II OSK 1914/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia NSA del. Jerzy Dudek Protokolant: Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt IV SA/Gl 59/08 w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie zamiany kategorii zdolności do służby oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 lipca 2008 r. oddalił skargę K.S. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach z dnia [...] listopada 2007 r. w przedmiocie zamiany kategorii zdolności do służby. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujący stan faktyczny: Wojskowy Komendant Uzupełnień w Rybniku decyzją z dnia [...] października 2007 r. odmówił skierowania K.S. do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Gliwicach. Organ ten wskazał, że K.S. mocą orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w Raciborzu z dnia 3 marca 2004 r. został zaliczony do kategorii zdrowia "D" – niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. Stosownie do art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) właściwy komendant uzupełnień może wydać skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej na wniosek żołnierza rezerwy wyłącznie w przypadku istnienia uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych. Oznacza to, że potrzebom uzupełnieniowym rodzajów Sił Zbrojnych żołnierz rezerwy legitymujący się kategorią "D" podlega wyłącznie obowiązkowi służby wojskowej polegającej na pełnieniu czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Przydziały mobilizacyjne nadaje się w pierwszej kolejności żołnierzom rezerwy posiadającym najwyższe klasy kwalifikacyjne specjalistów wojskowych, a tym którzy nie odbywali czynnej służby wojskowej nadaje się przydziały mobilizacyjne po odbyciu przez nich co najmniej krótkotrwałych ćwiczeń wojskowych i złożeniu przysięgi wojskowej. Powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych podlegają wyłącznie żołnierze rezerwy uznani za zdolnych do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. Orzekanie o zdolności do czynnej służby wojskowej przez wojskowe komisje lekarskie żołnierzy niezawodowych, w tym żołnierzy rezerwy dotyczy jedynie żołnierzy przeznaczonych do odbycia ćwiczeń wojskowych. W tej sytuacji żołnierzowi rezerwy o statusie "niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju", nie można nadać przydziału mobilizacyjnego i w tym zakresie ich rezerwy osobowe nie stanowią uzupełnieniowej potrzeby Sił Zbrojnych. Odwołanie od tej decyzji do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach wniósł K.S. Ponownie wystąpił o skierowanie go do Terenowej Komisji Lekarskiej w Gliwicach celem ustalenia kategorii zdrowia. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. Ponadto stwierdził, że kategoria zdrowia "D" nie jest miernikiem stanu zdrowia lecz określa jedynie zdolność do pełnienia służby wojskowej. W skardze do Sądu I instancji K.S. wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organom wojskowym celem przebadania go i orzeczenia o zdolności do służby wojskowej. Przedmiotowej decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28, art. 29, art. 30, art. 30a i art. 31 ustawy o powszechnym obowiązku obrony przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nie ma możliwości w obecnym stanie prawnym badania strony celem ustalenia przydatności bądź jej braku do służby wojskowej. Jednocześnie podniósł występowanie sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, która miała istotny wpływ na treść decyzji, a polegała na arbitralnym przyjęciu, że wniosek żołnierza rezerwy może być rozpoznany tylko w sytuacji potrzeb uzupełnieniowych Sił Zbrojnych, chociaż jego zdaniem wniosek żołnierza może być w każdym czasie rozpoznany i uwzględniony. Ponadto dodał, że Rzeczypospolita pozostaje w działaniach wojskowych w różnych częściach świata i dlatego Siły Zbrojne mają cały czas potrzeby uzupełnieniowe. Dodatkowo zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę decyzji, a polegający na stwierdzeniu, że brak jest podstaw do badania strony, w sytuacji kiedy weryfikowane są kategorie zdrowia osób będących w wieku poborowym, to również powinny być weryfikowane kategorie zdrowotne osób będących w rezerwie. Skarżący podkreślił, że posiada interes prawny w ustaleniu stanu zdrowia, a tym samym przydatności do służby wojskowej, ponieważ chce pracować w służbach mundurowych, co nie jest możliwe bez weryfikacji obecnej kategorii zdrowia. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że stan faktyczny w sprawie jest jednoznaczny, ponieważ K.S. orzeczeniem Powiatowej Komisji Lekarskiej w Raciborzu z dnia 17 lutego 2004 r. został zaliczony do kategorii zdrowia "D", a następnie przeniesiony do rezerwy. Wnioskiem z dnia 22 października 2007 r. zwrócił się do Komendanta WKU w Raciborzu o ponowne skierowanie do Komisji lekarskiej celem zmiany obecnej kategorii zdrowia "D" na kategorię "A". Z tego też powodu zarzuty skarżącego dotyczące nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy nie mogą zostać uwzględnione, ponieważ nie wykazał on, jakie to okoliczności nie zostały przez organy administracji obu instancji wyjaśnione. Sąd I instancji podkreślił, że dla oceny zasadności wniosku skarżącego przywołać należy art. 29 ust. 5 cyt. ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Zgodnie z nim skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej na wniosek żołnierza rezerwy, może nastąpić wyłącznie w przypadku istnienia uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych. Wskazany przepis odgrywa kluczową rolę w tym zakresie, ponieważ uzależnia skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej od występowania uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych. Istotne jest to, że organ administracji nie podejmuje danego rozstrzygnięcia w warunkach uznania administracyjnego, lecz decyzję o charakterze związanym. Jednak w unormowaniu tym określona została jedyna przesłanka skierowania osoby do stosownej komisji, a mianowicie uzupełnieniowe potrzeby Sił Zbrojnych. Oznacza to, że wniosek żołnierza rezerwy, który nie będzie mieścił się w tych potrzebach nie będzie mógł być rozpatrzony w sposób pozytywny. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji znajdują się bowiem ustalenia stanu faktycznego w tej sprawie, w oparciu o które organ organ nie stwierdził występowania takich potrzeb. Także organ odwoławczy utrzymując rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji takiej potrzeby nie dostrzegł. Tym samym argumenty podnoszone w skardze przez skarżącego nie mogą zostać uwzględnione, ponieważ nie odwołują się one do faktycznych i rzeczywistych potrzeb Sił Zbrojnych, lecz oparte są o obserwację życia społeczno-politycznego i własne oceny w tym zakresie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K.S. podnosząc naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 29 ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na odmowie skierowania skarżącego na badanie przed Wojskową Komisją Lekarską bez wykazania, że nie występują uzupełnieniowe potrzeby Sił Zbrojnych. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Oceniając we wskazanych wyżej granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, trzeba stwierdzić, że zarzuty nie są zasadne. Wynika to z następujących przesłanek. Po pierwsze, chybiony jest zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 29 ust. 5 cyt. ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) z powodu jego niewłaściwego zastosowania, co spowodowało odmówienie skarżącemu skierowania do Wojskowej Komisji Lekarskiej bez wykazania, że nie występują uzupełnieniowe potrzeby Sił Zbrojnych. Wynika to z tego, że dyspozycja art. 29 ust. 5 cyt. ustawy jednocześnie stanowi, że skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej na wniosek zainteresowanej osoby może nastąpić tylko w przypadku występowania uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych. Natomiast w tej sprawie skarżący K.S. został orzeczeniem Powiatowej Komisji Lekarskiej w Raciborzu z dnia 17 lutego 2004 r. zaliczony do kategorii zdrowia "D", a następnie przeniesiony do rezerwy. Z kolei wnioskiem z dnia 22 października 2007 r. na podstawie art. 29 ust. 2 cyt. ustawy wystąpił do Komendanta WKU w Raciborzu o ponowne skierowanie do komisji lekarskiej celem zmiany obecnej kategorii zdrowia "D" na kategorię "A". Dlatego też zarzuty skarżącego dotyczące niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy nie są zasadne, ponieważ nie wykazał on, które to okoliczności nie zostały w tym zakresie przez organy administracji obu instancji wyjaśnione. Po drugie, dyspozycja art. 29 ust. 5 cyt. ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP jednoznacznie stanowi, że skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej na wniosek żołnierza rezerwy (którego nie należy mylić z poborowym) może nastąpić wyłącznie w sytuacji występowania uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych. Oznacza to, że właściwy organ nie wydaje w tym zakresie decyzji w ramach uznania administracyjnego tylko jest to decyzja o charakterze prawnym tzw. związanym. Natomiast, wbrew zarzutowi kasacyjnemu, Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że zastosowanie unormowania z art. 29 ust. 5 tejże ustawy przez właściwe organy w tej sprawie jest prawidłowe. W uzasadnieniu odmownej decyzji organu I instancji wykazano, że brak jest przesłanek do powołania do służby wojskowej żołnierza rezerwy z kat. "D", ponieważ nie wystąpiła uzupełnieniowa potrzeba Sił Zbrojnych w rozumieniu art. 29 ust. 5 w związku z art. 29 ust. 2 cyt. ustawy, a stanowisko to prawidłowo podzielił organ odwoławczy jak i Sąd I instancji. Dlatego też własna ocena przez skarżącego potrzeb Sił Zbrojnych w tym zakresie nie może zastąpić oceny stanu faktycznego i rzeczywistych potrzeb Sił Zbrojnych dokonanej przez właściwe organy administracji wojskowej. Ponadto dla skierowania żołnierza rezerwy do komisji lekarskiej w celu ponownego określenia jego kategorii zdrowia, musi wystąpić w tym zakresie przesłanka ustawowa, która w świetle dyspozycji art. 29 ust. 5 tejże ustawy nie wystąpiła w tej sprawie. Dlatego też brak jest podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 1 cyt. ustawy p.p.s.a. z powodu naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 29 ust. 5 cyt. ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Z tych względów i na podstawie art. 184 cyt. ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny z powodu braku usprawiedliwionych podstaw orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.