wpis stosunkowy powinien zostać pobrany od skargi na akt, który w sposób bezpośredni wiąże się z należnością pieniężną. Bezpośredni związek między należnością pieniężną a obejmującym ją aktem zachodzi wtedy, gdy w danym akcie organ konkretyzuje (z reguł określa wysokość) tę należność. Innymi słowy, z danego aktu musi wynikać obowiązek zapłaty określonej kwoty pieniężnej (zob. szerzej na ten temat K. Stuła-Marcela, P. Łukasik, Wpis stały oraz wartość przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawach podatkowych, MP nr 3/2007 r., s. 22-24). Przepisy prawa podatkowego przewidują zaś szereg sytuacji, w których rozstrzygnięcia organów podatkowych nie dotyczą należność pieniężnych wprost. Aczkolwiek nie oznacza to, że dany akt nie ma związku z należnościami pieniężnymi (np. decyzja w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej). Niemniej jednak w takich okolicznościach działalność organów nie koncentruje się wokół samej należności pieniężnej (zobowiązania podatkowego). W tego rodzaju przypadkach organ oddziałuje na sytuację podatnika w inny sposób niż przez wymierzenie mu konkretnej kwoty do zapłaty, np. w postępowaniu w sprawie umorzenia zaległości podatkowej organ musi ocenić, czy została spełniona przesłanka "ważnego interesu podatnika" lub "ważnego interesu publicznego". Trudno więc twierdzić, aby w podanym przykładzie decyzja o umorzeniu/odmowie umorzenia zaległości podatkowej "obejmowała" tą zaległość. Dlatego też w takim przypadku zastosowanie znajdzie wpis stały określony stosownie do § 2 ust 3 pkt 12 rozporządzenia o kosztach. Taki sam mechanizm, według tut. Sądu, zachodzi w przypadku zaskarżenia decyzji w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich wydanej na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej. W tego typu decyzjach organ podatkowy rozstrzyga, czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki przewidziane we wspomnianym przepisie. Decyzja o odpowiedzialności ma charakter subsydiarny, ponieważ przesłanką jej wydania jest bezskuteczność egzekucji należności podatkowych wobec samej spółki. Zatem, choć w tej decyzji wymienione są kwoty: zaległości podatkowej, odsetek od zaległości oraz kosztów egzekucyjnych, to organ nie konkretyzuje ich w postępowaniu o odpowiedzialności osób trzecich, są one bowiem ustalane w innym postępowaniu. Nadto osoba trzecia, zobowiązana na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej do uiszczenia należności za podatnika, nie ma statusu strony w postępowaniu wymiarowym w stosunku do spółki i może skutecznie kwestionować jedynie fakt przeniesienia należności, a nie wysokość tej należności. Z tego wynika, że wysokość zaległego podatku nie jest przedmiotem sporu w sprawie o przeniesienie odpowiedzialności. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie tut. Sądu profesjonalny pełnomocnik skarżącej spółki powinien, po myśli art. art. 219 w zw. z art. 221 popsa, uiścić wpis stały w kocie 500 zł bez wezwania sądowego. Brak aktywności z jego strony spowodował zaś konieczność wydania przez Sąd na podstawie art. 221 popsa zaskarżonego postanowienia. W związku z tym podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za bezzasadne, gdyż Sąd I instancji nie naruszył wskazanych przez skarżącego przepisów postępowania. Nie mógł również ostać się zarzut naruszenia w sprawie art. 45 Konstytucji RP z 1997 r. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na konkretnym przepisie prawa (art. 221 popsa). Natomiast pogląd wyrażony przez NSA w postanowieniu z 15.05.2008 r., sygn. II FZ 182/08 jedynie wspierał stanowisko sądu orzekającego. Poza tym we wspomnianym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że kwestia charakteru wpisu sądowego od skargi na decyzję o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich została rozstrzygnięta również w postanowieniu NSA z dnia 17.10.2006 r., sygn. II FZ 662/06, a zatem na długo przed wniesieniem przez skarżącego skargi do WSA. Wskazane rozstrzygnięcia tut. Sądu uzasadniają jednocześnie tezę, że nie ma podstaw prawnych do wystąpienia o podjęcie uchwały rozstrzygającej wątpliwości pojawiające się w orzecznictwie sądów administracyjnych, albowiem w ocenie, tut. Sądu, takich wątpliwości na tle spornej kwestii nie ma. Odnośnie wniosku autora odpowiedzi na skargę kasacyjną o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie znajduje on w ocenie Sądu uzasadnienia prawnego. Przepisy art. 203 i 204 popsa, które regulują kwestię zawrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek skargi kasacyjnej od postanowienia, co wprost wynika z ich treści. Sprawia to tym samym, że zgłoszony wniosek w przedstawionym zakresie jest nieuzasadniony. Z tego względu tut. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów sądowych od organu na rzecz strony, która wniosła skargę kasacyjną mimo uchylenia zaskarżonego postanowienia. Biorąc powyższe względy pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 § 1 popsa orzekł jak w sentencji.